Bối cảnh địa chính trị và kinh tế thế giới tính đến ngày 25 tháng 02 năm 2026 đang chứng kiến những biến động sâu sắc, được thúc đẩy bởi sự quay trở lại của các chính sách thực dụng, mang tính giao dịch và sự tái cấu trúc toàn diện các liên minh truyền thống. Tại trung tâm của những biến động này là sự đan xen giữa các xung đột quân sự kéo dài, những cuộc đàm phán hạt nhân nghẹt thở và một cuộc cách mạng trong chính sách thương mại của Hoa Kỳ. Đối với Việt Nam, đây là thời điểm mang tính bước ngoặt khi quốc gia này vừa phải nỗ lực duy trì đà tăng trưởng kinh tế cao kỷ lục, vừa phải khéo léo điều hành mối quan hệ chiến lược với Hoa Kỳ trong bối cảnh các rào cản thương mại mới đang được thiết lập. Báo cáo này sẽ đi sâu vào phân tích các mối liên hệ nội tại giữa các sự kiện nổi bật từ BBC, VnExpress và các nguồn tin quốc tế, từ đó đưa ra những nhận định mang tính dự báo về quỹ đạo của thế giới và Việt Nam trong tương lai gần.

Vị thế chiến lược của Việt Nam trong trật tự thế giới mới 2026 (Ảnh minh họa)

Sự Tái Cấu Trúc Hệ Thống Thương Mại Hoa Kỳ Và Hệ Lụy Toàn Cầu

Một trong những sự kiện có tác động dây chuyền mạnh mẽ nhất đến nền kinh tế toàn cầu trong tuần này là quyết định của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ nhằm vô hiệu hóa các biểu thuế quan được áp đặt dưới Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Phán quyết này đã tước bỏ cơ chế mà chính quyền đương nhiệm của Tổng thống Donald Trump đã sử dụng để tạo ra hơn 130 tỷ USD doanh thu thuế tính đến tháng 02 năm 2026. Tuy nhiên, phản ứng của Nhà Trắng không phải là sự rút lui mà là một bước chuyển chiến thuật nhanh chóng sang Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974.

Từ IEEPA Đến Mục 122: Một Chiến Thuật Mới Trong Cuộc Chiến Thuế Quan

Sự chuyển đổi từ IEEPA sang Mục 122 không chỉ đơn thuần là thay đổi cơ sở pháp lý mà còn là sự thay đổi về bản chất của các rào cản thương mại. Trong khi các mức thuế theo IEEPA thường mang tính phân biệt đối xử và đánh mạnh vào các quốc gia cụ thể như Trung Quốc (với mức thuế có thời điểm lên tới 145%), thì Mục 122 yêu cầu áp dụng "rộng rãi và đồng bộ" một mức phụ phí nhập khẩu toàn cầu để giải quyết các vấn đề về cán cân thanh toán. Mức thuế mới được ấn định ở mức 15%, mức trần cao nhất mà luật pháp cho phép, và có thời hạn hiệu lực trong 150 ngày trừ khi được Quốc hội gia hạn.

Phân tích tư duy "chuỗi suy nghĩ" (Chain of Thoughts) chỉ ra rằng, bước đi này của Washington thực chất là một biện pháp "trì hoãn để tái cấu trúc". Trong 150 ngày tới, Hoa Kỳ sẽ đánh giá lại các hành động theo Mục 232 (an ninh quốc gia) và Mục 301 (hành vi thương mại không công bằng) để thiết lập các rào cản mang tính lâu dài hơn. Đối với các đối tác thương mại tại Á Đông, sự thay đổi này tạo ra một "nghịch lý thuế quan": một số quốc gia từng bị đánh thuế rất cao dưới thời IEEPA giờ đây lại thấy mức thuế hiệu dụng giảm xuống dưới ngưỡng 15% của Mục 122.

Nguồn tổng hợp từ dữ liệu Penn Wharton và các báo cáo kinh tế quốc tế.

