Quyết định mới nhất từ Ban Chỉ đạo cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội đánh dấu một bước ngoặt lớn trong tiến trình cải cách chính sách an sinh xã hội tại Việt Nam. Theo đó, hàng loạt chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc, tự nguyện, bảo hiểm thất nghiệp và hưu trí bổ sung sẽ được rà soát, đánh giá toàn diện nhằm chuẩn bị cho Đề án cải cách lớn trình Trung ương vào đầu năm 2027.

Bước chuẩn bị chiến lược cho Đề án cải cách an sinh xã hội lớn

Ngày 29/08/2026, Ban Chỉ đạo cải cách chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội và ưu đãi người có công đã chính thức ban hành Quyết định 124/QĐ-BCĐCCTLBHXH về Kế hoạch nghiên cứu, xây dựng Đề án cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội. Đây là một bước đi mang tính chiến lược nhằm cụ thể hóa các mục tiêu dài hạn tại Nghị quyết 28-NQ/TW năm 2018 về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội cũng như chương trình hành động tại Nghị quyết 125/NQ-CP năm 2018.

Theo kế hoạch này, các bộ, ngành liên quan sẽ phải khẩn trương đánh giá tình hình thực hiện chính sách BHXH từ khi có Nghị quyết 28-NQ/TW đến nay. Mục tiêu cốt lõi là chỉ rõ những bất cập, rào cản thực tế, phân tích nguyên nhân và đề xuất các giải pháp đột phá, phù hợp với đặc thù của từng nhóm đối tượng lao động.

Phân công trách nhiệm cụ thể cho các Bộ, ngành chủ chốt

Để đảm bảo tính toàn diện và chuyên sâu, Quyết định 124/QĐ-BCĐCCTLBHXH đã phân công nhiệm vụ rất cụ thể cho từng cơ quan đầu mối:

1. Bộ Nội vụ chủ trì đánh giá khối hành chính và doanh nghiệp

Bộ Nội vụ được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính tiến hành đánh giá sâu sắc về chính sách bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện và bảo hiểm thất nghiệp đối với:

• Cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị.
• Người lao động làm việc trong các loại hình doanh nghiệp.
• Người lao động thuộc khu vực phi chính thức (lao động tự do) – nhóm đối tượng đang được đặc biệt quan tâm trong việc mở rộng diện bao phủ an sinh.

Bên cạnh đó, Bộ Nội vụ còn có trách nhiệm nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp cải cách bảo hiểm thất nghiệp theo hướng xây dựng "bảo hiểm việc làm" chủ động, giúp người lao động nhanh chóng quay lại thị trường lao động thay vì chỉ nhận trợ cấp thụ động.

2. Bộ Quốc phòng và Bộ Công an đánh giá khối lực lượng vũ trang

Đối với lực lượng vũ trang (gồm quân đội, công an và cơ yếu), Bộ Quốc phòng và Bộ Công an sẽ chủ trì đánh giá chính sách bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp, dưới sự phối hợp chặt chẽ của Bộ Nội vụ và Bộ Tài chính. Đặc thù của lực lượng vũ trang đòi hỏi những chính sách an sinh có tính thiết kế riêng biệt, bảo đảm quyền lợi tối ưu cho người có công và bảo vệ an ninh quốc gia.

3. Bộ Tài chính nghiên cứu sâu về quản lý tài chính và quỹ bảo hiểm

Bộ Tài chính được giao trọng trách nghiên cứu toàn diện cơ chế quản lý tài chính đối với quỹ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp. Nội dung nghiên cứu bao gồm:

• Cơ chế tài chính và chi phí quản lý bộ máy BHXH.
• Hiệu quả đầu tư quỹ bảo hiểm nhằm bảo toàn và tăng trưởng nguồn quỹ bền vững.
• Vai trò và mức độ chi ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện.
• Đánh giá việc thực hiện chính sách bảo hiểm hưu trí bổ sung – một xu hướng tất yếu để đa dạng hóa nguồn thu nhập cho người cao tuổi khi về hưu.

4. Bộ Y tế và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam

Đối với chính sách trợ cấp hưu trí xã hội, Bộ Y tế sẽ chủ trì phối hợp với Bộ Nội vụ để thực hiện đánh giá. Trong khi đó, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam – tổ chức đại diện cho người lao động – sẽ tập trung đánh giá tác động thực tế của các chính sách BHXH đối với đời sống công nhân, người lao động trực tiếp, từ đó đề xuất các điều chỉnh mang tính nhân văn và thực tiễn.

Định hướng cải cách đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành

Đợt rà soát quy mô lớn này diễn ra trong bối cảnh các quy định mới về an sinh xã hội đang được triển khai mạnh mẽ trong đời sống, đặc biệt là các văn bản quy phạm chi tiết như Nghị định 158/2025/NĐ-CP. Việc rà soát thực tiễn này không chỉ giúp nhận diện các vướng mắc phát sinh trong giai đoạn đầu triển khai mà còn tạo tiền đề vững chắc để hoàn thiện hệ thống cơ chế an sinh lâu dài.

Ví dụ thực tế cho thấy, việc điều chỉnh số năm đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu xuống 15 năm đã mở ra cơ hội cho rất nhiều lao động tự do tham gia BHXH tự nguyện. Tuy nhiên, làm thế nào để khuyến khích nhóm đối tượng này duy trì mức đóng đều đặn và nâng cao tỷ lệ thụ hưởng lâu dài vẫn là một bài toán cần lời giải thấu đáo từ các cơ quan quản lý trong đợt rà soát này.

Theo lộ trình đề ra, các nhiệm vụ đánh giá chi tiết của các bộ, ngành sẽ được gửi về Bộ Nội vụ tổng hợp trong giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 10/2026. Đây là bước chuẩn bị tối quan trọng để xây dựng Đề án cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội, dự kiến sẽ trình Hội nghị Trung ương 5 khóa XIV vào tháng 3/2027. Người dân và người lao động hoàn toàn có thể kỳ vọng vào những đổi mới tích cực, nhân văn hơn trong chính sách an sinh xã hội thời gian tới.