(Hệ thống Pháp luật) - Nhằm tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông, ngày 24/10/2006, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định 238/2006/QĐ-TTg. Văn bản này quy định rõ ràng về việc sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ của lực lượng Cảnh sát nhân dân (LLCSND), tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc xử lý vi phạm thông qua hình ảnh và dữ liệu kỹ thuật.

Bước ngoặt trong việc hiện đại hóa công tác tuần tra

Trong bối cảnh lưu lượng phương tiện giao thông tại Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng vào những năm 2006, việc chỉ dựa vào quan sát thủ công của chiến sĩ cảnh sát đã không còn đáp ứng đủ yêu cầu thực tiễn. Quyết định 238/2006/QĐ-TTg ra đời dựa trên căn cứ của Luật Công an nhân dân 2005 và Luật Tổ chức Chính phủ 2001, đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ sang hướng sử dụng công nghệ để giám sát giao thông.

Theo quy định tại Điều 1 của Quy định ban hành kèm theo Quyết định này:

"Lực lượng Cảnh sát nhân dân được sử dụng các phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ... để phát hiện, chụp lại, ghi nhận, đánh dấu tại chỗ đối tượng có hành vi vi phạm về trật tự, an toàn giao thông; hình ảnh, bản ghi, dấu vết ghi thu được... được coi là chứng cứ để lập biên bản vi phạm và xem xét ra quyết định xử phạt vi phạm theo quy định của pháp luật."

Danh mục 14 loại thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ được phép sử dụng

Tại Điều 5, Chính phủ đã liệt kê chi tiết các loại máy móc mà LLCSND được trang bị, bao gồm:

• Máy đo tốc độ có ghi hình ảnh (súng bắn tốc độ).
• Máy đo nồng độ cồn trong hơi thở.
• Máy quay Camera và máy chụp ảnh chuyên dụng.
• Cân tải trọng xe cơ giới để kiểm soát xe quá khổ, quá tải.
• Máy định vị vệ tinh, thiết bị đo lưu tốc dòng chảy (phục vụ giao thông đường thủy).
• Các thiết bị đặc thù khác như: thiết bị đo thử chất ma túy, đèn soi tia cực tím, thiết bị đánh dấu hóa chất...

Yêu cầu khắt khe về tính minh bạch và chính xác

Để tránh việc lạm dụng hoặc sử dụng thiết bị không chuẩn xác gây thiệt hại cho người dân, Điều 2 của Quy định nhấn mạnh rằng các phương tiện này phải đảm bảo yêu cầu về kiểm định, đo lường chất lượng của Nhà nước trước khi đưa vào sử dụng.

Việc lắp đặt và sử dụng phải tuân thủ kế hoạch đã được cấp Công an có thẩm quyền phê duyệt, thực hiện tại các trạm CSGT, chốt cố định hoặc trên phương tiện tuần tra lưu động. Đặc biệt, pháp luật nghiêm cấm mọi hành vi sử dụng tùy tiện, không đúng mục đích hoặc xâm phạm quyền lợi hợp pháp của công dân. Những trường hợp vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm khắc theo quy định.

Quyền và nghĩa vụ của người tham gia giao thông

Người dân khi tham gia giao thông có nghĩa vụ chấp hành việc kiểm tra, giám sát từ các thiết bị này. Tuy nhiên, đi kèm với đó là quyền khiếu nại nếu nhận thấy việc sử dụng thiết bị hoặc kết quả ghi nhận không đúng thực tế. Điều này đảm bảo sự cân bằng giữa quyền lực nhà nước và quyền lợi của cá nhân trong hoạt động thực thi pháp luật.

Quyết định này có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo (dự kiến vào đầu tháng 11/2006). Bộ Công an sẽ chủ trì phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính để hướng dẫn và triển khai đồng bộ trên toàn quốc.

Việc áp dụng rộng rãi các phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ được kỳ vọng sẽ giảm thiểu tranh cãi giữa người vi phạm và lực lượng chức năng, đồng thời nâng cao ý thức tự giác của người dân khi tham gia giao thông, góp phần kiềm chế tai nạn giao thông trong thời gian tới.