Trong bối cảnh bình đẳng giới ngày càng được chú trọng, chính sách bảo hiểm xã hội tại Việt Nam đã có những bước tiến dài trong việc ghi nhận vai trò của người cha trong việc chăm sóc con nhỏ. Đặc biệt, với việc Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chính thức đi vào cuộc sống, các quy định về chế độ thai sản cho nam giới đã được hoàn thiện, mang lại sự hỗ trợ thiết thực về cả tài chính lẫn thời gian cho các gia đình trẻ.

1. Điều kiện để lao động nam được hưởng chế độ thai sản năm 2025

Không chỉ lao động nữ mới có quyền lợi thai sản, pháp luật hiện hành quy định rất rõ ràng về các trường hợp lao động nam được hưởng chế độ này. Theo quy định tại Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, các đối tượng được hưởng chế độ thai sản bao gồm:

"g) Lao động nam đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc có vợ sinh con, vợ mang thai hộ sinh con."

Như vậy, để được hưởng quyền lợi này, người chồng cần đáp ứng điều kiện tiên quyết là đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc tại thời điểm vợ sinh con. Khác với lao động nữ (cần đóng đủ 6 tháng trong vòng 12 tháng trước khi sinh), lao động nam chỉ cần đang đóng BHXH là đã có quyền nghỉ việc hưởng chế độ khi vợ vượt cạn.

2. Thời gian nghỉ việc hưởng chế độ: Linh hoạt và nhân văn

Thời gian nghỉ thai sản của người chồng được thiết kế linh hoạt tùy thuộc vào hình thức sinh con và số lượng con sinh ra. Điều 57 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định cụ thể như sau:

• 05 ngày làm việc: Đối với các trường hợp vợ sinh thường 01 con.
• 07 ngày làm việc: Khi vợ phải phẫu thuật (sinh mổ) hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi.
• 10 ngày làm việc: Trường hợp vợ sinh đôi. Nếu sinh ba trở lên, cứ mỗi con thêm vào, người cha được nghỉ thêm 03 ngày làm việc.
• 14 ngày làm việc: Trường hợp vợ sinh đôi và phải phẫu thuật.

Lưu ý quan trọng: Thời gian nghỉ này phải được thực hiện trong khoảng 60 ngày đầu kể từ ngày vợ sinh con. Người lao động có thể nghỉ làm nhiều lần, nhưng tổng thời gian không quá quy định và lần nghỉ cuối cùng phải nằm trong hạn 60 ngày này.

3. Cách tính mức hưởng trợ cấp thai sản cho nam giới

Mức hưởng trợ cấp là vấn đề được nhiều người lao động quan tâm nhất. Theo Điều 59 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, số tiền người chồng nhận được khi nghỉ thai sản được tính theo công thức:

Ngoài ra, một quyền lợi cực kỳ quan trọng khác là Trợ cấp một lần khi sinh con. Theo Điều 58 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, nếu vợ không tham gia BHXH hoặc không đủ điều kiện hưởng mà chồng đã đóng BHXH đủ 06 tháng trở lên trong vòng 12 tháng trước khi sinh, thì người chồng sẽ được nhận khoản trợ cấp này.

Mức trợ cấp một lần cho mỗi con bằng 02 lần mức tham chiếu. Tại thời điểm tháng 7/2025, mức tham chiếu được áp dụng tương đương mức lương cơ sở là 2.340.000 đồng. Do đó, số tiền trợ cấp một lần người chồng nhận được là: 2 x 2.340.000 = 4.680.000 đồng/con.

4. Hồ sơ và thủ tục hưởng chế độ: Đơn giản hóa tối đa

Để nhận được các khoản trợ cấp nêu trên, người lao động cần chuẩn bị hồ sơ theo quy định tại Điều 61 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, bao gồm:

1. Bản sao giấy khai sinh hoặc bản sao giấy chứng sinh của con.
2. Trường hợp con chết: Bản sao giấy chứng tử hoặc trích lục khai tử.
3. Trường hợp vợ sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi mà giấy chứng sinh không thể hiện: Cần có thêm giấy xác nhận của cơ sở y tế.

Quy trình thực hiện: Trong thời hạn 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc, người lao động nộp hồ sơ cho người sử dụng lao động. Doanh nghiệp sau đó có 10 ngày để hoàn thiện và nộp cho cơ quan BHXH. Cơ quan BHXH sẽ giải quyết và chi trả tiền trong vòng 06 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

5. Lời khuyên pháp lý cho các ông bố trẻ

Việc thực hiện quyền nghỉ thai sản không chỉ là quyền lợi kinh tế mà còn là trách nhiệm đạo đức của người chồng đối với vợ con. Các ông bố nên chủ động thông báo cho bộ phận nhân sự của công ty ít nhất 1-2 tuần trước ngày dự sinh để đơn vị sắp xếp công việc và hướng dẫn thủ tục giấy tờ nhanh chóng nhất. Đừng quên lưu giữ các hóa đơn, giấy tờ từ bệnh viện để làm căn cứ xác thực cho các trường hợp sinh mổ hoặc sinh non nhằm đảm bảo tối đa quyền lợi của mình.