Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, nguyên tắc bình đẳng giới luôn được đề cao. Tuy nhiên, xuất phát từ đặc điểm sinh lý, thiên chức làm mẹ và vai trò đặc thù trong gia đình, Nhà nước đã ban hành nhiều quy định mang tính 'ưu tiên' đặc biệt dành riêng cho phái nữ. Những quy định này không chỉ thể hiện sự quan tâm sâu sắc mà còn là lá chắn pháp lý vững chắc bảo vệ quyền lợi chính đáng của phụ nữ trong mọi lĩnh vực của đời sống.

1. Những 'đặc quyền' vượt trội trong quan hệ lao động

Có thể nói, Bộ luật Lao động 2019 là văn bản thể hiện rõ nét nhất sự ưu ái dành cho lao động nữ. Tại Chương X của Bộ luật này, các nhà làm luật đã thiết kế một hành lang pháp lý riêng biệt để đảm bảo sức khỏe và điều kiện làm việc tốt nhất cho phụ nữ.

Cụ thể, theo quy định tại Điều 137, lao động nữ được hưởng những quyền lợi mà nam giới không có:

• Chế độ nghỉ trong thời gian hành kinh: Mỗi ngày được nghỉ 30 phút, thời gian nghỉ vẫn được hưởng đủ lương theo hợp đồng lao động.
• Nuôi con nhỏ dưới 12 tháng tuổi: Được nghỉ mỗi ngày 60 phút để cho con bú, vắt, trữ sữa và nghỉ ngơi.
• Bảo vệ thai sản: Người sử dụng lao động không được sử dụng lao động nữ làm việc ban đêm, làm thêm giờ hoặc đi công tác xa khi mang thai từ tháng thứ 07 (hoặc tháng thứ 06 nếu làm việc ở vùng sâu, vùng xa).

Đặc biệt, pháp luật nghiêm cấm việc sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đối với lao động nữ vì lý do kết hôn, mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Đây là quy định cực kỳ quan trọng giúp phụ nữ yên tâm thực hiện thiên chức mà không lo mất việc làm.

2. Ưu tiên hàng đầu trong công tác thi đua, khen thưởng

Không chỉ trong lao động sản xuất, trong môi trường công vụ và các cơ quan Nhà nước, phụ nữ cũng nhận được những sự ưu tiên nhất định. Điều này được cụ thể hóa trong quy chế khen thưởng của nhiều ngành nghề.

Ví dụ, trong ngành Tòa án, theo Thông tư 01/2018/TT-TANDTC, khi xét khen thưởng giữa các cá nhân hoặc tập thể có cùng điều kiện, tiêu chuẩn thì cá nhân nữ hoặc tập thể có tỷ lệ nữ cao hơn sẽ được ưu tiên lựa chọn. Tương tự, ngành Kiểm toán cũng có những quy định giảm thời gian giữ chức vụ để xét khen thưởng quá trình cống hiến đối với cán bộ quản lý là nữ.

3. 'Lá chắn' bảo vệ trong quan hệ hôn nhân và gia đình

Luật Hôn nhân và gia đình 2014 chứa đựng nhiều quy định mang tính nhân văn sâu sắc nhằm bảo vệ phụ nữ và trẻ em - những đối tượng thường yếu thế hơn khi gia đình tan vỡ.

Một trong những quy định 'thép' bảo vệ người vợ là tại khoản 3 Điều 51:

"Chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi."

Bên cạnh đó, về quyền nuôi con sau ly hôn, khoản 3 Điều 81 khẳng định:

"Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con."

4. Chính sách hình sự đầy tính nhân đạo và khoan hồng

Ngay cả khi phạm sai lầm và phải đối mặt với chế tài hình sự, phụ nữ vẫn nhận được sự khoan dung từ pháp luật. Bộ luật Hình sự 2015 quy định rõ:

• Không áp dụng tử hình: Theo Điều 40, không áp dụng hình phạt tử hình và không thi hành án tử hình đối với phụ nữ có thai hoặc phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi. Hình phạt tử hình trong trường hợp này sẽ được chuyển thành tù chung thân.
• Tình tiết giảm nhẹ: Phụ nữ có thai được coi là một tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định tại điểm n khoản 1 Điều 51.
• Hoãn chấp hành hình phạt tù: Phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi có thể được hoãn chấp hành hình phạt tù cho đến khi con đủ 36 tháng tuổi.

Những quy định trên không nhằm mục đích bao che cho tội phạm, mà thể hiện tinh thần nhân đạo cao cả của Nhà nước Việt Nam, ưu tiên bảo vệ quyền sống và quyền được chăm sóc của trẻ em, đồng thời tạo cơ hội cho người phụ nữ sửa chữa lỗi lầm.

Tóm lại, sự 'ưu ái' của pháp luật dành cho phụ nữ không phải là sự bất bình đẳng đối với nam giới, mà là sự bù đắp cần thiết cho những thiệt thòi tự nhiên và xã hội mà phái nữ phải gánh vác. Hiểu rõ những quyền lợi này sẽ giúp phụ nữ tự tin hơn trong việc bảo vệ bản thân và xây dựng cuộc sống hạnh phúc.