Giai đoạn cuối năm luôn là thời điểm "nóng" đối với đội ngũ kế toán khi hàng loạt các văn bản hướng dẫn mới được ban hành. Trong tuần từ 08/12 đến 14/12/2025, các cơ quan Thuế địa phương đã đưa ra những giải đáp quan trọng liên quan đến xác định cư trú, chính sách thuế đối với quà tặng và đặc biệt là giới hạn quyền kê khai bổ sung của doanh nghiệp.

Chuyên gia kế toán đang rà soát các quy định thuế mới nhất năm 2025 (ảnh minh họa)

1. Xác định cá nhân cư trú đối với người nước ngoài: Quy tắc 183 ngày

Việc xác định sai tình trạng cư trú của người lao động nước ngoài có thể dẫn đến những sai sót nghiêm trọng trong việc tính và quyết toán thuế Thu nhập cá nhân (TNCN). Theo hướng dẫn mới nhất, trường hợp cá nhân người nước ngoài có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên tính trong một năm dương lịch hoặc trong 12 tháng liên tục sẽ được xem là cá nhân cư trú.

Khi đó, thu nhập chịu thuế TNCN sẽ bao gồm cả thu nhập phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam. Kế toán cần lưu ý thực hiện kê khai và quyết toán trực tiếp với cơ quan Thuế theo quy định tại khoản 6 Điều 8 Nghị định 126/2020/NĐ-CP. Căn cứ tính thuế và các khoản giảm trừ sẽ thực hiện theo Điều 7, Điều 8 và Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC.

2. Quà tặng hiện vật cho nhân viên: Khi nào phải nộp thuế?

Nhiều doanh nghiệp thường lúng túng khi tặng quà cho nhân viên hoặc cộng tác viên. Quy định mới làm rõ: nếu quà tặng mang tính chất tiền lương, tiền công thì phải tính vào thu nhập chịu thuế của người lao động. Tuy nhiên, nếu khoản chi này không ghi tên cá nhân cụ thể mà chi chung cho tập thể thì sẽ không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN.

Đặc biệt, từ năm 2025, khi tặng quà cho nhân viên và cộng tác viên, doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện xuất hóa đơn theo quy định tại điểm a khoản 3 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP. Đây là điểm mới mà kế toán cần cập nhật ngay để tránh sai sót trong quản lý hóa đơn chứng từ.

3. Cảnh báo: Mất quyền kê khai bổ sung sau khi công bố thanh tra

Một trong những thay đổi quan trọng nhất từ ngày 01/01/2025 là giới hạn về thời gian kê khai bổ sung hồ sơ thuế. Theo khoản 6 Điều 6 Luật số 56/2024/QH15, người nộp thuế chỉ được khai bổ sung trước khi cơ quan thuế công bố quyết định thanh tra, kiểm tra.

"Trường hợp hồ sơ khai thuế đã nộp cho cơ quan thuế có sai, sót thì người nộp thuế được khai bổ sung trước khi cơ quan thuế, cơ quan có thẩm quyền công bố quyết định thanh tra, kiểm tra và hồ sơ không thuộc phạm vi, thời kỳ thanh tra, kiểm tra thuế."

Do đó, một khi đoàn thanh tra đã tiến hành làm việc, doanh nghiệp sẽ không còn cơ hội để tự điều chỉnh các sai sót trong phạm vi thanh tra đó nữa.

Kế toán cần kiểm tra kỹ hồ sơ thuế trước khi cơ quan chức năng thanh tra (ảnh minh họa)

4. Thu mua thủy sản: Quy định về bảng kê và hóa đơn điện tử

Đối với các doanh nghiệp thu mua thủy sản từ hộ kinh doanh hoặc cá nhân tự sản xuất, việc lập bảng kê thu mua (mẫu số 01/TNDN) là điều kiện cần để được tính vào chi phí được trừ theo Điều 4 Thông tư 96/2015/TT-BTC. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ:

• Hàng tự sản xuất, đánh bắt: Được lập bảng kê và không chịu thuế GTGT theo Luật Thuế giá trị gia tăng 2024.
• Hàng kinh doanh thương mại: Bắt buộc phải có hóa đơn theo quy định tại Nghị định 123/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP).

Kế toán cần đặc biệt lưu ý các trường hợp đặc thù theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 để đảm bảo tối ưu hóa chi phí thuế cho doanh nghiệp một cách hợp pháp.