Khi một doanh nghiệp rơi vào tình trạng phá sản, người lao động thường là đối tượng lo lắng nhất về số phận của các khoản lương, thưởng và bảo hiểm. Vậy theo quy định pháp luật hiện hành năm 2020, quyền lợi của người lao động được giải quyết như thế nào và thứ tự ưu tiên thanh toán ra sao? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định liên quan để giúp bạn bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Chấm dứt hợp đồng lao động khi công ty phá sản: Căn cứ pháp lý

Theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Luật Phá sản 2014, phá sản được định nghĩa như sau:

"Phá sản là tình trạng của doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán và bị Tòa án nhân dân ra quyết định tuyên bố phá sản."

Một trong những hệ quả tất yếu của quyết định tuyên bố phá sản là việc chấm dứt hoạt động của doanh nghiệp. Theo Điều 108 của Luật này, quyết định tuyên bố phá sản có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành, đồng nghĩa với việc doanh nghiệp chính thức ngừng mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trong bối cảnh quan hệ lao động, khoản 7 Điều 34 Bộ luật Lao động 2019 (mặc dù có hiệu lực từ 2021 nhưng đã được công bố và áp dụng trong các hướng dẫn mới nhất tại thời điểm cuối năm 2020) quy định rằng hợp đồng lao động sẽ chấm dứt khi người sử dụng lao động không phải là cá nhân chấm dứt hoạt động. Như vậy, việc công ty phá sản là căn cứ pháp lý để chấm dứt hợp đồng lao động một cách hợp pháp.

Thứ tự ưu tiên thanh toán: Người lao động đứng ở đâu?

Đây là vấn đề cốt lõi mà mọi người lao động đều quan tâm. Pháp luật Việt Nam luôn dành sự ưu tiên nhất định cho quyền lợi của người lao động trong các vụ việc phá sản. Cụ thể, khoản 4 Điều 48 Bộ luật Lao động 2019 nhấn mạnh rằng khi doanh nghiệp phá sản, các khoản nợ lương, bảo hiểm và trợ cấp của người lao động phải được ưu tiên thanh toán.

Chi tiết hơn, khoản 1 Điều 54 Luật Phá sản 2014 quy định thứ tự phân chia tài sản như sau:

1. Chi phí phá sản (án phí, phí quản tài viên...);
2. Khoản nợ lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với người lao động và các quyền lợi khác theo hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể;
3. Khoản nợ phát sinh sau khi mở thủ tục phá sản nhằm phục hồi kinh doanh;
4. Nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước; các khoản nợ không có bảo đảm...

Như vậy, người lao động nằm ở nhóm ưu tiên thứ hai, chỉ sau chi phí vận hành thủ tục phá sản. Điều này đảm bảo rằng sau khi trừ đi các chi phí hành chính bắt buộc, nguồn tiền còn lại từ việc thanh lý tài sản sẽ được dùng để trả cho người lao động trước khi trả cho các chủ nợ khác hoặc nộp thuế.

Các khoản tiền cụ thể người lao động được nhận

Khi công ty phá sản, nếu tài sản thanh lý còn đủ, người lao động sẽ được nhận các khoản sau:

1. Tiền lương và các khoản phụ cấp còn nợ

Doanh nghiệp có trách nhiệm thanh toán đầy đủ tiền lương cho những ngày làm việc thực tế mà người lao động chưa được nhận. Theo quy định, thời hạn thanh toán là trong vòng 14 ngày làm việc, trường hợp đặc biệt có thể kéo dài nhưng không quá 30 ngày kể từ ngày chấm dứt hợp đồng.

2. Trợ cấp thôi việc

Theo Điều 46 Bộ luật Lao động 2019, người lao động làm việc thường xuyên từ đủ 12 tháng trở lên sẽ được hưởng trợ cấp thôi việc. Mức hưởng là mỗi năm làm việc được trợ cấp một nửa tháng tiền lương.

3. Trợ cấp thất nghiệp

Đây là khoản tiền do Quỹ Bảo hiểm xã hội chi trả, không phụ thuộc vào khả năng tài chính của công ty phá sản. Theo Điều 50 Luật Việc làm 2013, mức hưởng hằng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 06 tháng liền kề trước khi thất nghiệp.

Lời khuyên cho người lao động

Trong quá trình giải quyết phá sản, người lao động cần chủ động theo dõi danh sách chủ nợ do Quản tài viên lập để đảm bảo các khoản nợ lương, bảo hiểm của mình được ghi nhận chính xác. Nếu có sai sót, cần kịp thời khiếu nại với Thẩm phán giải quyết vụ việc. Việc nắm vững các quy định pháp luật sẽ là "lá chắn" vững chắc nhất giúp người lao động giảm thiểu thiệt hại khi doanh nghiệp không may rơi vào vòng xoáy phá sản.