Bước chân vào một môi trường làm việc mới, bên cạnh những hào hứng về công việc, vấn đề tiền lương và phúc lợi luôn là mối quan tâm hàng đầu của người lao động. Một trong những câu hỏi phổ biến nhất mà các "tân binh" thường đặt ra là: "Trong thời gian thử việc, tôi có được đóng bảo hiểm xã hội không? Nếu không đóng thì công ty có phải trả khoản tiền đó vào lương cho tôi không?"

Thực tế, câu trả lời không đơn thuần là "có" hay "không" mà phụ thuộc hoàn toàn vào loại hợp đồng mà bạn ký kết với doanh nghiệp.

Người lao động thử việc có thuộc diện đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc?

Theo quy định tại Điều 24 Bộ luật Lao động 2019, khi có thỏa thuận về việc làm thử, các bên có thể lựa chọn một trong hai hình thức: Ký hợp đồng thử việc riêng biệt hoặc thỏa thuận nội dung thử việc ghi trong hợp đồng lao động.

Chính sự lựa chọn này sẽ quyết định nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH):

• Trường hợp 1: Ký hợp đồng thử việc. Căn cứ Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên. Do đó, nếu bạn chỉ ký "Hợp đồng thử việc", cả bạn và công ty đều không phải đóng BHXH bắt buộc.
• Trường hợp 2: Thử việc ghi trong hợp đồng lao động. Lúc này, vì bản chất là hợp đồng lao động (thường có thời hạn từ 01 tháng trở lên), nên theo quy định tại Điều 21 Bộ luật Lao động 2019, người lao động phải được tham gia BHXH, BHYT và BHTN ngay trong thời gian thử việc.

Khi nào công ty phải trả thêm khoản đóng bảo hiểm vào lương thử việc?

Đây là điểm mà nhiều người lao động thường bị nhầm lẫn hoặc bỏ qua. Quy định về việc trả thêm tiền bảo hiểm vào lương được nêu rõ tại khoản 3 Điều 168 Bộ luật Lao động 2019:

"Đối với người lao động không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp thì người sử dụng lao động có trách nhiệm chi trả thêm cùng lúc với kỳ trả lương một khoản tiền cho người lao động tương đương với mức người sử dụng lao động đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp."

Dựa trên quy định này, chúng ta có hai kịch bản thực tế như sau:

Thứ nhất, nếu bạn ký hợp đồng thử việc (không thuộc diện đóng BHXH), công ty không bắt buộc phải trả thêm khoản tiền bảo hiểm này vào lương. Bởi lẽ, pháp luật chỉ yêu cầu trả thêm cho những người "không thuộc đối tượng tham gia" nhưng đang làm việc theo hợp đồng lao động (như người đã nghỉ hưu, người giúp việc gia đình...).

Thứ hai, nếu bạn ký hợp đồng lao động có nội dung thử việc nhưng thuộc các trường hợp đặc biệt không phải đóng BHXH (ví dụ: đang hưởng lương hưu hằng tháng), bạn sẽ được trả thêm khoảng 21,5% mức tiền lương vào kỳ nhận lương. Mức này được tính toán dựa trên hướng dẫn tại Quyết định 595/QĐ-BHXH.

Lời khuyên pháp lý để không bị thiệt thòi

Để đảm bảo quyền lợi tối ưu, người lao động nên ưu tiên thỏa thuận gộp nội dung thử việc vào hợp đồng lao động chính thức. Điều này không chỉ giúp bạn có thời gian đóng BHXH liên tục mà còn tạo sự gắn kết pháp lý chặt chẽ hơn với doanh nghiệp ngay từ ngày đầu tiên.

Nếu bạn đang trong quá trình đàm phán, hãy mạnh dạn hỏi rõ về loại hợp đồng sẽ ký kết. Đừng ngần ngại yêu cầu doanh nghiệp thực hiện đúng các quy định của Bộ luật Lao động 2019 và Luật Bảo hiểm xã hội 2014 để bảo vệ tương lai an sinh của chính mình.