Trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp xây dựng, lắp đặt hoặc kinh doanh bất động sản, khái niệm "thuế vãng lai" không còn xa lạ. Tuy nhiên, việc thực hiện khai thuế GTGT vãng lai sao cho đúng quy định, đặc biệt là đối với mô hình công ty TNHH 2 thành viên trở lên, vẫn là một bài toán khiến nhiều kế toán lúng túng. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn chi tiết và hướng dẫn thực hiện chuẩn xác nhất theo quy định hiện hành.

1. Thuế vãng lai là gì và tại sao phải nộp?

Thuế GTGT vãng lai ngoại tỉnh thực chất là số thuế giá trị gia tăng mà doanh nghiệp phải tạm nộp cho ngân sách địa phương nơi có hoạt động kinh doanh (xây dựng, lắp đặt, bán hàng, chuyển nhượng bất động sản) nhưng doanh nghiệp không có đơn vị trực thuộc tại đó. Việc nộp thuế này đảm bảo quyền lợi về ngân sách cho các địa phương nơi phát sinh doanh thu thực tế.

2. Căn cứ pháp lý và quy định mới nhất về phân bổ thuế

Hiện nay, việc khai và nộp thuế GTGT vãng lai được điều chỉnh chủ yếu bởi Thông tư 80/2021/TT-BTC và Nghị định 126/2020/NĐ-CP.

Theo quy định tại Điều 13 Thông tư 80/2021/TT-BTC, phương pháp phân bổ thuế được xác định như sau:

"Số thuế giá trị gia tăng phải nộp cho từng tỉnh của hoạt động xây dựng bằng (=) doanh thu chưa có thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động xây dựng tại từng tỉnh nhân (x) với 1%."

Như vậy, thay vì mức 2% như trước đây, hiện nay tỷ lệ thuế vãng lai đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt đã được thống nhất ở mức 1% trên doanh thu chưa thuế.

3. Quy trình kê khai thuế GTGT vãng lai trên phần mềm HTKK

Để thực hiện kê khai cho công ty TNHH, kế toán cần tuân thủ các bước sau trên phần mềm Hỗ trợ kê khai (HTKK):

Bước 1: Lựa chọn mẫu tờ khai phù hợp

Người nộp thuế truy cập vào phần mềm HTKK, chọn mục Thuế Giá Trị Gia Tăng và tìm đến Tờ khai thuế GTGT KD ngoại tỉnh (Mẫu số 05/GTGT) theo quy định tại Thông tư 80/2021/TT-BTC.

Bước 2: Xác định cơ quan thuế quản lý

Tại giao diện tờ khai, kế toán cần chọn đúng tỉnh/thành phố nơi phát sinh hoạt động xây dựng. Hệ thống sẽ tự động hiển thị cơ quan thuế cấp Cục và Chi cục tương ứng. Lưu ý chọn kỳ tính thuế (theo tháng hoặc theo từng lần phát sinh) phù hợp với thực tế hợp đồng thi công.

Bước 3: Nhập dữ liệu doanh thu

Căn cứ vào hóa đơn đã xuất cho chủ đầu tư tại địa phương đó, kế toán nhập doanh thu chưa thuế vào chỉ tiêu tương ứng. Phần mềm sẽ tự động tính toán số thuế phải nộp dựa trên tỷ lệ 1%.

4. Những lưu ý quan trọng để tránh bị phạt

Một sai lầm phổ biến là doanh nghiệp quên không khấu trừ số thuế vãng lai đã nộp tại trụ sở chính. Sau khi đã nộp tiền thuế vãng lai vào ngân sách tỉnh nơi có công trình, kế toán phải dùng chứng từ nộp tiền này để kê khai vào Chỉ tiêu [39] trên Tờ khai 01/GTGT tại trụ sở chính để được khấu trừ, tránh việc nộp trùng thuế.

Việc nắm vững quy định tại Thông tư 80/2021/TT-BTC không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn tối ưu hóa dòng tiền, tránh các khoản phạt chậm nộp không đáng có.