Trong thực tế đời sống hôn nhân, việc bố mẹ chồng tặng cho quyền sử dụng đất cho con cái là một nét văn hóa phổ biến. Tuy nhiên, không ít trường hợp phát sinh tranh chấp hoặc lo lắng khi bố mẹ tặng cho đất nhưng Sổ đỏ chỉ đứng tên chồng. Liệu người vợ có quyền lợi gì đối với mảnh đất này không? Để giải quyết vấn đề này, chúng ta cần căn cứ vào thời điểm tặng cho, đối tượng được tặng cho và các thỏa thuận liên quan theo quy định của pháp luật hiện hành.

1. Trường hợp tặng cho chung cả hai vợ chồng nhưng Sổ đỏ chỉ ghi tên chồng

Đây là tình huống khá phổ biến khi bố mẹ chồng có ý định cho cả hai con nhưng khi làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ), vì nhiều lý do khách quan hoặc chủ quan mà chỉ có tên người chồng được ghi nhận.

Xác định tài sản chung theo Luật Hôn nhân và Gia đình

Theo quy định tại khoản 1 Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

"Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân, trừ trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 40 của Luật này; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung."

Như vậy, nếu có căn cứ chứng minh bố mẹ chồng tặng cho chung cả hai người thì mảnh đất đó là tài sản chung hợp nhất của vợ chồng. Người vợ có quyền ngang hàng với chồng trong việc chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản này.

Quy định về việc đứng tên trên Sổ đỏ

Về nguyên tắc, tài sản chung phải được ghi tên cả hai vợ chồng. Khoản 1 Điều 34 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 nêu rõ:

"Trong trường hợp tài sản thuộc sở hữu chung của vợ chồng mà pháp luật quy định phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng thì giấy chứng nhận quyền sở hữu, giấy chứng nhận quyền sử dụng phải ghi tên cả vợ và chồng, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận khác."

Đồng thời, khoản 2 Điều 12 Nghị định 126/2014/NĐ-CP cũng khẳng định quyền của vợ hoặc chồng trong việc yêu cầu cấp đổi giấy chứng nhận để ghi tên cả hai người nếu tài sản đó là tài sản chung nhưng hiện tại chỉ đang đứng tên một bên.

2. Thủ tục bổ sung tên vợ vào Sổ đỏ khi là tài sản chung

Nếu xác định mảnh đất là tài sản chung nhưng Sổ đỏ chỉ có tên chồng, người vợ có thể thực hiện thủ tục cấp đổi Sổ đỏ để bổ sung tên mình. Quy trình thực hiện như sau:

Hồ sơ cần chuẩn bị

Căn cứ Điều 10 Thông tư 24/2014/TT-BTNMT, hồ sơ bao gồm:

• Đơn đề nghị cấp đổi Giấy chứng nhận theo Mẫu số 10/ĐK.
• Bản gốc Giấy chứng nhận đã cấp.
• Giấy tờ chứng minh là tài sản chung (Hợp đồng tặng cho có tên cả hai vợ chồng, hoặc văn bản thỏa thuận của vợ chồng về việc xác định tài sản chung).

Nơi nộp hồ sơ và thời gian giải quyết

Theo quy định tại Nghị định 148/2020/NĐ-CP (có hiệu lực tại thời điểm năm 2021), người dân nộp hồ sơ tại:

• Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai.
• UBND cấp xã (nếu có nhu cầu).
• Bộ phận một cửa theo quy định của UBND cấp tỉnh.

Thời gian giải quyết thủ tục cấp đổi Sổ đỏ thường không quá 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ (theo khoản 40 Điều 2 Nghị định 01/2017/NĐ-CP).

3. Trường hợp bố mẹ tặng cho riêng người chồng

Nếu trong hợp đồng tặng cho hoặc các văn bản pháp lý liên quan thể hiện rõ bố mẹ chồng chỉ tặng cho riêng con trai mình, thì theo khoản 1 Điều 43 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, đây được xác định là tài sản riêng của người chồng.

Trong trường hợp này:

• Người chồng có toàn quyền định đoạt (bán, tặng cho, thế chấp) mà không cần sự đồng ý của người vợ.
• Người vợ không có quyền lợi đối với mảnh đất này trừ khi người chồng tự nguyện lập văn bản thỏa thuận nhập tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng theo quy định tại Điều 46 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

Lời khuyên pháp lý

Để tránh những tranh chấp không đáng có về sau, khi được bố mẹ tặng cho đất, vợ chồng nên làm rõ đối tượng được tặng cho ngay từ khâu lập hợp đồng tặng cho tại văn phòng công chứng. Nếu là tặng cho chung, hãy đảm bảo tên của cả hai người đều xuất hiện trên hợp đồng và sau đó là trên Sổ đỏ. Trong trường hợp Sổ đỏ đã cấp chỉ đứng tên một người, việc chủ động thực hiện thủ tục bổ sung tên là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người còn lại trong quan hệ hôn nhân.