Từ ngày 01/7/2026, Nghị định 259/2026/NĐ-CP quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức chính thức có hiệu lực thi hành, thay thế cho các quy định cũ trước đây. Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm đặc biệt của đội ngũ viên chức tại các đơn vị sự nghiệp công lập là các quy định mới về việc thay đổi vị trí việc làm.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 26 Nghị định 259/2026/NĐ-CP, thay đổi vị trí việc làm được định nghĩa rõ ràng là việc viên chức được bố trí từ vị trí việc làm này sang vị trí việc làm khác trong danh mục vị trí việc làm được sử dụng tại đơn vị sự nghiệp công lập. Việc chuyển dịch này không chỉ ảnh hưởng đến nhiệm vụ hằng ngày mà còn liên quan trực tiếp đến quyền lợi, chế độ lương và bậc nghề nghiệp của viên chức.

3 trường hợp viên chức được thay đổi vị trí việc làm

Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 26 Nghị định 259/2026/NĐ-CP, có 03 trường hợp cụ thể mà viên chức được xem xét, bố trí thay đổi vị trí việc làm bao gồm:

1. Thay đổi do công tác bổ nhiệm, miễn nhiệm chức vụ quản lý

Đây là trường hợp thay đổi vị trí việc làm gắn liền với công tác cán bộ tại đơn vị sự nghiệp công lập. Cụ thể:

• Viên chức được bổ nhiệm vào vị trí việc làm quản lý lần đầu.
• Viên chức được bổ nhiệm vào vị trí việc làm quản lý cao hơn hoặc thấp hơn vị trí quản lý hiện giữ.
• Viên chức không được bổ nhiệm lại hoặc thôi giữ chức vụ quản lý theo quyết định của cấp có thẩm quyền về công tác cán bộ. Trong trường hợp này, viên chức sẽ được bố trí sang một vị trí việc làm khác phù hợp với năng lực và trình độ chuyên môn.

2. Thay đổi sang vị trí chuyên môn nghiệp vụ hoặc hỗ trợ khác

Trường hợp này xảy ra khi có sự điều chuyển nội bộ nhằm tối ưu hóa năng lực của viên chức hoặc đáp ứng nhu cầu thực tế của đơn vị. Viên chức có thể được bố trí sang:

• Vị trí việc làm chuyên môn, nghiệp vụ khác so với vị trí đang đảm nhiệm.
• Vị trí việc làm hỗ trợ, phục vụ khác so với vị trí việc làm hiện giữ.

3. Thay đổi do sắp xếp tổ chức bộ máy, điều chỉnh chức năng nhiệm vụ

Khi đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện phương án tinh gọn bộ máy, sáp nhập, chia tách hoặc được cấp có thẩm quyền điều chỉnh, thay đổi chức năng, nhiệm vụ quyền hạn, danh mục vị trí việc làm cũ không còn phù hợp. Lúc này, việc sắp xếp lại nhân sự và thay đổi vị trí việc làm của viên chức là yêu cầu bắt buộc để ổn định hoạt động của đơn vị.

4 căn cứ pháp lý để xem xét thay đổi vị trí việc làm

Việc thay đổi vị trí việc làm không được thực hiện một cách tùy tiện mà phải dựa trên những căn cứ pháp lý vững chắc quy định tại khoản 3 Điều 26 Nghị định 259/2026/NĐ-CP, bao gồm:

1. Danh mục vị trí việc làm và bậc nghề nghiệp: Phải căn cứ vào danh mục vị trí việc làm và bậc nghề nghiệp của từng vị trí việc làm đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt tại đơn vị.
2. Kế hoạch sắp xếp nhân sự: Dựa trên kế hoạch sắp xếp, sử dụng nhân sự theo vị trí việc làm hằng năm hoặc theo giai đoạn của đơn vị sự nghiệp công lập.
3. Nhu cầu của cá nhân viên chức: Nguyện vọng, đề xuất thay đổi vị trí việc làm của chính viên chức để phù hợp với hoàn cảnh hoặc định hướng phát triển cá nhân.
4. Tiêu chuẩn, điều kiện của vị trí mới: Viên chức được bố trí phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn, điều kiện năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của vị trí việc làm mới dự kiến đảm nhiệm.

Các nguyên tắc bắt buộc khi thay đổi vị trí việc làm

Theo quy định tại khoản 4 Điều 26 Nghị định 259/2026/NĐ-CP, quá trình thực hiện thay đổi vị trí việc làm cho viên chức phải tuân thủ nghiêm ngặt 03 nguyên tắc sau:

- Viên chức thực hiện công việc ở vị trí việc làm nào thì được sắp xếp, bố trí vào đúng vị trí việc làm đó.
- Việc bố trí phải bảo đảm phù hợp với năng lực, trình độ chuyên môn của viên chức.
- Bảo đảm tính công khai, minh bạch, khách quan, công bằng và đúng thẩm quyền quy định.

Lưu ý đặc biệt khi thay đổi vị trí việc làm dẫn đến thay đổi bậc nghề nghiệp

Một điểm mới cực kỳ quan trọng được quy định tại khoản 5 Điều 26 Nghị định 259/2026/NĐ-CP là trường hợp khi thay đổi vị trí việc làm có dẫn đến sự thay đổi về bậc nghề nghiệp bố trí đối với viên chức. Lúc này, đơn vị sự nghiệp công lập phải bảo đảm tuân thủ các nguyên tắc và điều kiện liên quan đến việc thay đổi bậc nghề nghiệp quy định tại Điều 25 Nghị định 259/2026/NĐ-CP.

Cụ thể, nếu viên chức được xem xét thay đổi bậc nghề nghiệp từ thấp lên cao, họ phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện khắt khe tại khoản 4 Điều 25 Nghị định 259/2026/NĐ-CP:

• Đơn vị sự nghiệp công lập phải có nhu cầu sử dụng viên chức ở bậc nghề nghiệp cao hơn.
• Còn số lượng theo tỷ lệ viên chức bố trí theo bậc nghề nghiệp đã được phê duyệt.
• Được xếp loại chất lượng ở mức hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên trong năm công tác liền kề trước năm thay đổi bậc nghề nghiệp.
• Không trong thời hạn xử lý kỷ luật hoặc các lệnh cấm khác của Đảng và pháp luật.
• Có kết quả thực hiện nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu của bậc nghề nghiệp dự kiến bố trí.

Ngược lại, nếu viên chức không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ theo kết quả đánh giá hằng năm, họ có thể bị điều chuyển xuống bậc nghề nghiệp thấp hơn theo quy định tại khoản 5 Điều 25 Nghị định 259/2026/NĐ-CP. Trường hợp không có bậc nghề nghiệp thấp hơn phù hợp, người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập sẽ xem xét giải quyết chế độ thôi việc hoặc tinh giản biên chế.

Thẩm quyền quyết định thay đổi vị trí việc làm

Về mặt thẩm quyền, khoản 6 Điều 26 Nghị định 259/2026/NĐ-CP quy định rõ: Người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập quyết định hoặc trình cấp có thẩm quyền quyết định việc thay đổi vị trí việc làm đối với viên chức theo phân cấp quản lý cán bộ.

Như vậy, các quy định mới tại Nghị định 259/2026/NĐ-CP đã tạo ra hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch hơn cho công tác quản lý, sử dụng viên chức, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng và thúc đẩy sự nỗ lực vươn lên của đội ngũ viên chức trong thời kỳ mới.