Trong thời đại công nghệ số, việc tìm kiếm "nửa kia" qua các ứng dụng hẹn hò đã trở nên vô cùng phổ biến. Tuy nhiên, đây cũng là mảnh đất màu mỡ để những kẻ lừa đảo thực hiện chiêu trò "thả thính" nhằm lợi dụng tình cảm để vay mượn tiền bạc. Sau khi đạt được mục đích, chúng thường chọn cách "bốc hơi" không dấu vết, để lại nạn nhân với nỗi đau cả về tinh thần lẫn vật chất.

Câu hỏi đặt ra là: Khi bị lợi dụng tình cảm để vay tiền rồi đối phương bỏ trốn, pháp luật Việt Nam bảo vệ nạn nhân như thế nào? Hành vi này sẽ bị xử lý dân sự hay phải đối mặt với án tù hình sự?

Ranh giới mong manh giữa "mượn nợ" và "chiếm đoạt"

Thực tế, nhiều người lầm tưởng rằng việc cho người yêu vay tiền chỉ là chuyện cá nhân, khó có thể nhờ pháp luật can thiệp. Tuy nhiên, theo quy định tại Bộ luật dân sự 2015, mọi giao dịch vay mượn tài sản đều được pháp luật điều chỉnh và bảo vệ.

Trách nhiệm dân sự: Khởi kiện để đòi lại tài sản

Dưới góc độ dân sự, việc vay tiền được coi là một hợp đồng vay tài sản. Theo Điều 463 Bộ luật dân sự 2015:

Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.

Nghĩa vụ của bên vay đã được nêu rõ tại Điều 466 Bộ luật dân sự 2015, đó là phải trả lại tài sản đúng địa điểm và thời hạn đã thỏa thuận. Nếu bên vay cố tình im lặng, chặn liên lạc nhằm trốn tránh nghĩa vụ, bên cho vay hoàn toàn có quyền khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định tại khoản 3 Điều 26 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 để yêu cầu thực hiện nghĩa vụ trả nợ.

Trách nhiệm hình sự: Khi nào hành vi trở thành tội phạm?

Hành vi lợi dụng tình cảm để vay tiền rồi bỏ trốn không chỉ dừng lại ở tranh chấp dân sự mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản. Cụ thể, đối tượng có thể bị khép vào Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản quy định tại Điều 175 Bộ luật hình sự 2015.

Theo đó, nếu một người vay tài sản của người khác thông qua hợp đồng (kể cả thỏa thuận miệng) rồi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản đó trị giá từ 4.000.000 đồng trở lên, họ sẽ phải đối mặt với các hình phạt nghiêm khắc. Tùy vào mức độ nghiêm trọng và số tiền chiếm đoạt, mức án có thể từ phạt cải tạo không giam giữ đến 20 năm tù giam.

Ví dụ, nếu đối tượng chủ động tạo ra một vỏ bọc hoàn hảo, dùng lời lẽ yêu đương để nạn nhân tin tưởng cho vay một số tiền lớn, sau đó xóa mọi dấu vết liên lạc và bỏ trốn, đây rõ ràng là hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản, đủ yếu tố cấu thành tội phạm hình sự.

Lời khuyên pháp lý để tránh "tiền mất tật mang"

Để tự bảo vệ mình trước những "cái bẫy" tình cảm đầy tinh vi, người dân cần lưu ý:

• Thận trọng trong các mối quan hệ mới: Không nên vội vàng tin tưởng và giao dịch tài sản lớn với những người mới quen qua mạng.
• Lưu giữ bằng chứng: Luôn giữ lại các tin nhắn, biên lai chuyển tiền hoặc ghi âm cuộc gọi liên quan đến việc vay mượn. Đây là những chứng cứ quan trọng nhất nếu xảy ra tranh chấp.
• Nhờ sự can thiệp của pháp luật: Ngay khi nhận thấy dấu hiệu bị lừa đảo hoặc đối phương có hành vi trốn tránh, hãy liên hệ với cơ quan công an hoặc luật sư để được hướng dẫn thủ tục tố giác tội phạm hoặc khởi kiện dân sự.

Pháp luật luôn nghiêm trị những hành vi lợi dụng lòng tin và tình cảm để trục lợi. Việc hiểu rõ quyền lợi của mình sẽ giúp bạn bình tĩnh xử lý và đòi lại công bằng khi không may rơi vào hoàn cảnh này.