Tác động ngắn hạn của sự thay đổi này là sự gia tăng khả năng cạnh tranh về giá cho các mặt hàng giá trị gia tăng thấp như may mặc, đồ chơi và nội thất từ Việt Nam và Ấn Độ. Tuy nhiên, rủi ro dài hạn nằm ở việc các doanh nghiệp sẽ thực hiện chiến thuật "đưa hàng đi trước" (front-loading) để né tránh các kịch bản leo thang sau khi thời hạn 150 ngày kết thúc, điều này có thể gây ra sự tắc nghẽn logistics tại các cảng biển lớn của Hoa Kỳ vào mùa hè năm 2026.

Việt Nam Trong Vòng Xoáy Ngoại Giao Và Thương Mại

Mối quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ trong ngày 25 tháng 02 năm 2026 thể hiện một sự phân cực rõ rệt giữa sự nồng ấm trong hợp tác chính trị - an ninh và sự cứng rắn trong các phán quyết thương mại. Chuyến thăm của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Washington D.C. để tham dự Hội đồng Hòa bình Gaza là minh chứng cho vị thế quốc tế ngày càng tăng của Việt Nam, nhưng đồng thời, việc Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) duy trì trạng thái "nền kinh tế phi thị trường" (NME) đối với Việt Nam đã tạo ra những rào cản kỹ thuật khó khăn cho xuất khẩu.

Hội Đồng Hòa Bình Gaza: Sự Khẳng Định Trách Nhiệm Toàn Cầu

Việc Tổng Bí thư Tô Lâm nhận lời mời của Tổng thống Donald Trump tham dự cuộc họp khai mạc của Hội đồng Hòa bình Gaza (Board of Peace) từ ngày 18 đến 20 tháng 02 năm 2026 là một bước đi ngoại trọng yếu. Đây là lần đầu tiên một nhà lãnh đạo cấp cao của Việt Nam tham gia trực tiếp vào một cơ chế điều phối đa phương do Hoa Kỳ dẫn dắt nhằm giải quyết xung đột tại Trung Đông.

Hội đồng Hòa bình Gaza, được thành lập theo Nghị quyết 2803 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, không chỉ tập trung vào ngừng bắn mà còn đặt ra các trụ cột tái thiết khổng lồ: xây dựng 400.000 căn hộ, thiết lập mạng lưới 5G và các khu kinh tế mở tại dải Gaza. Sự tham gia của Việt Nam được phía Hoa Kỳ đánh giá cao vì "kinh nghiệm thực tế trong phục hồi sau chiến tranh". Việt Nam đã cam kết không chỉ hỗ trợ nhân đạo mà còn sẵn sàng cử lực lượng quân đội và công an tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình, hỗ trợ duy trì trật tự xã hội và đào tạo cảnh sát địa phương tại Gaza.

Sự kết nối ở đây rất rõ ràng: Việt Nam đang sử dụng "quyền lực mềm" thông qua ngoại giao hòa bình để xây dựng lòng tin chính trị với chính quyền Trump, từ đó tạo ra lợi thế trong các cuộc đàm phán thương mại song phương.

Nghịch Lý NME Và "Ngoại Giao Sân Golf"

Mặc dù có những bước tiến chính trị, Bộ Thương mại Hoa Kỳ vẫn giữ nguyên phân loại Việt Nam là nền kinh tế phi thị trường, viện dẫn sự can thiệc của nhà nước vào giá cả, tiền tệ và các thực hành thương mại. Quyết định này khiến hàng hóa Việt Nam tiếp tục phải đối mặt với các mức thuế chống bán phá giá cao hơn do cách tính toán dựa trên dữ liệu từ các quốc gia thay thế.

Tuy nhiên, song song với những rào cản pháp lý này, một hình thức hợp tác kinh tế mang tính cá nhân hóa cao đang được triển khai. Dự án tổ hợp khách sạn và sân golf trị giá 1,5 tỷ USD của Tập đoàn Trump tại tỉnh Hưng Yên đã chính thức được phê duyệt theo quy định tại Nghị định 52/2020/NĐ-CP và dự kiến hoàn thành vào tháng 03 năm 2027 để phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC. Dự án này, nằm ven sông Hồng trên diện tích 990 ha, không chỉ là một khoản đầu tư bất động sản mà còn đóng vai trò như một "mỏ neo" chiến lược trong mối quan hệ cá nhân giữa giới lãnh đạo Việt Nam và gia đình Tổng thống Mỹ.

