Luật Đất đai 2024 chính thức có hiệu lực đã đánh dấu một bước ngoặt lớn trong quản lý và sử dụng đất đai tại Việt Nam. Không còn dừng lại ở mức độ dự thảo, những quy định mới này đang trực tiếp tác động đến quyền lợi của hàng triệu hộ gia đình, cá nhân, đặc biệt là những người đang sử dụng đất nhưng chưa có giấy tờ hợp pháp.

1. Đất không có giấy tờ: Cơ hội cấp Sổ đỏ mở rộng đến năm 2014

Một trong những điểm nhân văn nhất của Luật Đất đai 2024 chính là việc nới lỏng điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ) cho đất không có giấy tờ. Theo quy định tại Điều 138 Luật Đất đai 2024, mốc thời gian để xét cấp Sổ đỏ đã được kéo dài thêm 10 năm so với quy định cũ.

Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất từ ngày 15 tháng 10 năm 1993 đến trước ngày 01 tháng 7 năm 2014, nay được Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất xác nhận không có tranh chấp thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.

Điều này có nghĩa là những trường hợp sử dụng đất ổn định, không vi phạm pháp luật và không có tranh chấp phát sinh trước ngày 01/07/2014 sẽ có cơ hội được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất. Đây là một nỗ lực lớn nhằm giải quyết những tồn đọng lịch sử, giúp người dân yên tâm an cư lạc nghiệp.

2. Khai tử "Khung giá đất", vận hành Bảng giá đất hàng năm

Luật mới đã chính thức bãi bỏ khái niệm "Khung giá đất" vốn được ban hành 5 năm một lần. Thay vào đó, theo Điều 159 Luật Đất đai 2024, Bảng giá đất sẽ được xây dựng định kỳ hàng năm và công bố vào ngày 01/01 hàng năm.

Việc cập nhật bảng giá đất hàng năm giúp giá đất sát với giá thị trường, đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Bảng giá đất mới sẽ là căn cứ quan trọng để:

• Tính tiền sử dụng đất khi Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất ở.
• Tính thuế sử dụng đất và thuế thu nhập từ chuyển quyền sử dụng đất.
• Tính lệ phí trong quản lý, sử dụng đất đai.
• Tính tiền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.

3. Quy định chặt chẽ về các trường hợp thu hồi đất

Để tránh tình trạng thu hồi đất tràn lan, gây bức xúc trong nhân dân, Điều 79 Luật Đất đai 2024 đã liệt kê cụ thể 31 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Các trường hợp này bao gồm xây dựng công trình giao thông, thủy lợi, năng lượng, cơ sở y tế, giáo dục, nhà ở xã hội... Việc quy định chi tiết giúp người dân dễ dàng giám sát và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình khi có dự án đi qua.

4. Những lưu ý về thời hạn sử dụng đất

Luật mới cũng bổ sung nhiều quy định về thời hạn sử dụng đất đối với các loại hình đặc thù như đất xây dựng công trình ngầm, công trình trên không. Đặc biệt, người sử dụng đất cần lưu ý thời hạn nộp hồ sơ đề nghị gia hạn sử dụng đất phải được thực hiện trước khi hết hạn ít nhất 06 tháng. Nếu quá thời hạn này mà không nộp hồ sơ, đất có thể bị thu hồi theo quy định.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Với những thay đổi mang tính đột phá này, người dân đang sử dụng đất không giấy tờ nên chủ động liên hệ với UBND cấp xã để thực hiện kê khai, đăng ký đất đai. Việc nắm vững các quy định tại Luật Đất đai 2024 sẽ giúp quý vị bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của mình đối với tài sản lớn nhất của gia đình.