Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ của ngành thuế năm 2026, việc quản lý thu nhập cá nhân đã trở nên minh bạch hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, đi kèm với đó là tình trạng nhiều cá nhân "tá hỏa" khi phát hiện mình bỗng dưng trở thành nhân viên của những công ty chưa từng nghe tên, với mức thu nhập lên tới hàng trăm triệu đồng. Đây không phải là một sự nhầm lẫn ngẫu nhiên mà là một thủ đoạn gian lận thuế tinh vi nhằm trục lợi từ thông tin cá nhân của người lao động.

Tại sao thông tin cá nhân lại bị lợi dụng để khai khống thu nhập?

Thực tế hiện nay, việc đăng ký mã số thuế cá nhân hoặc kê khai người lao động vào danh sách chi trả lương của doanh nghiệp vẫn còn tồn tại những kẽ hở nhất định. Nhiều doanh nghiệp chỉ cần có thông tin họ tên và số Căn cước công dân là có thể lập hồ sơ lao động giả, ký khống hợp đồng lao động và bảng lương. Mục đích chính của hành vi này là nhằm tăng chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp, từ đó giảm số thuế phải nộp vào Ngân sách Nhà nước.

Theo quy định tại Luật Quản lý thuế 2019 và các văn bản hướng dẫn, doanh nghiệp có trách nhiệm tự kê khai và tự chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu. Lợi dụng sự thông thoáng này, một số đơn vị đã "phù phép" biến những người xa lạ thành nhân viên của mình để hợp thức hóa các khoản chi phí không có thực.

Những hệ lụy nghiêm trọng đối với người bị đánh cắp thông tin

Việc bị khai khống thu nhập không chỉ dừng lại ở những rắc rối về mặt giấy tờ mà còn kéo theo nhiều rủi ro pháp lý và tài chính trực tiếp cho cá nhân:

• Bị truy thu thuế sai: Cơ quan thuế ghi nhận bạn có nhiều nguồn thu nhập, dẫn đến tổng thu nhập trong năm vượt mức giảm trừ gia cảnh, buộc bạn phải nộp thêm thuế thu nhập cá nhân dù thực tế không nhận được tiền.
• Mất quyền lợi miễn, giảm thuế: Khi tổng thu nhập bị đẩy lên cao, bạn có thể mất đi các quyền lợi về miễn thuế hoặc giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc.
• Rủi ro bị tạm hoãn xuất cảnh: Theo Nghị định 49/2025/NĐ-CP, nếu cá nhân nợ thuế quá ngưỡng quy định do bị khai khống mà không hay biết, họ có thể bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.
• Ảnh hưởng đến uy tín cá nhân: Việc vướng vào các vụ việc gian lận thuế có thể ảnh hưởng đến hồ sơ pháp lý cá nhân khi thực hiện các giao dịch tài chính hoặc ngân hàng.

Hướng dẫn 5 bước tra cứu và phản ánh nhanh qua Etax Mobile

Để bảo vệ quyền lợi của mình, người nộp thuế cần chủ động kiểm tra thông tin quyết toán thuế định kỳ. Dưới đây là quy trình thực hiện trên ứng dụng Etax Mobile (phiên bản cập nhật năm 2026):

1. Bước 1: Đăng nhập vào ứng dụng Etax Mobile bằng tài khoản thuế điện tử hoặc định danh điện tử VNeID.
2. Bước 2: Truy cập mục "Tra cứu thông tin quyết toán" trên giao diện chính.
3. Bước 3: Chọn năm tính thuế cần kiểm tra (ví dụ năm 2025) và nhấn "Tra cứu". Hệ thống sẽ hiển thị danh sách tất cả các tổ chức, cá nhân đã chi trả thu nhập cho bạn.
4. Bước 4: Kiểm tra kỹ danh sách. Nếu thấy xuất hiện đơn vị lạ, hãy chọn vào dòng thông tin đó và nhấn chức năng "Phản ánh".
5. Bước 5: Nhập nội dung phản ánh chi tiết. Bạn có thể sử dụng mẫu sau:

   "Tôi cam đoan không làm việc và không phát sinh bất kỳ khoản thu nhập nào tại đơn vị này. Đề nghị cơ quan thuế xác minh và loại bỏ thông tin sai lệch khỏi hệ thống để đảm bảo quyền lợi cho tôi."

Chế tài xử phạt nghiêm khắc đối với hành vi khai khống thu nhập

Hành vi lấy cắp mã số thuế và khai khống thu nhập được pháp luật xác định là hành vi trốn thuế, gây thất thu cho Ngân sách Nhà nước.

Xử phạt hành chính

Theo quy định tại Điều 143 Luật Quản lý thuế 2019 và Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP (được cập nhật bởi các văn bản sửa đổi năm 2025), mức phạt đối với hành vi trốn thuế như sau:

• Phạt tiền 1 lần số thuế trốn đối với người nộp thuế có từ một tình tiết giảm nhẹ trở lên.
• Phạt tiền 1,5 lần số thuế trốn nếu không có tình tiết tăng nặng hay giảm nhẹ.
• Mức phạt có thể lên tới 3 lần số thuế trốn nếu có từ ba tình tiết tăng nặng trở lên.

Ngoài ra, doanh nghiệp buộc phải nộp đủ số tiền thuế trốn và tiền chậm nộp vào ngân sách, đồng thời phải điều chỉnh lại hồ sơ khai thuế theo đúng thực tế.

Truy cứu trách nhiệm hình sự

Nếu số tiền trốn thuế lớn hoặc đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm, cá nhân hoặc pháp nhân thương mại có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội trốn thuế theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017):

• Đối với cá nhân: Phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 4,5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 07 năm tùy theo mức độ vi phạm.
• Đối với pháp nhân thương mại: Phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 10 tỷ đồng, đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc vĩnh viễn.

Lời khuyên từ chuyên gia: Để tránh trở thành nạn nhân của các chiêu trò gian lận, người dân tuyệt đối không cung cấp ảnh chụp Căn cước công dân hoặc mã số thuế cho các đối tượng không rõ danh tính trên mạng xã hội dưới danh nghĩa tuyển dụng việc làm nhẹ lương cao. Hãy thường xuyên kiểm tra ứng dụng Etax Mobile để kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi xâm phạm thông tin cá nhân.

Trên đây là những thông tin chi tiết về việc xử lý khi bị khai khống thu nhập nộp thuế năm 2026.