Thẻ Bảo hiểm y tế (BHYT) từ lâu đã được coi là vật "bất ly thân" của mỗi người dân Việt Nam, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính đáng kể khi không may ốm đau, bệnh tật. Tuy nhiên, trong thực tế, không ít trường hợp vì muốn tiết kiệm chi phí hoặc do thẻ của mình bị mất, hết hạn mà đã nảy sinh ý định "mượn tạm" thẻ của người thân, bạn bè để đi khám, chữa bệnh. Đây là một hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng mà nhiều người vẫn còn chủ quan.

Thẻ BHYT là tài sản cá nhân, tuyệt đối không được cho mượn

Theo quy định pháp luật hiện hành, thẻ BHYT được cấp cho từng cá nhân dựa trên thông tin định danh cụ thể và không có giá trị chuyển nhượng hay cho mượn. Cụ thể, tại khoản 2 Điều 37 Luật Bảo hiểm y tế 2008 đã nêu rõ nghĩa vụ của người tham gia BHYT:

"Sử dụng thẻ bảo hiểm y tế đúng mục đích, không cho người khác mượn thẻ bảo hiểm y tế."

Việc cho mượn thẻ hoặc sử dụng thẻ của người khác không chỉ là hành vi gian lận nhằm trục lợi từ quỹ bảo hiểm mà còn gây khó khăn cho công tác quản lý hồ sơ bệnh án và theo dõi sức khỏe của chính người trong cuộc.

Mức xử phạt hành chính: Tiền mất, tật mang

Nếu bị cơ quan chức năng phát hiện hành vi cho mượn hoặc sử dụng thẻ BHYT của người khác, cả người cho mượn và người đi mượn đều phải đối mặt với các mức xử phạt hành chính nghiêm khắc. Căn cứ theo Điều 65 Nghị định 176/2013/NĐ-CP (vẫn đang có hiệu lực trong bối cảnh năm 2018), mức phạt tiền được quy định như sau:

• Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng: Đối với hành vi cho người khác mượn thẻ BHYT hoặc sử dụng thẻ BHYT của người khác trong khám bệnh, chữa bệnh nhưng chưa làm thiệt hại đến quỹ bảo hiểm y tế.
• Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng: Đối với hành vi vi phạm nêu trên mà có làm thiệt hại đến quỹ bảo hiểm y tế.

Cảnh báo: Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự từ năm 2018

Một điểm cực kỳ quan trọng mà người dân cần lưu ý là kể từ ngày 01/01/2018, Bộ luật Hình sự 2015 chính thức có hiệu lực đã bổ sung tội danh mới liên quan đến gian lận bảo hiểm. Theo đó, hành vi sử dụng thẻ BHYT của người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội gian lận bảo hiểm y tế quy định tại Điều 215 Bộ luật Hình sự 2015.

Cụ thể, người nào thực hiện hành vi sử dụng thẻ bảo hiểm y tế của người khác để hưởng chế độ bảo hiểm y tế trái quy định, chiếm đoạt tiền bảo hiểm y tế từ 10.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại từ 20.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng thì có thể bị:

• Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng;
• Phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm;
• Hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Trong trường hợp phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp hoặc chiếm đoạt số tiền lớn hơn, mức hình phạt có thể lên đến 10 năm tù. Đây là lời cảnh tỉnh đanh thép cho những ai còn có ý định trục lợi từ chính sách an sinh xã hội của Nhà nước.

Biện pháp khắc phục hậu quả và lời khuyên pháp lý

Bên cạnh việc bị phạt tiền hoặc phạt tù, người vi phạm còn buộc phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định tại khoản 3 Điều 65 Nghị định 176/2013/NĐ-CP:

• Buộc hoàn trả số tiền đã được quỹ bảo hiểm y tế chi trả sai quy định vào tài khoản của quỹ.
• Người vi phạm phải tự chi trả toàn bộ chi phí khám bệnh, chữa bệnh thực tế phát sinh.

Để đảm bảo quyền lợi chính đáng và tránh những rắc rối pháp lý không đáng có, người dân cần nâng cao ý thức bảo quản thẻ BHYT cá nhân. Trong trường hợp mất thẻ hoặc thẻ hết hạn, hãy chủ động liên hệ với cơ quan Bảo hiểm xã hội nơi cư trú hoặc làm việc để được hướng dẫn thủ tục cấp lại hoặc gia hạn kịp thời, tuyệt đối không mượn thẻ của người khác dưới bất kỳ hình thức nào.

Hệ thống Pháp luật