Trong thời đại bùng nổ thông tin, việc sử dụng mạng xã hội để chia sẻ quan điểm cá nhân đã trở nên phổ biến. Tuy nhiên, trào lưu "bóc phốt" – hành vi công khai các thông tin tiêu cực, đời tư của người khác lên Facebook – đang trở thành một vấn nạn với nhiều hệ lụy pháp lý khôn lường. Nhiều người lầm tưởng rằng đây là quyền tự do ngôn luận, nhưng thực tế, ranh giới giữa việc tố cáo đúng pháp luật và hành vi vi phạm pháp luật là rất mong manh.

1. Xúc phạm danh dự, nhân phẩm: Lời nói đao kiếm trên mạng xã hội

Việc sử dụng những lời lẽ thô tục, chửi bới hoặc mạt sát trong các bài viết "bóc phốt" là hành vi trực tiếp xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm của cá nhân. Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 8 Luật An ninh mạng 2018, đây là một trong những hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối trên môi trường mạng.

Về chế tài hành chính, Nghị định 15/2020/NĐ-CP (có hiệu lực từ tháng 4/2020) đã siết chặt mức phạt. Cụ thể, tại điểm a khoản 1 Điều 101 quy định:

"Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để thực hiện hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân."

Nghiêm trọng hơn, nếu hành vi "bóc phốt" gây hậu quả nặng nề, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015. Đặc biệt, việc sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông để phạm tội là tình tiết tăng nặng, có thể đối mặt với hình phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

2. Vu khống và thông tin sai sự thật: Cái giá của sự thêu dệt

Nhiều bài viết "bóc phốt" dựa trên những thông tin chưa được kiểm chứng hoặc cố tình xuyên tạc sự thật nhằm hạ bệ uy tín của người khác. Đây chính là hành vi Vu khống. Tương tự như hành vi xúc phạm danh dự, mức phạt hành chính cho việc vu khống trên mạng xã hội cũng dao động từ 10 - 20 triệu đồng theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP.

Ở góc độ hình sự, Điều 156 Bộ luật Hình sự 2015 quy định về tội Vu khống. Người nào thực hiện hành vi bịa đặt hoặc loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác bằng phương tiện điện tử có thể bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm.

3. Quyền hình ảnh và bí mật đời tư: Không phải cứ "chụp màn hình" là được đăng

Một trong những sai lầm phổ biến nhất khi "bóc phốt" là tự ý đăng tải hình ảnh cá nhân hoặc ảnh chụp màn hình tin nhắn riêng tư của người khác. Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015 khẳng định cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình và việc sử dụng hình ảnh phải được người đó đồng ý.

Hành vi thu thập, xử lý và sử dụng thông tin của cá nhân khác mà không được sự đồng ý sẽ bị xử phạt từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng theo quy định tại điểm e khoản 3 Điều 102 Nghị định 15/2020/NĐ-CP.

Ngoài ra, việc xâm phạm bí mật thư tín, điện thoại, điện tín hoặc các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác để phục vụ mục đích "bóc phốt" còn có thể bị truy cứu theo Điều 159 Bộ luật Hình sự 2015 với mức hình phạt cao nhất lên đến 03 năm tù.

Lời khuyên pháp lý: Hành xử văn minh trên không gian mạng

Thay vì tự mình thực hiện các bài viết công kích cá nhân trên mạng xã hội, người dân khi phát hiện các hành vi sai trái nên thực hiện quyền tố cáo, kiến nghị đến các cơ quan chức năng có thẩm quyền. Việc tự ý "thực thi công lý" trên Facebook không những không giải quyết được vấn đề mà còn đẩy bản thân vào vòng lao lý. Hãy là người dùng mạng xã hội thông thái, thượng tôn pháp luật để bảo vệ chính mình và cộng đồng.