Dự án tổ hợp sân golf 1,5 tỷ USD tại Hưng Yên - Một "mỏ neo" chiến lược (Ảnh minh họa)

Có những ý kiến chỉ trích, bao gồm cả từ các chính trị gia đối lập tại Hoa Kỳ, cho rằng đây là một hình thức "giao dịch chính sách". Tuy nhiên, dưới góc độ phân tích địa chính trị, đây là một phần của xu hướng "ngoại giao giao dịch" (transactional diplomacy) mà chính quyền Trump ưu tiên. Việc Việt Nam tạo điều kiện cho các dự án của Tập đoàn Trump, tuân thủ nghiêm ngặt Luật Đầu tư 2020, có thể được coi là một biện pháp bảo hiểm nhằm duy trì sự ổn định cho dòng chảy hàng hóa qua Thái Bình Dương, ngay cả khi các cơ quan kỹ thuật của Hoa Kỳ như DOC vẫn giữ thái độ cứng rắn.

Điểm Nóng Trung Đông: Đàm Phán Geneva Và Bóng Ma Chiến Tranh

Trong khi Gaza đang hướng tới tái thiết, vấn đề hạt nhân Iran lại đang ở trong giai đoạn nguy hiểm nhất. Ngày 25 tháng 02 năm 2026, các cuộc đàm phán tại Geneva giữa đặc phái viên Hoa Kỳ Steve Witkoff, Jared Kushner và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đang diễn ra dưới áp lực quân sự cực lớn từ Washington.

Chiến Lược "Áp Lực Tối Đa" 2.0

Hoa Kỳ đã tập hợp lực lượng quân sự lớn nhất tại Trung Đông trong nhiều thập kỷ, bao gồm hai tàu sân bay (USS Abraham Lincoln và một tàu khác) cùng hạm đội máy bay chiến đấu hùng hậu. Chiến lược của Tổng thống Trump là sử dụng sự đe dọa quân sự hiện hữu để ép Iran phải chấp nhận một thỏa thuận hạt nhân mới khắt khe hơn.

Các báo cáo từ Geneva cho thấy đã có một số tiến triển về "các nguyên tắc định hướng", nhưng các ranh giới đỏ vẫn còn đó. Hoa Kỳ đề xuất cho phép Iran thực hiện "làm giàu uranium mang tính biểu tượng" chỉ cho mục đích nghiên cứu y tế, một sự thay đổi so với yêu cầu "không làm giàu" trước đây. Tuy nhiên, sự ổn định của thỏa thuận này bị đe dọa bởi tình hình nội tại của Iran: các cuộc biểu tình chống chính phủ của sinh viên đang lan rộng tại Tehran và nhiều thành phố khác, bị đàn áp dã man bởi lực lượng an ninh.

Sự kết nối giữa Iran và các sự kiện toàn cầu khác nằm ở giá năng lượng. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại eo biển Hormuz—nơi Iran vừa thông báo đóng cửa tạm thời để tập trận—sẽ ngay lập tức đẩy giá dầu lên cao, ảnh hưởng trực tiếp đến đà phục hồi kinh tế của các quốc gia phụ thuộc xuất khẩu như Việt Nam.

Cuộc Chiến Ukraine Và Trật Tự An Ninh Á - Âu Mới

Bước sang năm thứ 5 của cuộc xung đột, cuộc chiến Nga - Ukraine đã trở thành một cuộc chiến tiêu hao với cái giá cực đắt cho cả hai phía. Các báo cáo kỷ niệm 4 năm ngày nổ súng (24/02/2026) cho thấy Nga chỉ chiếm thêm được chưa đầy 1% lãnh thổ trong năm 2025 nhưng phải chịu tổn thất trung bình hơn 1.000 quân mỗi ngày.

