Chính phủ vừa ban hành Nghị định 253/2026/NĐ-CP ngày 30/06/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025. Có hiệu lực chính thức từ ngày 01/07/2026, nghị định này thay thế hoàn toàn Nghị định 65/2013/NĐ-CP, đánh dấu một bước ngoặt lớn trong chính sách thuế của Việt Nam nhằm bảo vệ quyền lợi người lao động và điều tiết vĩ mô nền kinh tế số.

Dưới đây là phân tích chuyên sâu của Hệ thống pháp luật Việt Nam về 10 điểm mới mang tính lịch sử của Nghị định 253/2026/NĐ-CP mà mọi người nộp thuế và doanh nghiệp cần phải nắm vững ngay từ thời điểm này.

Quyết toán thuế thu nhập cá nhân online theo quy định mới tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP (Ảnh minh họa)

1. Tiền ăn giữa ca, ăn trưa dưới 1,2 triệu đồng/tháng không chịu thuế

Một trong những thay đổi thiết thực nhất đối với người lao động là việc nâng mức khống chế tiền ăn giữa ca, ăn trưa không tính vào thu nhập chịu thuế. Trước đây, theo quy định cũ tại Nghị định 65/2013/NĐ-CP và hướng dẫn tại Thông tư 26/2016/TT-BLĐTBXH, mức khống chế này chỉ là 730.000 đồng/người/tháng.

Kể từ ngày 01/07/2026, theo quy định tại Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP:

Trường hợp người sử dụng lao động chi tiền ăn giữa ca, ăn trưa cho người lao động thì phần chi vượt quá 1,2 triệu đồng/người lao động/tháng mới phải tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân của người lao động.

Mức trần mới này tăng khoảng 1,64 lần so với quy định cũ, phản ánh sát thực tế biến động giá cả thị trường và mức sống của người lao động. Đặc biệt, nếu doanh nghiệp tổ chức bữa ăn trực tiếp (nấu ăn, mua suất ăn, cấp phiếu ăn) thì toàn bộ khoản lợi ích này vẫn được miễn thuế hoàn toàn, không bị khống chế bởi mức 1,2 triệu đồng.

2. Lợi ích từ nhà ở do người sử dụng lao động xây dựng được miễn thuế không phân biệt địa bàn

Trước đây, khoản lợi ích về nhà ở, điện, nước do doanh nghiệp xây dựng chỉ được miễn thuế TNCN nếu nhà ở đó nằm trong khu công nghiệp, khu kinh tế hoặc địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn. Quy định này vô tình tạo ra sự bất bình đẳng cho người lao động làm việc tại các đô thị lớn hoặc các khu vực khác.

Khắc phục hạn chế này, điểm h khoản 2 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định rõ: Người lao động được hưởng lợi ích từ nhà ở do người sử dụng lao động xây dựng cho người lao động đang làm việc tại đơn vị thì không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN, không phân biệt địa bàn xây dựng. Quy định này khuyến khích các doanh nghiệp chủ động đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân, góp phần an sinh xã hội.

Đối với trường hợp doanh nghiệp thuê nhà bên ngoài và trả thay cho người lao động, mức tính vào thu nhập chịu thuế vẫn áp dụng nguyên tắc không vượt quá 15% tổng thu nhập chịu thuế phát sinh tại đơn vị (chưa bao gồm tiền thuê nhà, điện nước).

3. Không tính thuế đối với trợ cấp thôi việc, mất việc vượt mức nếu có quy chế nội bộ

Đây là một điểm mới cực kỳ nhân văn tại điểm h khoản 3 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Trước đây, chỉ có khoản trợ cấp thôi việc, mất việc làm đúng theo mức quy định của Bộ luật Lao động mới được miễn thuế, phần doanh nghiệp chi thêm (nếu có) đều bị đánh thuế TNCN.

Từ ngày 01/07/2026, nếu doanh nghiệp có quy định cụ thể tại quy chế tài chính, quy chế nội bộ, hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể về việc chi trả trợ cấp thôi việc, mất việc cao hơn luật định, thì toàn bộ phần chi trả thực tế vượt mức này cũng không phải tính vào thu nhập chịu thuế của người lao động. Điều này giúp người lao động mất việc làm có thêm một khoản tài chính trọn vẹn để trang trải cuộc sống trong thời gian tìm kiếm công việc mới.

4. Tăng gấp 3 lần mức trừ đối với đóng góp quỹ hưu trí tự nguyện

Nhằm khuyến khích người dân tự chủ tài chính khi về già và giảm tải cho hệ thống an sinh xã hội quốc gia, điểm a khoản 2 Điều 46 Nghị định 253/2026/NĐ-CP đã nâng mức trừ tối đa khi tính thuế TNCN đối với khoản đóng góp vào quỹ hưu trí tự nguyện (bao gồm cả phần doanh nghiệp đóng thay và người lao động tự đóng) từ 01 triệu đồng/tháng lên tối đa không quá 03 triệu đồng/tháng (tương đương 36 triệu đồng/năm).

