Quấy rối tình dục tại nơi làm việc từ lâu đã là một vấn đề nhức nhối, gây ra những tổn thương sâu sắc về tâm lý và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả công việc của người lao động. Tuy nhiên, nhiều nạn nhân vẫn chọn cách im lặng vì lo sợ bị trả thù hoặc không biết cách bảo vệ mình. Với sự ra đời của các quy định pháp luật mới, đặc biệt là từ đầu năm 2022, người lao động đã có trong tay những công cụ pháp lý mạnh mẽ hơn bao giờ hết để đối đầu với nạn "sàm sỡ" nơi công sở.

1. Nhận diện hành vi quấy rối tình dục theo quy định pháp luật

Để có thể đối phó, trước hết chúng ta cần hiểu rõ thế nào là quấy rối tình dục dưới góc độ pháp lý. Theo quy định tại khoản 9 Điều 3 Bộ luật Lao động 2019:

Quấy rối tình dục tại nơi làm việc là hành vi có tính chất tình dục của bất kỳ người nào đối với người khác tại nơi làm việc mà không được người đó mong muốn hoặc chấp nhận. Nơi làm việc là bất kỳ nơi nào mà người lao động thực tế làm việc theo thỏa thuận hoặc phân công của người sử dụng lao động.

Chi tiết hơn, Điều 84 Nghị định 145/2020/NĐ-CP đã cụ thể hóa các hình thức quấy rối bao gồm:

• Hành vi mang tính chất trao đổi: Đề nghị, yêu cầu đổi quan hệ tình dục lấy lợi ích công việc (tăng lương, thăng chức...).
• Hành vi phi ngôn ngữ: Ngôn ngữ cơ thể, trưng bày tài liệu khiêu dâm, cái nhìn gợi dục, nháy mắt liên tục...
• Hành vi bằng lời nói: Những lời tán tỉnh, chọc ghẹo thô tục, nhận xét về cơ thể hoặc trang phục mang tính gợi dục.
• Hành vi bằng hành động: Tiếp xúc cơ thể không mong muốn, sờ mó, sàm sỡ, hoặc thậm chí là cưỡng ép quan hệ.

2. Những "vũ khí" pháp lý giúp nạn nhân đối phó hiệu quả

Khi đối mặt với hành vi sàm sỡ, việc giữ bình tĩnh và thực hiện các bước sau đây là vô cùng quan trọng để bảo vệ bản thân và tạo căn cứ xử lý kẻ vi phạm.

2.1. Thu thập bằng chứng - Chìa khóa để chiến thắng

Quấy rối thường diễn ra kín đáo và dễ bị chối bỏ. Do đó, nạn nhân cần chủ động thu thập bằng chứng ngay khi có thể. Đó có thể là tin nhắn, email, ghi âm cuộc hội thoại, hoặc tìm kiếm sự xác nhận từ những đồng nghiệp chứng kiến sự việc. Những bằng chứng này sẽ là cơ sở pháp lý vững chắc nhất khi bạn thực hiện khiếu nại hoặc tố cáo.

2.2. Khiếu nại nội bộ và yêu cầu xử lý kỷ luật

Theo quy định, doanh nghiệp phải có quy chế phòng, chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc. Nạn nhân nên gửi đơn khiếu nại tới ban lãnh đạo hoặc công đoàn cơ sở. Kẻ có hành vi quấy rối có thể bị xử lý kỷ luật nặng nhất là sa thải theo quy định tại Bộ luật Lao động 2019.

2.3. Tố cáo đến cơ quan chức năng và mức phạt mới từ năm 2022

Nếu việc khiếu nại nội bộ không hiệu quả hoặc người quấy rối chính là chủ doanh nghiệp, bạn cần tố cáo đến Chánh Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội. Đặc biệt, từ ngày 17/01/2022, Nghị định 12/2022/NĐ-CP đã tăng mức xử phạt đối với hành vi này.

Cụ thể, theo khoản 3 Điều 11 Nghị định 12/2022/NĐ-CP:

Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trong trường hợp hành vi quấy rối nghiêm trọng, xúc phạm nặng nề đến danh dự, nhân phẩm, kẻ thủ ác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 với hình phạt tù lên đến 05 năm.

3. Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng không cần báo trước

Nếu môi trường làm việc trở nên quá độc hại và không thể tiếp tục, pháp luật cho phép người lao động một lối thoát an toàn. Căn cứ điểm d khoản 2 Điều 35 Bộ luật Lao động 2019, người bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần báo trước. Điều này giúp nạn nhân nhanh chóng thoát khỏi sự khống chế của kẻ quấy rối mà vẫn đảm bảo các quyền lợi về trợ cấp theo quy định.

Lời khuyên từ chuyên gia: Đừng bao giờ tự đổ lỗi cho bản thân khi bị sàm sỡ. Hãy mạnh dạn lên tiếng và sử dụng các quy định pháp luật để bảo vệ phẩm giá của mình. Một môi trường làm việc văn minh chỉ có thể được xây dựng khi mỗi cá nhân đều biết cách nói "không" với quấy rối.