Sự bế tắc này đang thúc đẩy một cuộc chạy đua vũ trang mới tại Đông Á. Nhật Bản, dưới sự lãnh đạo của Bộ trưởng Quốc phòng Shinjiro Koizumi, đã công bố kế hoạch triển khai đơn vị tên lửa tới đảo Yonaguni, chỉ cách Đài Loan 110 km. Đáp lại, Trung Quốc đã cấm xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng cho 20 thực thể quốc phòng của Nhật Bản. Chúng ta có thể thấy một sự chuyển dịch trật tự: an ninh châu Âu và an ninh Đông Á đang trở nên không thể tách rời. Các nước như Việt Nam sẽ phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng trong việc kiểm soát các mặt hàng lưỡng dụng để tránh bị cuốn vào các lệnh trừng phạt chéo giữa các cường quốc.

Nội Lực Kinh Tế Việt Nam 2026: Tham Vọng Và Thách Thức

Bất chấp những biến động bên ngoài, kinh tế Việt Nam trong quý 1 năm 2026 đang thể hiện một sức sống đáng kinh ngạc. Chính phủ đã đặt mục tiêu tăng trưởng GDP "ít nhất 10%" cho năm 2026, một con số đầy tham vọng so với mức tăng trưởng 8,02% của năm 2025.

Những Động Lực Tăng Trưởng Mới

Nền tảng cho mục tiêu 10% nằm ở sự chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Tăng trưởng GDP năm 2025 đạt 8,02% trong khi sản lượng điện chỉ tăng 4,9%, cho thấy hiệu suất sử dụng năng lượng đã cải thiện rõ rệt và nền kinh tế đang dịch chuyển sang các ngành công nghệ cao, ít thâm dụng năng lượng hơn.

Các dự án FDI lớn đang đổ vào miền Trung, với Gia Lai trở thành điểm sáng về du lịch cao cấp và năng lượng sạch, trong khi Đà Nẵng đang nỗ lực trở thành trung tâm dữ liệu (data hub) của khu vực. Việc phê duyệt dịch vụ internet vệ tinh Starlink của Elon Musk tại Việt Nam cũng là một bước đi đột phá để tăng cường hạ tầng số cho các vùng sâu vùng xa và đảm bảo kết nối dự phòng.

Tuy nhiên, áp lực lạm phát vẫn hiện hữu. Các chuyên gia từ UOB và Standard Chartered lưu ý rằng dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ không còn nhiều khi lạm phát được dự báo quanh mức 3,5% và đồng VND đã mất giá khoảng 3,1% so với USD trong năm qua. Sự bất định từ chính sách thuế quan của Mỹ (Mục 122) và các quy định trong Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016 sẽ là biến số lớn nhất đối với kế hoạch tăng trưởng của Việt Nam trong nửa sau của năm 2026.

Các Sự Kiện Văn Hóa, Xã Hội Và Công Nghệ Nổi Bật

Bên cạnh những dòng chảy lớn về địa chính trị, đời sống xã hội ngày 25 tháng 02 năm 2026 cũng ghi nhận những câu chuyện mang tính biểu tượng cao.

Hiện Tượng "Gặp Lại Tình Đầu" Và Tâm Lý Xã Hội

Tại Trung Quốc, đoạn video về một người phụ nữ tình cờ gặp lại người yêu cũ trên đường cao tốc bị tắc nghẽn sau 10 năm đã thu hút hàng triệu lượt xem. Câu chuyện này không chỉ là một sự kiện mạng xã hội mà còn phản ánh sự thay đổi trong cách ứng xử của giới trẻ Á Đông: đề cao sự kiềm chế, tôn trọng quá khứ và tập trung vào hành trình cá nhân. Điều này cho thấy một xu hướng tâm lý xã hội đang dịch chuyển sang sự trưởng thành và thực tế hơn, phản ánh phần nào bối cảnh kinh tế hiện đại khi con người phải đối mặt với nhiều áp lực và biến động.

