Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng khắt khe, việc đảm bảo sức khỏe cho đội ngũ nhân sự không chỉ là yếu tố giúp doanh nghiệp duy trì năng suất mà còn là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít đơn vị vẫn đang thực hiện việc này một cách đối phó hoặc thậm chí bỏ qua hoàn toàn, dẫn đến những rủi ro pháp lý đáng tiếc.

Trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc chăm sóc sức khỏe người lao động

Theo quy định tại Bộ luật Lao động 2012 và cụ thể hóa tại Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, người sử dụng lao động có nghĩa vụ tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động. Đây là một trong những nội dung trọng tâm của công tác bảo hộ lao động tại Việt Nam.

Cụ thể, căn cứ vào Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, chế độ khám sức khỏe được quy định như sau:

Hằng năm, người sử dụng lao động phải tổ chức khám sức khỏe ít nhất một lần cho người lao động; đối với người lao động làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, người lao động là người khuyết tật, người lao động chưa thành niên, người lao động cao tuổi được khám sức khỏe ít nhất 06 tháng một lần.

Phân loại đối tượng và danh mục khám bắt buộc

Pháp luật hiện hành phân định rõ các nhóm đối tượng để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong việc tầm soát bệnh lý:

• Lao động nữ: Ngoài danh mục khám thông thường, bắt buộc phải được khám chuyên khoa phụ sản theo hướng dẫn của Bộ Y tế.
• Lao động làm việc trong môi trường độc hại: Phải được khám phát hiện bệnh nghề nghiệp. Đây là quy định nhằm bảo vệ người lao động trước các tác hại lâu dài của môi trường sản xuất.
• Lao động chưa thành niên và người cao tuổi: Do đặc thù về thể trạng, nhóm này cần được theo dõi sát sao hơn với tần suất 06 tháng/lần.

Mức xử phạt vi phạm: Liệu có đủ sức răn đe?

Tính đến thời điểm năm 2018, việc xử phạt các hành vi vi phạm về khám sức khỏe định kỳ được thực hiện theo Nghị định 95/2013/NĐ-CP và được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 88/2015/NĐ-CP.

Theo đó, nếu doanh nghiệp không tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám bệnh nghề nghiệp cho người lao động, mức phạt tiền có thể dao động từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng. Đáng chú ý, mức phạt này áp dụng trên tổng số lao động bị vi phạm, điều này có nghĩa là với các doanh nghiệp lớn, con số thiệt hại về tài chính khi bị thanh tra là không hề nhỏ.

Lời khuyên cho doanh nghiệp và người lao động

Để tránh những rắc rối về pháp lý, doanh nghiệp cần chủ động lập kế hoạch khám sức khỏe ngay từ đầu năm, lựa chọn các cơ sở y tế có đủ thẩm quyền theo Thông tư 14/2013/TT-BYT. Đối với người lao động, việc tham gia khám sức khỏe không chỉ là quyền lợi mà còn là cách để tự bảo vệ bản thân, phát hiện sớm các nguy cơ bệnh tật để có hướng điều trị kịp thời.

Việc tuân thủ nghiêm túc các quy định về an toàn vệ sinh lao động không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các án phạt hành chính mà còn xây dựng được hình ảnh chuyên nghiệp, nhân văn, từ đó thu hút và giữ chân nhân tài lâu dài.