*Lưu ý: Trong bối cảnh phòng chống dịch cuối năm 2021, tiêm vắc xin Covid-19 mũi 3 được hiểu là tiêm liều nhắc lại sau khi đã hoàn thành liều cơ bản hoặc liều bổ sung, nhằm tăng cường hàng rào bảo vệ trước các biến chủng mới như Omicron.

Tính đến cuối tháng 12/2021, chiến dịch tiêm chủng vắc xin phòng Covid-19 tại Việt Nam đã bước sang một giai đoạn mới đầy kịch tính. Khi mà biến chủng Omicron bắt đầu đe dọa thành quả chống dịch, Bộ Y tế đã liên tục đưa ra các hướng dẫn mới để điều chỉnh lộ trình tiêm chủng. Nhiều người dân vẫn còn băn khoăn: Liệu việc tiêm mũi 3 có đơn thuần chỉ là lặp lại mũi 2? Thực tế, giữa hai mũi tiêm này có những khác biệt rất căn bản về mặt pháp lý và chuyên môn y tế.

1. Đối tượng tiêm chủng: Từ diện rộng đến ưu tiên trọng điểm

Sự khác biệt đầu tiên nằm ở đối tượng được phép tiếp cận vắc xin. Đối với liều cơ bản (bao gồm mũi 1 và mũi 2), theo Công văn 8688/BYT-DP, diện bao phủ đã được mở rộng không chỉ cho người từ đủ 18 tuổi mà còn cho cả trẻ em từ 12 đến 17 tuổi trên toàn quốc.

Tuy nhiên, đối với mũi 3 (liều nhắc lại), tại thời điểm cuối năm 2021, Công văn 10722/BYT-DP quy định đối tượng tập trung chủ yếu là người từ 18 tuổi trở lên đã tiêm đủ liều cơ bản hoặc bổ sung. Trong đó, Nhà nước đặc biệt ưu tiên các nhóm đối tượng yếu thế và tuyến đầu:

• Người có bệnh nền cần chăm sóc dài hạn.
• Người từ 50 tuổi trở lên.
• Nhân viên y tế, lực lượng trực tiếp xét nghiệm, chăm sóc và điều trị bệnh nhân Covid-19.

Đáng chú ý, ở giai đoạn này, trẻ em từ 12-17 tuổi vẫn chưa có hướng dẫn chính thức về việc tiêm liều nhắc lại mũi 3.

2. Loại vắc xin sử dụng: Cơ chế phối trộn linh hoạt hơn

Nếu như ở mũi 2, nguyên tắc "mũi 1 tiêm gì, mũi 2 tiêm nấy" được quán triệt nghiêm ngặt theo Công văn 6030/BYT-DP (ngoại trừ trường hợp mũi 1 AstraZeneca có thể phối với mũi 2 Pfizer), thì đến mũi 3, cơ chế phối trộn đã trở nên linh hoạt hơn rất nhiều.

Dựa trên hướng dẫn tại Công văn 10722/BYT-DP, loại vắc xin cho mũi 3 được xác định như sau:

• Nếu các mũi trước cùng loại: Mũi 3 có thể tiêm cùng loại đó hoặc vắc xin mRNA.
• Nếu các mũi trước khác loại: Mũi 3 tiêm vắc xin mRNA (Pfizer hoặc Moderna).
• Trường hợp đặc biệt với Sinopharm: Người đã tiêm đủ liều cơ bản bằng vắc xin Sinopharm có thể tiêm mũi nhắc lại bằng chính Sinopharm, vắc xin mRNA hoặc vắc xin AstraZeneca.

Sự thay đổi này cho thấy nỗ lực của ngành y tế trong việc tối ưu hóa hiệu quả miễn dịch dựa trên các bằng chứng khoa học mới nhất về việc phối hợp các công nghệ vắc xin khác nhau.

3. Khoảng cách tiêm chủng: Cuộc đua với biến chủng Omicron

Điểm khác biệt gây chú ý nhất chính là thời gian chờ đợi giữa các mũi tiêm. Ban đầu, theo các hướng dẫn cũ và Quyết định 3588/QĐ-BYT, khoảng cách giữa mũi 2 và mũi 1 thường dao động từ 3 đến 12 tuần tùy loại vắc xin.

Tuy nhiên, để đối phó với tốc độ lây lan chóng mặt của biến chủng Omicron, Bộ Y tế đã đưa ra quyết định táo bạo tại Công văn 10722/BYT-DP: Rút ngắn khoảng cách tiêm mũi nhắc lại (mũi 3) xuống còn ít nhất 03 tháng sau mũi cuối cùng của liều cơ bản (thay vì 06 tháng như quy định trước đó).

"Tiêm liều nhắc lại (mũi 3) ít nhất 3 tháng sau mũi cuối cùng của liều cơ bản." - Trích nội dung hướng dẫn tại Công văn 10722/BYT-DP.

Việc rút ngắn thời gian này không chỉ giúp củng cố nồng độ kháng thể trong cộng đồng mà còn là chiến lược then chốt để giảm tỷ lệ chuyển nặng và tử vong trong bối cảnh số ca nhiễm có xu hướng tăng cao vào dịp cuối năm.

Tóm lại, sự khác biệt lớn nhất giữa mũi 3 và mũi 2 không chỉ nằm ở thứ tự tiêm mà còn ở tính chất: Mũi 2 là điều kiện cần để hoàn thành liều cơ bản, còn mũi 3 là điều kiện đủ để duy trì và tăng cường sức mạnh bảo vệ trước những biến đổi khó lường của virus. Việc tuân thủ đúng lịch tiêm và hướng dẫn của cơ quan y tế là trách nhiệm và quyền lợi của mỗi công dân để cùng cả nước vượt qua đại dịch.