Khoa Học Và Thiên Văn: Sự Hội Tụ Của Các Hành Tinh

Những người yêu thiên văn học đang hướng về bầu trời để quan sát sự thẳng hàng của 6 hành tinh (Sao Thủy, Sao Kim, Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương). Sự kiện thiên văn hiếm gặp này, cùng với sự tiếp cận của Mặt Trăng với Sao Mộc và các cụm sao, tạo ra một khoảnh khắc tĩnh lặng hiếm hoi giữa những ồn ào của chính trị thế giới. Trong lịch sử, những hiện tượng này thường được coi là điềm báo của những thay đổi lớn, và ở góc độ hiện đại, nó nhắc nhở về sự kết nối giữa con người và vũ trụ bao la.

An Ninh Và Thể Thao: Thử Thách World Cup Tại Mexico

Cái chết của "El Mencho" tại Mexico đã tạo ra một làn sóng bạo lực làm rung chuyển quốc gia này. CJNG không chỉ là một tổ chức buôn lậu ma túy mà còn là một mạng lưới tội phạm có khả năng tấn công các quan chức chính phủ và gây rối loạn đô thị. Việc hơn 70 người chết trong một vụ đụng độ tại Tapalpa và sự xuất hiện của khói đen, nổ súng tại Puerto Vallarta đã đặt ra dấu hỏi lớn về khả năng đảm bảo an ninh cho World Cup 2026. Mặc dù Tổng thống Sheinbaum khẳng định "không có rủi ro", nhưng thực tế cho thấy sự giao thoa giữa an ninh nội địa và các sự kiện thể thao quốc tế đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Phân Tích Tư Duy Chuỗi Suy Nghĩ (COT) Và Mối Liên Hệ Giữa Các Sự Kiện

Khi đặt tất cả các sự kiện này lên một bàn cờ tổng thể, chúng ta có thể nhận thấy những sợi dây liên kết vô hình nhưng cực kỳ chặt chẽ.

• Mối liên hệ giữa Thuế quan và An ninh: Việc Hoa Kỳ chuyển sang Mục 122 không chỉ là một động thái kinh tế. Nó là một công cụ ép buộc các quốc gia phải chọn phe. Mexico đã phải hy sinh sự ổn định nội địa để tiêu diệt các ông trùm ma túy nhằm tránh thuế quan. Việt Nam cũng đang phải thể hiện sự ủng hộ đối với các sáng kiến hòa bình của Trump để duy trì ưu đãi thương mại.
• Sự giao thoa giữa Ngoại giao Cá nhân và Thể chế: Dự án sân golf của gia đình Trump tại Hưng Yên và sự tham gia của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Washington cho thấy ngoại giao chính thức đang được bổ trợ (hoặc bị chi phối) bởi các mối quan hệ mang tính cá nhân và lợi ích kinh tế cụ thể. Đây là một sự dịch chuyển khỏi các quy tắc đa phương truyền thống sang một trật tự "trực diện và thực dụng".
• Áp lực Năng lượng và Hòa bình: Cuộc đàm phán tại Geneva về hạt nhân Iran và sự bế tắc tại Ukraine đều có chung một "con tin": giá dầu và khí đốt toàn cầu. Nếu đàm phán hạt nhân thất bại và Iran đóng cửa eo biển Hormuz, toàn bộ mục tiêu tăng trưởng 10% của Việt Nam có thể bị đe dọa do chi phí logistics và sản xuất tăng vọt.
• Sự trỗi dậy của các "Thế lực mới": Trong khi các cường quốc cũ như Anh bị rúng động bởi các bê bối nội bộ (Epstein, Mandelson, Prince Andrew), các quốc gia như Việt Nam và Ấn Độ đang tích cực tham gia vào việc tái thiết các khu vực xung đột như Gaza. Đây là sự dịch chuyển trọng tâm của trách nhiệm quốc tế từ Tây sang Đông.

