Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực ngăn chặn nguy cơ trở thành "bãi rác công nghiệp" của thế giới, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã có những động thái quyết liệt nhằm thắt chặt quản lý hoạt động nhập khẩu phế liệu. Một trong những văn bản quan trọng nhất vừa được ban hành là Thông tư 08/2018/TT-BTNMT, thiết lập các hàng rào kỹ thuật mới về môi trường.

Bước ngoặt mới từ Thông tư 08/2018/TT-BTNMT

Ngày 14/09/2018, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã chính thức ban hành Thông tư 08/2018/TT-BTNMT quy định về quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường đối với phế liệu nhập khẩu làm nguyên liệu sản xuất. Văn bản này đi kèm với 03 quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) cực kỳ quan trọng:

• QCVN 31:2018/BTNMT: Quy chuẩn đối với phế liệu sắt, thép.
• QCVN 32:2018/BTNMT: Quy chuẩn đối với phế liệu nhựa.
• QCVN 33:2018/BTNMT: Quy chuẩn đối với phế liệu giấy.

Các quy chuẩn này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 29/10/2018, thay thế hoàn toàn các quy định cũ tại Thông tư 43/2010/TT-BTNMT.

Danh mục phế liệu sắt, thép được phép nhập khẩu

Theo quy định tại Điều 2 QCVN 31:2018/BTNMT, các loại sắt, thép phế liệu được phép nhập khẩu bao gồm:

• Đoạn thanh, đoạn ống, đầu mẩu, đầu tấm, phoi, sợi... bằng sắt, thép hoặc gang được loại ra từ quá trình sản xuất, gia công kim loại.
• Thép đường ray, thép tà vẹt, thép tấm, thép lá, thép tròn... đã qua sử dụng nhưng vẫn đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật.
• Sắt, thép hoặc gang thu hồi từ công trình xây dựng, phương tiện vận tải, máy móc thiết bị sau khi đã được cắt phá, tháo dỡ tại nước ngoài để loại bỏ tạp chất nguy hại.

Cảnh báo: Những loại phế liệu bị "khai tử" đường nhập khẩu

Điểm đáng chú ý nhất trong các quy chuẩn mới là việc liệt kê danh sách các loại phế liệu tuyệt đối không được phép nhập khẩu vào Việt Nam. Cụ thể, tại khoản 2.3 Điều 2 QCVN 31:2018/BTNMT quy định cấm nhập khẩu:

Vỏ bao bì, thùng phuy, lon, hộp và đồ chứa khác bằng sắt, thép đã qua sử dụng để chứa dầu, nhớt, mỡ, hóa chất mà chưa được làm sạch.

Đặc biệt, quy định mới cũng nhấn mạnh việc cấm nhập khẩu đối với:

Vỏ bao bì, thùng phuy, lon, hộp và đồ chứa khác bằng sắt, thép đã qua sử dụng được ép thành khối, cục hay đóng thành kiện và bánh.

Tại sao lon, hộp ép khối lại bị cấm?

Việc cấm nhập khẩu lon, hộp phế liệu đã ép thành khối xuất phát từ thực tế kiểm soát môi trường. Khi các loại vỏ bao bì, lon, hộp được ép chặt thành khối lớn, các cơ quan chức năng rất khó có thể kiểm tra bằng mắt thường hoặc lấy mẫu đại diện để xác định xem bên trong có chứa các tạp chất nguy hại, hóa chất tồn dư hay chất thải y tế hay không.

Theo khoản 2.5 Điều 2 QCVN 31:2018/BTNMT, tổng khối lượng tạp chất không mong muốn trong mỗi lô hàng sắt thép phế liệu không được vượt quá 1%. Với các khối ép chặt, việc đảm bảo tỷ lệ này là gần như không thể chứng minh được tại hiện trường, gây rủi ro lớn cho môi trường trong nước.

Lời khuyên cho doanh nghiệp nhập khẩu

Các doanh nghiệp cần rà soát kỹ các hợp đồng nhập khẩu phế liệu trước thời điểm 29/10/2018. Việc cố tình nhập khẩu các loại phế liệu nằm trong danh mục cấm hoặc không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật sẽ bị xử lý nghiêm, bao gồm cả việc buộc tái xuất lô hàng và xử phạt hành chính nặng theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt Thông tư 08/2018/TT-BTNMT không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là hành động thiết thực để bảo vệ môi trường sống của chúng ta.