Trong khuôn khổ ngày làm việc 01/03/2005 của Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách, dự án Luật Dược một lần nữa được đưa ra "mổ xẻ" với sự tập trung cao độ vào vấn đề quản lý giá thuốc. Đây là nội dung nhận được sự quan tâm đặc biệt của cử tri và các đại biểu trong bối cảnh thị trường dược phẩm đang có nhiều biến động phức tạp.

Giá thuốc - Bài toán nan giải và những quy định mới trong dự thảo

Báo cáo về việc tiếp thu, chỉnh lý dự thảo, Chủ nhiệm Uỷ ban các vấn đề xã hội Nguyễn Thị Hoài Thu cho biết, dự luật đã bổ sung nhiều quy định quan trọng nhằm bình ổn thị trường. Cụ thể, dự thảo quy định Chính phủ có trách nhiệm đàm phán giá thuốc trong trường hợp cần thiết và quản lý giá phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội từng giai đoạn. Đặc biệt, một nguyên tắc cứng được đưa ra là bảo đảm giá thuốc tại Việt Nam không được cao hơn so với các nước trong khu vực có điều kiện y tế và thương mại tương tự.

Tuy nhiên, những quy định này vẫn vấp phải nhiều ý kiến phản biện từ các đại biểu. Đại biểu Huỳnh Thị Hường (Quảng Nam) nhận xét thẳng thắn: "Tiếp thu hoàn thiện dự án Luật Dược có nhiều cố gắng nhưng đọc kỹ có nhiều chỗ chưa ổn". Theo bà, việc đưa quy định "Chính phủ có trách nhiệm đàm phán" vào luật là không thực sự cần thiết, bởi đây thực chất chỉ là một trong nhiều phương pháp để bình ổn giá, không nên luật hóa một cách cứng nhắc.

Thực trạng "nhập siêu" dược phẩm và nỗi lo kiểm soát giá

Một trong những rào cản lớn nhất trong việc quản lý giá thuốc hiện nay chính là sự phụ thuộc quá lớn vào nguồn hàng ngoại nhập. Bà Hường đề nghị cần cân nhắc kỹ các quy định quản lý trong điều kiện nguyên liệu sản xuất dược phẩm trong nước phải nhập khẩu tới 80%. Hiện tại, thuốc nội mới chỉ đáp ứng được khoảng 40% nhu cầu, 60% còn lại hoàn toàn phụ thuộc vào thuốc ngoại.

Để giải quyết tình trạng này, dự thảo Luật bắt buộc các loại thuốc lưu thông trên thị trường phải thực hiện đăng ký giá. Mọi thay đổi về giá bán đều phải thông báo cho cơ quan quản lý. Cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ có trách nhiệm công bố thông tin rộng rãi và thực hiện thẩm định giá để đảm bảo tính minh bạch.

Đại biểu Đinh Thị Thảo (Hòa Bình) bày tỏ sự tán thành với quy định này. Bà dẫn chứng thực tế tại nhiều địa phương, việc đấu thầu thuốc chữa bệnh đang diễn ra hết sức tùy tiện, thiếu căn cứ pháp lý rõ ràng. Nhiều nơi chỉ đơn giản lấy đơn giá của các hãng sản xuất rồi cộng thêm 10-15% để làm giá mời thầu, gây thất thoát ngân sách và thiệt hại cho người bệnh.

Kiểm soát từ "gốc" hay chỉ mới cắt được phần "ngọn"?

Mặc dù dự thảo đã có những bước tiến, nhưng đại biểu Lê Quốc Dung (Thái Bình) vẫn bày tỏ sự lo ngại về tính hiệu quả thực tế. Ông cho rằng các quy định hiện tại mới chỉ cố gắng kiểm soát phần "ngọn" của vấn đề. Việc điều chỉnh các đầu mối nhập khẩu thuốc vẫn còn quá lỏng lẻo, tạo kẽ hở cho các doanh nghiệp lợi dụng để "làm giá" ngay từ khâu nhập khẩu.

Theo ông Dung, nếu không kiểm soát chặt chẽ từ phần "gốc" - tức là các đầu mối nhập khẩu và giá khai báo tại cửa khẩu - thì mọi nỗ lực bình ổn giá trên thị trường bán lẻ sẽ khó đạt được kết quả như mong đợi. Thuốc nhập khẩu cần phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định kê khai giá và không được phép cao hơn giá tại các nước láng giềng có điều kiện tương đồng.

Siết chặt kỷ cương hành nghề và trách nhiệm bồi thường

Bên cạnh vấn đề giá cả, dự thảo Luật Dược 2005 cũng đưa ra những chế tài nghiêm khắc đối với hoạt động hành nghề. Dự luật nghiêm cấm việc bán thuốc mà không có chứng chỉ hành nghề dược hoặc bán lẻ các loại thuốc thuộc danh mục phải có đơn của bác sĩ mà không có đơn kèm theo.

Đặc biệt, dự thảo nhấn mạnh trách nhiệm dân sự của các cơ sở sản xuất và kinh doanh. Người bán lẻ, chủ cơ sở bán lẻ hoặc cơ sở sản xuất nếu gây thiệt hại cho người sử dụng thuốc do lỗi của mình thì bắt buộc phải thực hiện bồi thường theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, đại biểu Huỳnh Thị Hường vẫn băn khoăn: "Quy định nhưng nếu thiếu chế tài cụ thể và đủ mạnh thì liệu có quản lý được thực tế hỗn loạn hiện nay hay không?".

Dự kiến, dự thảo Luật Dược sẽ tiếp tục được hoàn thiện dựa trên các ý kiến đóng góp này để trình Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp thứ 7 sắp tới. Việc ban hành luật được kỳ vọng sẽ tạo ra hành lang pháp lý vững chắc, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người bệnh và thúc đẩy ngành dược Việt Nam phát triển bền vững.