Trong bối cảnh thị trường bất động sản luôn sôi động, việc thực hiện các giao dịch mua bán, chuyển nhượng nhà đất đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt hồ sơ pháp lý. Tuy nhiên, không ít trường hợp người dân gặp phải tình huống trớ trêu: Đến ngày ký hợp đồng công chứng mới phát hiện Chứng minh nhân dân (CMND) đã hết hạn sử dụng. Câu hỏi đặt ra là: Liệu tấm thẻ CMND đã quá hạn 15 năm có còn giá trị để thực hiện các giao dịch quan trọng này hay không?

Quy định về hồ sơ công chứng giao dịch nhà đất

Theo quy định tại khoản 1 Điều 40 Luật Công chứng 2014, khi yêu cầu công chứng hợp đồng, giao dịch đã được soạn thảo sẵn, người yêu cầu công chứng phải chuẩn bị một bộ hồ sơ bao gồm:

• Phiếu yêu cầu công chứng;
• Dự thảo hợp đồng, giao dịch;
• Bản sao giấy tờ tùy thân của người yêu cầu công chứng;
• Bản sao giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản (Sổ đỏ, Sổ hồng);
• Các giấy tờ khác có liên quan (như giấy xác nhận tình trạng hôn nhân, hộ khẩu...).

Như vậy, giấy tờ tùy thân (CMND, Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu) là thành phần bắt buộc không thể thiếu để Công chứng viên xác định tư cách chủ thể của các bên tham gia giao dịch.

CMND hết hạn có giá trị pháp lý trong chứng thực không?

Xét về mặt lý thuyết, theo quy định tại Điều 22 Nghị định 23/2015/NĐ-CP, các trường hợp bản chính giấy tờ không được dùng làm cơ sở để chứng thực bản sao bao gồm: bị tẩy xóa, sửa chữa, hư hỏng, cũ nát không xác định được nội dung, hoặc có nội dung trái pháp luật... Đáng chú ý, quy định này không liệt kê trường hợp "giấy tờ hết hạn sử dụng" là căn cứ để từ chối chứng thực bản sao.

Tuy nhiên, đối với CMND, thời hạn sử dụng đã được quy định rất rõ ràng tại Điều 2 Nghị định 05/1999/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 170/2007/NĐ-CP): "Chứng minh nhân dân có giá trị sử dụng 15 năm kể từ ngày cấp". Khi đã quá thời hạn này, về mặt hành chính, thẻ CMND đó đã mất giá trị sử dụng.

Thực tế tại các Văn phòng công chứng

Mặc dù Nghị định 23/2015/NĐ-CP không cấm chứng thực giấy tờ hết hạn, nhưng trên thực tế, hầu hết các Văn phòng công chứng và Ủy ban nhân dân cấp xã đều sẽ từ chối thực hiện công chứng, chứng thực nếu CMND của bạn đã hết hạn. Lý do là bởi:

Bản sao chứng thực từ bản chính được sử dụng thay cho bản chính để đối chiếu trong các giao dịch. Nếu bản chính đã hết thời hạn sử dụng (không còn giá trị chứng minh nhân thân tại thời điểm giao dịch) thì bản sao cũng không thể có giá trị pháp lý cao hơn bản chính.

Việc chấp nhận một giấy tờ tùy thân đã hết hạn sẽ tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn cho Công chứng viên, đặc biệt là trong các giao dịch có giá trị cao như mua bán nhà đất, nơi mà việc xác định chính xác danh tính chủ sở hữu là yêu cầu tiên quyết để ngăn chặn lừa đảo.

Giải pháp nào cho người bán khi CMND đã hết hạn?

Nếu bạn đang trong quá trình thực hiện giao dịch mua bán nhà đất mà phát hiện CMND hết hạn, hãy bình tĩnh thực hiện các bước sau:

1. Làm thủ tục cấp đổi sang Căn cước công dân (CCCD): Đây là giải pháp triệt để và đúng quy định nhất. Trong thời gian chờ lấy thẻ CCCD gắn chíp (thời điểm năm 2021), bạn có thể yêu cầu cơ quan Công an cấp Giấy xác nhận số CMND cũ để thuận tiện cho việc đối chiếu hồ sơ nhà đất sau này.
2. Sử dụng Hộ chiếu còn hạn: Nếu bạn có Hộ chiếu (Passport) còn thời hạn sử dụng, đây hoàn toàn có thể là giấy tờ thay thế hợp lệ để thực hiện công chứng theo quy định của pháp luật.
3. Lập hợp đồng đặt cọc: Trong trường hợp bên mua và bên bán đã thống nhất giao dịch nhưng bên bán chưa có giấy tờ tùy thân mới, hai bên có thể lập một hợp đồng đặt cọc (có thể công chứng hoặc chứng thực chữ ký) để giữ chỗ, trong đó ghi rõ điều khoản sẽ ký hợp đồng chính thức ngay sau khi bên bán nhận được CCCD mới.

Lời khuyên từ chuyên gia: Trước khi tiến hành bất kỳ giao dịch bất động sản nào, hãy kiểm tra lại toàn bộ giấy tờ tùy thân của mình. Đừng để một sai sót nhỏ về thời hạn của tấm thẻ CMND làm trì hoãn hoặc thậm chí làm hỏng cả một kế hoạch tài chính quan trọng của gia đình bạn.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn tháo gỡ được vướng mắc pháp lý liên quan đến việc sử dụng CMND hết hạn trong giao dịch nhà đất.