Biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế đang là một trong những công cụ quản lý thuế và thu hồi nợ đắc lực của cơ quan quản lý. Tuy nhiên, nhiều cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh cũng như người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp vẫn lầm tưởng rằng chỉ khi phát sinh tiền thuế nợ hoặc thuộc diện bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về thuế thì mới bị cấm xuất cảnh. Trên thực tế, theo hướng dẫn tại Công văn 5622/CT-NVT và các quy định pháp luật hiện hành, đối với người nộp thuế thuộc diện không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (thường được gọi là người nộp thuế ở trạng thái 06), biện pháp tạm hoãn xuất cảnh sẽ được áp dụng tự động theo lộ trình mà không phụ thuộc vào việc có đang nợ thuế hay không.

1. Cơ chế tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế ở trạng thái 06 có gì mới?

Căn cứ theo quy định tại Nghị định 252/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế 2025 (thay thế cho Nghị định 49/2025/NĐ-CP trước đây), trình tự và điều kiện áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân, chủ hộ kinh doanh, đại diện doanh nghiệp, hợp tác xã ở trạng thái 06 đã được quy định rất chặt chẽ với hai mốc thời gian đặc biệt quan trọng:

• Mốc 90 ngày: Sau 90 ngày kể từ ngày cơ quan thuế ban hành thông báo người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, nếu người nộp thuế không thực hiện các thủ tục hành chính để khôi phục mã số thuế hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế, cơ quan thuế quản lý trực tiếp sẽ ban hành Thông báo về việc sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.
• Mốc 30 ngày tiếp theo: Sau 30 ngày kể từ ngày ban hành Thông báo về việc sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh nêu trên, nếu người nộp thuế vẫn tiếp tục giữ thái độ im lặng, không làm thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế, cơ quan thuế sẽ chính thức ban hành Thông báo tạm hoãn xuất cảnh và gửi cơ quan quản lý xuất nhập cảnh để thực hiện ngăn chặn tại các cửa khẩu.

Điểm đáng chú ý nhất mà các cá nhân và doanh nghiệp cần hết sức lưu ý là: việc ban hành thông báo tạm hoãn xuất cảnh trong trường hợp người nộp thuế bỏ địa chỉ đăng ký kinh doanh hoàn toàn không phụ thuộc vào nghĩa vụ nợ thuế. Dù doanh nghiệp không nợ một đồng thuế nào nhưng tự ý đóng cửa, bỏ địa chỉ kinh doanh mà không làm thủ tục theo đúng quy định thì người đại diện pháp luật vẫn sẽ bị tạm hoãn xuất cảnh.

2. Quy trình gỡ bỏ lệnh tạm hoãn xuất cảnh khi làm thủ tục khôi phục mã số thuế

Đối với các cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, doanh nghiệp, hợp tác xã hay liên hiệp hợp tác xã đang ở trạng thái 06 và đã bị áp dụng (hoặc đe dọa áp dụng) biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, cách thức duy nhất để khôi phục quyền xuất cảnh là thực hiện thủ tục đưa mã số thuế trở lại trạng thái hoạt động bình thường.

Trình tự khôi phục mã số thuế và hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh được triển khai qua các bước cơ bản sau:

1. Nộp hồ sơ đề nghị khôi phục: Người nộp thuế nộp hồ sơ đề nghị khôi phục mã số thuế đến cơ quan thuế quản lý trực tiếp, đồng thời nộp bổ sung toàn bộ các hồ sơ khai thuế còn thiếu, báo cáo tình hình sử dụng hóa đơn theo quy định.
2. Ban hành thông báo hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh: Ngay sau khi người nộp thuế hoàn tất việc nộp hồ sơ đề nghị và các báo cáo thuế còn thiếu, cơ quan thuế sẽ lập tức ban hành thông báo hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh để gửi cơ quan quản lý xuất nhập cảnh giải tỏa lệnh cấm.
3. Thực hiện nghĩa vụ tài chính trong 30 ngày: Cơ quan thuế ban hành Thông báo về các nghĩa vụ thuế phải hoàn thành đầy đủ trước khi khôi phục mã số thuế (Mẫu số 19.1/TB-ĐKT). Người nộp thuế có trách nhiệm hoàn thành toàn bộ tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày ban hành thông báo.

