Ngày 15/11/2019, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư 22/2019/TT-NHNN quy định về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Đây được xem là một bước đi quyết liệt nhằm kiểm soát rủi ro thanh khoản và thắt chặt dòng tín dụng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro như bất động sản.

Lộ trình cắt giảm tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn

Một trong những nội dung quan trọng nhất của Thông tư 22/2019/TT-NHNN là quy định tại Điều 16 về tỷ lệ tối đa của nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung hạn và dài hạn. Theo đó, các ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải tuân thủ lộ trình giảm dần tỷ lệ này như sau:

• Từ ngày 01/01/2020 đến hết ngày 30/09/2020: Tỷ lệ tối đa là 40%.
• Từ ngày 01/10/2020 đến hết ngày 30/09/2021: Giảm xuống còn 37%.
• Từ ngày 01/10/2021 đến hết ngày 30/09/2022: Tiếp tục giảm xuống 34%.
• Từ ngày 01/10/2022: Tỷ lệ này chính thức duy trì ở mức tối đa 30%.

So với quy định trước đây tại Thông tư 16/2018/TT-NHNN, mức tỷ lệ 40% đã được duy trì ổn định trong một thời gian dài. Tuy nhiên, với bối cảnh kinh tế cuối năm 2019, Ngân hàng Nhà nước nhận thấy cần phải có sự điều chỉnh để đảm bảo các tổ chức tín dụng không quá phụ thuộc vào nguồn vốn ngắn hạn (vốn có tính biến động cao) để tài trợ cho các dự án dài hơi.

Tại sao cần siết chặt tỷ lệ này?

Việc sử dụng vốn ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn tiềm ẩn rủi ro rất lớn về thanh khoản. Khi khách hàng rút tiền gửi ngắn hạn hàng loạt, ngân hàng sẽ gặp khó khăn trong việc thu hồi các khoản vay dài hạn để đáp ứng nhu cầu chi trả. Đặc biệt, trong lĩnh vực bất động sản, các khoản vay thường có kỳ hạn từ 5 đến 20 năm, trong khi nguồn huy động chủ yếu là tiền gửi tiết kiệm dưới 12 tháng.

Bên cạnh đó, việc áp dụng lộ trình giảm dần thay vì cắt giảm đột ngột giúp các ngân hàng có thời gian để cơ cấu lại nguồn vốn, đẩy mạnh huy động vốn trung và dài hạn thông qua phát hành trái phiếu hoặc chứng chỉ tiền gửi dài hạn. Điều này cũng gián tiếp thúc đẩy thị trường vốn phát triển lành mạnh hơn.

Các quy định an toàn khác đáng chú ý

Ngoài tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn, Thông tư 22/2019/TT-NHNN còn quy định chi tiết về:

• Tỷ lệ khả năng chi trả và tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR).
• Giới hạn cấp tín dụng đối với một khách hàng và người có liên quan.
• Tỷ lệ mua, đầu tư trái phiếu Chính phủ.

Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2020, thay thế cho các quy định cũ tại Thông tư 36/2014/TT-NHNN và các văn bản sửa đổi liên quan. Các tổ chức tín dụng cần rà soát kỹ lưỡng danh mục tài sản và nguồn vốn để đảm bảo tuân thủ đúng lộ trình mà Ngân hàng Nhà nước đã đề ra.

Trích dẫn Điều 16 Thông tư 22/2019/TT-NHNN:
"5. Ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải tuân thủ tỷ lệ tối đa của nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung hạn và dài hạn theo lộ trình sau đây:
a) Từ ngày 01 tháng 01 năm 2020 đến hết ngày 30 tháng 9 năm 2020: 40%;
b) Từ ngày 01 tháng 10 năm 2020 đến hết ngày 30 tháng 9 năm 2021: 37%;
c) Từ ngày 01 tháng 10 năm 2021 đến hết ngày 30 tháng 9 năm 2022: 34%;
d) Từ ngày 01 tháng 10 năm 2022: 30%."