Trong lĩnh vực tài chính, kiểm toán độc lập đóng vai trò là "người gác cổng" cho sự minh bạch và tin cậy của các báo cáo tài chính. Chính vì vậy, việc quản lý và sử dụng Chứng chỉ kiểm toán viên luôn được pháp luật quy định hết sức chặt chẽ. Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định 228/2025/NĐ-CP, trong đó quy định mức phạt cực nặng đối với các hành vi gian lận, giả mạo trong lĩnh vực này.

Mức phạt đối với cá nhân vi phạm quy định về chứng chỉ

Theo quy định tại khoản 1 Điều 9 Nghị định 228/2025/NĐ-CP, các cá nhân có hành vi tẩy xóa, sửa chữa hoặc cho thuê, mượn chứng chỉ sẽ phải đối mặt với mức phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng. Cụ thể, các hành vi bị xử phạt bao gồm:

• Tẩy xóa, sửa chữa làm thay đổi nội dung Chứng chỉ kiểm toán viên.
• Cho tổ chức, cá nhân khác ngoài đơn vị mình đang làm việc thuê, mượn, sử dụng Chứng chỉ kiểm toán viên để đăng ký hành nghề.
• Đăng ký hành nghề tại nơi thực tế không làm việc theo hợp đồng lao động toàn bộ thời gian.

Doanh nghiệp "thuê mượn" chứng chỉ bị phạt ra sao?

Không chỉ cá nhân, các doanh nghiệp kiểm toán nếu có hành vi tiếp tay hoặc sử dụng chứng chỉ không đúng quy định cũng bị xử lý nghiêm. Khoản 2 Điều 9 Nghị định 228/2025/NĐ-CP nêu rõ:

Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với doanh nghiệp thực hiện hành vi thuê, mượn, sử dụng Chứng chỉ kiểm toán viên của người không làm việc hoặc làm việc không đảm bảo toàn bộ thời gian làm việc tại đơn vị mình để đăng ký hành nghề kiểm toán.

Giả mạo chứng chỉ - Hành vi bị xử lý nặng nhất

Đáng chú ý nhất là mức phạt dành cho hành vi giả mạo giấy tờ. Tại khoản 3 Điều 9 Nghị định 228/2025/NĐ-CP, mức phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng sẽ được áp dụng đối với hành vi giả mạo Chứng chỉ kiểm toán viên mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Bên cạnh việc phạt tiền, người vi phạm còn phải chịu các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả theo khoản 4 và khoản 5 Điều 9 của Nghị định này, bao gồm:

• Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm (chứng chỉ giả, chứng chỉ bị tẩy xóa).
• Tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề kiểm toán từ 12 đến 24 tháng.
• Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm vào ngân sách nhà nước.
• Buộc nộp lại chứng chỉ và giấy chứng nhận đăng ký hành nghề cho cơ quan có thẩm quyền.

Việc siết chặt các quy định xử phạt này không chỉ nhằm răn đe các hành vi gian lận mà còn góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ kiểm toán viên, bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư và sự ổn định của nền kinh tế. Các cá nhân và doanh nghiệp cần hết sức lưu ý để tránh những rủi ro pháp lý đáng tiếc.