Lưu ý rủi ro: Trường hợp hết thời hạn 30 ngày nêu trên mà người nộp thuế không hoàn thành đầy đủ các nghĩa vụ tài chính theo Thông báo số 19.1/TB-ĐKT, cơ quan thuế sẽ ban hành Thông báo về việc mã số thuế không được khôi phục (Mẫu số 38/TB-ĐKT). Khi đó, người nộp thuế lập tức quay trở lại trạng thái 06 và tiếp tục thuộc đối tượng bị tạm hoãn xuất cảnh.

3. Trường hợp gỡ bỏ tạm hoãn xuất cảnh khi làm thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế

Căn cứ quy định tại điểm a.2 khoản 5 Điều 28 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, người nộp thuế đang ở trạng thái 06 nếu lựa chọn phương án chấm dứt hoạt động kinh doanh thì sau khi hoàn thành toàn bộ thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế cũng sẽ được hủy bỏ biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.

Cụ thể, theo hướng dẫn tại Điều 16 và Điều 28 Thông tư 89/2026/TT-BTC, người nộp thuế cần đáp ứng đủ các điều kiện sau:

• Nộp hồ sơ đề nghị chấm dứt hiệu lực mã số thuế và nộp bổ sung đầy đủ các hồ sơ khai thuế còn thiếu, báo cáo tình hình sử dụng hóa đơn giấy (nếu có trước đây).
• Nộp đầy đủ số tiền thuế, tiền phạt, tiền chậm nộp và các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước còn nợ hoặc phải nộp.
• Chấp hành xong các quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn tính đến thời điểm nộp hồ sơ chấm dứt mã số thuế.
• Phối hợp với cơ quan hải quan xác nhận đã hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu.
• Chấp hành xong quyết định kiểm tra thuế (nếu thuộc diện phải kiểm tra) và hoàn thành toàn bộ các nghĩa vụ phát sinh theo kết luận kiểm tra.

Sau khi đáp ứng trọn vẹn các điều kiện trên, cơ quan thuế sẽ ban hành Thông báo về việc người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế (Mẫu số 28/TB-ĐKT) để người nộp thuế tiếp tục hoàn tất thủ tục giải thể, đóng mã số doanh nghiệp tại cơ quan đăng ký kinh doanh. Đồng thời, cơ quan thuế sẽ ban hành Văn bản thông báo hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh gửi sang cơ quan quản lý xuất nhập cảnh.

4. Lời khuyên pháp lý thiết thực cho các nhà quản lý doanh nghiệp

Qua quy định siết chặt tại Nghị định 252/2026/NĐ-CP và hướng dẫn của Công văn 5622/CT-NVT, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp cũng như các cá nhân kinh doanh cần rút ra bài học quan trọng:

• Không tự ý bỏ địa chỉ đăng ký: Khi thay đổi địa điểm kinh doanh hoặc tạm dừng hoạt động, phải chủ động thực hiện thủ tục thay đổi thông tin đăng ký thuế hoặc thông báo tạm ngừng kinh doanh theo quy định. Tuyệt đối không đóng cửa "bỏ trốn" để tránh bị chuyển sang trạng thái 06.
• Thường xuyên rà soát tra cứu trạng thái mã số thuế: Người quản lý cần định kỳ kiểm tra trạng thái hoạt động của mã số thuế trên cổng thông tin của ngành thuế để kịp thời phát hiện và xử lý nếu bị cơ quan thuế thông báo không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.
• Chủ động xử lý sớm trước mốc 90 ngày: Nếu đã lỡ rơi vào trạng thái 06, cần chủ động nộp hồ sơ khôi phục hoặc giải thể ngay trong vòng 90 ngày đầu tiên để tránh bị đưa vào danh sách thông báo áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, tránh ảnh hưởng đến các lịch trình công tác, giao thương nước ngoài.