Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Phát triển đô thị 2026 (số 18/2026/QH16), mở ra bước ngoặt mang tính chiến lược trong công tác quy hoạch, quản lý và huy động nguồn lực phát triển hạ tầng đô thị hiện đại. Với kết cấu 66 Điều gồm 86 trang, đạo luật mới thiết lập hành lang cơ chế, chính sách đột phá nhằm tạo động lực tăng trưởng vượt bậc cho các thành phố là đô thị loại đặc biệt, các chuỗi đô thị động lực và khu kinh tế đặc biệt trên cả nước.

Khung pháp lý đột phá cho các đô thị đặc biệt và khu kinh tế trọng điểm

Một trong những điểm nhấn cốt lõi là việc phân định rõ cơ chế áp dụng đối với từng loại hình đô thị trung tâm. Theo đó, Thành phố Hồ Chí Minh cùng các thành phố trực thuộc Trung ương được phân loại là đô thị loại đặc biệt sẽ được áp dụng toàn diện các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm giải phóng nguồn lực đất đai, tài chính, đầu tư hạ tầng giao thông và dịch vụ công cộng hiện đại.

Riêng đối với Thành phố Hà Nội, các chính sách xây dựng, quản lý và phát triển Thủ đô tiếp tục được thực hiện theo khung khổ chuyên biệt tại Luật Thủ đô 2024, bảo đảm sự tương thích, đồng bộ nhưng vẫn giữ nét đặc thù về vị thế trung tâm chính trị - hành chính quốc gia.

Danh mục ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược tại khu kinh tế đặc biệt

Nhằm tạo sức hút cạnh tranh quốc tế, Điều 48 của đạo luật đã quy định rất cụ thể và chi tiết về Danh mục dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược tại các khu kinh tế đặc biệt với các ngưỡng quy mô vốn đầu tư rõ ràng:

• Lĩnh vực dịch vụ, logistics và công nghệ cao: Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh du lịch đường thủy nội địa, trung tâm logistics, khu phi thuế quan, khu công nghệ cao có quy mô vốn đầu tư từ 1.000 tỷ đồng trở lên.
• Lĩnh vực kinh tế biển và sinh thái: Dự án đầu tư xây dựng trung tâm sinh thái biển, nuôi biển ứng dụng công nghệ cao, công viên biển quy mô vốn từ 1.500 tỷ đồng trở lên.
• Lĩnh vực hạ tầng giao thông trọng yếu: Đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng cảng hàng không, sân bay, bến cảng; dịch vụ cảng biển, khai thác và vận hành du thuyền; công trình giao thông nối các tuyến đảo có quy mô vốn từ 2.300 tỷ đồng trở lên.
• Lĩnh vực du lịch, nghỉ dưỡng và giải trí phức hợp: Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh khách sạn, khu dịch vụ du lịch, nghỉ dưỡng cao cấp, khu vui chơi giải trí tổng hợp và khu dịch vụ du lịch phức hợp cao cấp có vốn từ 10.000 tỷ đồng trở lên. Trường hợp kinh doanh tổ hợp du lịch, nghỉ dưỡng có casino, quy mô vốn đầu tư tối thiểu từ 2 tỷ USD trở lên.
• Lĩnh vực công nghiệp trọng điểm và năng lượng sạch: Dự án thuộc lĩnh vực công nghiệp năng lượng sạch, công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao, cơ khí chính xác, trung tâm dự trữ quốc gia về năng lượng, nhiên liệu, khoáng sản chiến lược hoặc trung tâm nghiên cứu dược phẩm quy mô vốn từ 6.000 tỷ đồng trở lên.
• Lĩnh vực an sinh, giáo dục và y tế: Dự án đầu tư cơ sở y tế chất lượng cao, cơ sở giáo dục chất lượng cao với quy mô vốn đầu tư từ 1.000 tỷ đồng trở lên.
• Lĩnh vực dịch vụ kỹ thuật hàng không: Dự án xây dựng, kinh doanh dịch vụ cung cấp nhiên liệu hàng không (bao gồm nhiên liệu sạch sinh học), bảo dưỡng, sửa chữa tàu bay và dịch vụ kỹ thuật hàng không liên quan từ 6.000 tỷ đồng trở lên.
• Lĩnh vực công nghiệp hàng hải: Dự án đầu tư đóng mới, sửa chữa tàu biển, công nghiệp phụ trợ đóng tàu, xây dựng cơ sở sửa chữa, đóng mới tàu du lịch, du thuyền từ 6.000 tỷ đồng trở lên.

Hiệu lực thi hành và lộ trình triển khai

Các quy định phát triển đô thị mới chính thức phát sinh hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026 (trừ một số điều khoản có lộ trình áp dụng riêng biệt theo quy định của Quốc hội). Sự ra đời của khung khổ pháp lý này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng thể chế vững chắc, mở đường cho dòng vốn đầu tư trong nước và quốc tế rót mạnh vào các đại đô thị và khu kinh tế trọng điểm, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đô thị hóa thông minh, sinh thái và bền vững.