Trong quá trình phát triển hạ tầng và đô thị hóa, việc Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, một câu hỏi khiến nhiều hộ nông dân trăn trở là: Đối với những diện tích đất đã bị thoái hóa, cằn cỗi hoặc vì lý do khách quan mà không thể tiếp tục canh tác, liệu có được hưởng chính sách bồi thường như đất đang sản xuất bình thường hay không? Hãy cùng tìm hiểu lời giải đáp chi tiết dựa trên các quy định mới nhất của Luật Đất đai 2024.

Thế nào là đất không thể canh tác theo góc nhìn pháp lý?

Về mặt thuật ngữ, pháp luật hiện hành không đưa ra một định nghĩa cứng nhắc cho cụm từ "đất không thể canh tác". Tuy nhiên, trong thực tiễn đời sống và quản lý đất đai, chúng ta có thể hiểu đây là những diện tích đất thuộc nhóm đất nông nghiệp (bao gồm đất trồng lúa, đất trồng cây lâu năm, đất nuôi trồng thủy sản...) nhưng do điều kiện tự nhiên thay đổi, ô nhiễm môi trường hoặc hệ thống thủy lợi bị hư hỏng dẫn đến việc sản xuất không còn mang lại hiệu quả kinh tế hoặc không thể tiến hành gieo trồng.

Dù không còn khả năng sản xuất, nhưng về mặt pháp lý, đây vẫn là quyền sử dụng đất hợp pháp của người dân nếu đã được cấp Giấy chứng nhận hoặc đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận theo quy định.

Quyền lợi bồi thường: Không phân biệt đất tốt hay đất xấu

Đây là điểm mấu chốt mà người dân cần nắm vững. Theo quy định tại Điều 101 Luật Đất đai 2024, các trường hợp không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đã được liệt kê rất cụ thể. Đáng chú ý, trong danh sách này không hề có điều khoản nào quy định việc đất không thể canh tác thì không được bồi thường.

Như vậy, chỉ cần thửa đất của bạn đáp ứng đủ các điều kiện về pháp lý (như có sổ đỏ hoặc đủ điều kiện cấp sổ đỏ), thì khi Nhà nước thu hồi vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế - xã hội, bạn vẫn sẽ được bồi thường theo đúng quy định, bất kể tình trạng canh tác thực tế của đất ra sao.

Nguyên tắc bồi thường được nêu rõ tại khoản 2 Điều 91 Luật Đất đai 2024:

2. Việc bồi thường về đất được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, trường hợp không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền quyết định tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư...

Mức bồi thường và các khoản hỗ trợ đi kèm

Mức tiền bồi thường cho đất nông nghiệp không thể canh tác sẽ không dựa trên năng suất cây trồng mà dựa trên giá đất cụ thể do UBND cấp tỉnh hoặc cấp huyện quyết định tại thời điểm thu hồi. Điều này đảm bảo tính khách quan và sát với giá trị thị trường của loại đất đó tại địa phương.

Bên cạnh khoản tiền bồi thường về đất, người dân còn có cơ hội nhận được các khoản hỗ trợ mang tính nhân văn để ổn định cuộc sống, quy định chi tiết tại Nghị định 88/2024/NĐ-CP, bao gồm:

• Hỗ trợ ổn định đời sống: Giúp người dân có nguồn tài chính tạm thời khi mất đi tư liệu sản xuất.
• Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề: Đây là khoản hỗ trợ cực kỳ quan trọng đối với những hộ gia đình trực tiếp sản xuất nông nghiệp, giúp họ tìm kiếm sinh kế mới bền vững hơn.
• Hỗ trợ tái định cư: Trong trường hợp việc thu hồi đất nông nghiệp ảnh hưởng đến chỗ ở hoặc cần di dời các công trình trên đất.

Tóm lại, việc đất không thể canh tác không phải là rào cản đối với quyền được bồi thường của người dân. Điều quan trọng nhất là tính pháp lý của thửa đất và sự minh bạch trong quá trình áp giá bồi thường của cơ quan chức năng. Nếu gặp vướng mắc, người dân nên chủ động tìm hiểu kỹ phương án bồi thường tại địa phương để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.