Nhận Định Và Dự Báo Trong Thời Gian Tới

Dựa trên các phân tích trên, nhà phân tích đưa ra các nhận định về xu hướng toàn cầu và quốc gia trong 6-12 tháng tới:

Về Địa Chính Trị Toàn Cầu

• Kịch bản Trung Đông: Một thỏa thuận hạt nhân tạm thời với Iran là kịch bản có khả năng cao nhất. Cả Washington và Tehran đều không muốn một cuộc chiến tổng lực vào thời điểm này. Tuy nhiên, sự ổn định sẽ rất mong manh và phụ thuộc vào việc kiểm soát các lực lượng ủy nhiệm. Dải Gaza sẽ bắt đầu quá trình tái thiết dài hơi với sự hiện diện của lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế, trong đó có Việt Nam và Ấn Độ.
• Chiến tranh Ukraine: Cuộc chiến sẽ tiếp tục ở trạng thái tiêu hao. Nga sẽ cố gắng duy trì các vùng lãnh thổ đã chiếm đóng bằng cách củng cố hệ thống phòng thủ, trong khi Ukraine sẽ tập trung vào các cuộc tấn công tầm xa bằng drone và tên lửa vào hạ tầng của Nga. Sự can thiệp của các cường quốc như Trung Quốc thông qua vai trò trung gian hòa giải có thể trở nên rõ nét hơn vào cuối năm 2026.

Về Thương Mại Và Kinh Tế

• Thuế quan Hoa Kỳ: Sau 150 ngày áp dụng Mục 122, chính quyền Trump có thể sẽ không gia hạn mức thuế 15% toàn cầu mà sẽ chuyển sang các thỏa thuận "Thương mại Có đi Có lại" (Reciprocal Trade) với từng quốc gia. Những nước như Việt Nam đã ký kết các khung hiệp định và có các dự án đầu tư mang tính biểu tượng sẽ được hưởng mức thuế thấp hơn (khoảng 10-20%) so với các nước không có thỏa thuận.
• Xu hướng Chuỗi Cung Ứng: Sự "dịch chuyển về phía Đông" sẽ tiếp tục tăng tốc. Việt Nam sẽ trở thành điểm đến ưu tiên cho các ngành công nghệ cao và bán dẫn nếu có thể giải quyết được bài toán về hạ tầng năng lượng và nhân lực chất lượng cao.

Về Việt Nam

• Tăng trưởng GDP: Mục tiêu 10% là thách thức nhưng khả thi nếu Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh giải ngân đầu tư công và thu hút thành công các dự án FDI "thế hệ mới". Việc tham gia sâu vào các chuỗi giá trị toàn cầu và các hoạt động gìn giữ hòa bình quốc tế sẽ nâng tầm thương hiệu quốc gia của Việt Nam trên trường quốc tế.
• Ổn định Kinh tế Vĩ mô: Ngân hàng Nhà nước sẽ phải đối mặt với áp lực lớn trong việc giữ giá đồng VND để hỗ trợ xuất khẩu nhưng vẫn phải kiểm soát lạm phát nhập khẩu. Lãi suất huy động có thể tăng nhẹ trong nửa cuối năm 2026 khi nhu cầu vốn cho sản xuất tăng cao.

Báo cáo phân tích tổng hợp ngày 25 tháng 02 năm 2026 nhấn mạnh rằng thế giới đang ở trong một trạng thái "bình thường mới" của sự bất định và giao dịch. Việt Nam, với sự linh hoạt trong chính sách ngoại giao và quyết tâm trong cải cách kinh tế, đang nắm giữ những cơ hội lớn để bứt phá, nhưng cũng cần hết sức cảnh giác trước những cơn gió ngược từ sự bảo hộ thương mại và các xung đột địa chính trị tiềm tàng. Sự kết nối giữa các sự kiện từ sân golf ở Hưng Yên đến phòng đàm phán ở Geneva cho thấy một thế giới mà ở đó, mỗi bước đi nhỏ đều có thể tạo ra những làn sóng lớn trên phạm vi toàn cầu.

Báo cáo phân tích tổng hợp ngày 25 tháng 02 năm 2026.