Trong nỗ lực nhằm tái cấu trúc và lành mạnh hóa thị trường tài chính, ngày 30/11/2012, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 210/2012/TT-BTC. Văn bản này thay thế cho các quy định cũ, đặt ra những tiêu chuẩn mới vô cùng khắt khe đối với việc thành lập và hoạt động của các công ty chứng khoán (CTCK) tại Việt Nam.

Nâng cao tiêu chuẩn về vốn và cơ sở vật chất

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất tại Điều 3 Thông tư 210/2012/TT-BTC chính là yêu cầu về vốn điều lệ. Theo đó, CTCK phải có vốn điều lệ là vốn thực góp, tối thiểu bằng mức vốn pháp định. Điều này nhằm loại bỏ tình trạng "vốn ảo", đảm bảo năng lực tài chính thực sự của các định chế trung gian trên thị trường.

Bên cạnh đó, trụ sở làm việc và cơ sở vật chất cũng phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt theo hướng dẫn của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Việc thắt chặt này được xem là bước đi cần thiết để hạn chế sự ra đời của các CTCK quy mô nhỏ, thiếu tiềm lực, gây rủi ro cho nhà đầu tư.

Yêu cầu khắt khe về nhân sự và người hành nghề

Không chỉ dừng lại ở tài chính, chất lượng đội ngũ nhân sự cũng được đặt lên bàn cân. Thông tư quy định mỗi nghiệp vụ kinh doanh đề nghị cấp phép (như môi giới, tự doanh, bảo lãnh phát hành...) phải có tối thiểu 03 người hành nghề chứng khoán. Đặc biệt, Giám đốc hoặc Tổng Giám đốc phải là người có kinh nghiệm chuyên môn và đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp quy định tại Thông tư này.

Cơ cấu cổ đông sáng lập: Ưu tiên các định chế tài chính lớn

Điểm mới đáng chú ý nhất chính là quy định về cơ cấu sở hữu. Để đảm bảo tính ổn định, Thông tư yêu cầu:

• Tỷ lệ sở hữu của các cổ đông/thành viên sáng lập là tổ chức phải chiếm tối thiểu 65% vốn điều lệ.
• Trong đó, các tổ chức là ngân hàng thương mại, doanh nghiệp bảo hiểm hoặc tổ chức nước ngoài phải sở hữu tối thiểu 30% vốn điều lệ.
• Cá nhân tham gia góp vốn chỉ được sử dụng vốn của chính mình, tuyệt đối không được dùng vốn vay hay vốn ủy thác.

Quy định này cho thấy định hướng của cơ quan quản lý trong việc khuyến khích các tập đoàn tài chính lớn tham gia dẫn dắt thị trường, thay vì các cá nhân hoặc tổ chức kinh doanh đa ngành thiếu chuyên môn sâu về chứng khoán.

Hồ sơ và thủ tục minh bạch hơn

Tại Điều 4 Thông tư 210/2012/TT-BTC, danh mục hồ sơ đề nghị cấp phép đã được chi tiết hóa. Doanh nghiệp phải nộp bản thuyết minh cơ sở vật chất, phương án kinh doanh trong 03 năm đầu và danh sách nhân sự dự kiến kèm theo chứng chỉ hành nghề hợp lệ. Đối với các tổ chức nước ngoài, hồ sơ còn phải được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật công chứng theo đúng quy định pháp luật Việt Nam.

"Việc ban hành Thông tư 210/2012/TT-BTC là một phần trong lộ trình tái cấu trúc thị trường chứng khoán, giúp sàng lọc các đơn vị yếu kém và tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức."

Với những thay đổi mang tính hệ thống này, các doanh nghiệp có ý định gia nhập thị trường chứng khoán vào cuối năm 2012 và đầu năm 2013 cần phải có sự chuẩn bị cực kỳ chu đáo về cả nguồn vốn lẫn con người để có thể vượt qua được "cánh cửa hẹp" mà Bộ Tài chính vừa thiết lập.