Bạo lực gia đình không còn là chuyện riêng sau cánh cửa mỗi nhà mà đã trở thành vấn đề nhức nhối của toàn xã hội. Với sự ra đời của Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 và Nghị định 76/2023/NĐ-CP, hệ thống bảo vệ nạn nhân đã được nâng cấp mạnh mẽ, trong đó nổi bật là vai trò của Tổng đài điện thoại quốc gia 111.

Tổng đài 111: Đường dây nóng 'không bao giờ tắt'

Thay vì phải loay hoay tìm kiếm sự giúp đỡ trong sợ hãi, giờ đây bất kỳ cá nhân nào cũng có thể báo tin, tố giác hành vi bạo lực thông qua số điện thoại 111. Theo quy định tại Điều 19 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022, danh sách các địa chỉ tiếp nhận tin báo đã được mở rộng đáng kể:

• Ủy ban nhân dân cấp xã nơi xảy ra vụ việc.
• Cơ quan Công an, Đồn Biên phòng gần nhất.
• Cơ sở giáo dục nơi người bị bạo lực học tập.
• Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố, Ban công tác Mặt trận ở khu dân cư.
• Tổng đài điện thoại quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình (Số 111).

Đặc biệt, theo hướng dẫn tại Nghị định 76/2023/NĐ-CP, Tổng đài 111 hoạt động 24/24 giờ vào tất cả các ngày trong tuần, hoàn toàn miễn phí cước viễn thông và phí tư vấn cho người gọi. Đây là bước tiến lớn giúp nạn nhân có thể tiếp cận sự hỗ trợ chuyên nghiệp ngay lập tức.

Mở rộng đối tượng bảo vệ: Không chỉ là quan hệ vợ chồng

Một điểm mới đáng chú ý là pháp luật hiện hành đã mở rộng phạm vi áp dụng đối với cả những mối quan hệ ngoài hôn nhân truyền thống. Cụ thể, tại khoản 2 Điều 3 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 quy định các hành vi bạo lực vẫn bị xử lý nếu xảy ra giữa:

"Người đã ly hôn; người chung sống như vợ chồng; người là cha, mẹ, con riêng, anh, chị, em của người đã ly hôn, của người chung sống như vợ chồng; người đã từng có quan hệ cha mẹ nuôi và con nuôi với nhau..."

Quy định này nhằm lấp đầy khoảng trống pháp lý, bảo vệ quyền lợi của những người dù không còn ràng buộc về mặt giấy tờ nhưng vẫn đang phải chịu đựng sự hành hạ từ đối phương hoặc người thân của đối phương.

Chế tài nghiêm khắc: Từ phạt tiền đến ngồi tù

Hành vi bạo lực gia đình tùy theo mức độ sẽ bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với các hành vi bạo hành đã tăng lên đáng kể:

• Phạt từ 5 - 10 triệu đồng: Đối với hành vi đánh đập, chửi bới, lăng mạ, cô lập hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng.
• Phạt từ 10 - 20 triệu đồng: Đối với hành vi không chăm sóc vợ đang có thai hoặc nuôi con nhỏ; đe dọa bằng bạo lực để ép buộc thành viên gia đình ra khỏi nhà.
• Phạt từ 20 - 30 triệu đồng: Đối với hành vi chiếm đoạt tài sản riêng của thành viên gia đình.

Trong trường hợp hành vi có tính chất nghiêm trọng, thường xuyên hoặc gây hậu quả nặng nề, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về "Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình" theo Điều 185 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Hình phạt cao nhất cho tội danh này có thể lên đến 05 năm tù giam.

Việc nắm vững các quy định pháp luật và dũng cảm lên tiếng qua Tổng đài 111 chính là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân và những người thân yêu khỏi bóng tối của bạo lực gia đình.