Sự điều chỉnh mạnh mẽ này mở ra cơ hội cho người lao động có thu nhập cao tối ưu hóa nghĩa vụ thuế, đồng thời tích lũy nguồn tài chính hưu trí an toàn, bền vững hơn.

5. Chính thức đưa tài sản số và các nguồn thu nhập mới vào diện chịu thuế

Để bắt kịp xu hướng phát triển của nền kinh tế số và hoàn thiện cơ sở pháp lý quản lý các loại hình tài sản mới, Điều 16 Nghị định 253/2026/NĐ-CP đã cụ thể hóa các khoản thu nhập chịu thuế mới được bổ sung tại Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, bao gồm:

• Thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số: Bao gồm tài sản ảo, tài sản mã hóa (cryptocurrency, NFT...) và các tài sản số khác theo quy định của pháp luật về công nghiệp công nghệ số.
• Thu nhập từ chuyển nhượng tên miền quốc gia Việt Nam ".vn": Khoản thu nhập nhận được từ việc chuyển nhượng quyền sử dụng tên miền cho tổ chức, cá nhân khác.
• Thu nhập từ chuyển nhượng tín chỉ các-bon, giảm phát thải khí nhà kính: Trừ trường hợp chuyển nhượng lần đầu của cá nhân được cấp, công nhận kết quả đó.
• Thu nhập từ chuyển nhượng biển số xe trúng đấu giá: Khoản chênh lệch phát sinh khi cá nhân chuyển nhượng lại biển số xe đã trúng đấu giá trước đó.

6. Nâng ngưỡng khấu trừ thuế vãng lai lên 5 triệu đồng/lần

Trước đây, các khoản chi trả thu nhập vãng lai (như tiền thù lao, tiền công, dịch vụ...) từ 2 triệu đồng/lần trở lên cho cá nhân không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng dưới 3 tháng đều phải bị khấu trừ thuế TNCN 10%. Ngưỡng 2 triệu đồng này đã duy trì hơn một thập kỷ và không còn phù hợp với thực tế thu nhập hiện nay, gây phiền hà cho cả người lao động tự do và doanh nghiệp chi trả.

Từ ngày 01/07/2026, theo khoản 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, ngưỡng khấu trừ thuế 10% này chính thức được nâng lên từ 05 triệu đồng/lần trở lên. Thay đổi này giúp giảm bớt thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng lao động tự do (freelancer) và giảm áp lực quyết toán thuế vào cuối năm.

7. Bổ sung khoản giảm trừ chi phí y tế, giáo dục tối đa 47 triệu đồng/năm

Đây được coi là cải cách mang tính đột phá và được người dân mong chờ nhất. Lần đầu tiên trong lịch sử lập pháp thuế Việt Nam, chi phí y tế và giáo dục thực tế của người nộp thuế và người phụ thuộc được đưa vào làm khoản giảm trừ trước khi tính thuế TNCN. Tổng mức giảm trừ tối đa lên tới 47 triệu đồng/năm, cụ thể:

• Chi phí y tế: Giảm trừ tối đa 23 triệu đồng/năm đối với phần chi phí khám chữa bệnh thực tế phát sinh mà cơ quan bảo hiểm y tế không chi trả (phải có hóa đơn, chứng từ hợp pháp).
• Chi phí giáo dục - đào tạo: Giảm trừ tối đa 24 triệu đồng/năm cho các khoản chi học phí, đào tạo của bản thân người nộp thuế và người phụ thuộc tại các cơ sở giáo dục trong hệ thống quốc dân.

Chính sách này giúp giảm đáng kể áp lực tài chính cho các gia đình, đặc biệt là các gia đình có con nhỏ đang đi học hoặc có người thân đau ốm, bệnh tật.

Chính sách thuế mới giúp giảm bớt gánh nặng tài chính, mang lại niềm vui cho các gia đình Việt Nam (Ảnh minh họa)

8. Miễn thuế TNCN đối với tiền lương trả cho những ngày không nghỉ phép

Theo quy định của Bộ luật Lao động, người lao động có quyền nghỉ phép năm hưởng nguyên lương. Trường hợp do yêu cầu công việc mà người lao động không nghỉ phép và được doanh nghiệp thanh toán bằng tiền cho những ngày chưa nghỉ này, thì theo hướng dẫn mới tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP, khoản tiền lương trả cho những ngày không nghỉ phép này sẽ được miễn thuế TNCN hoàn toàn. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho nỗ lực cống hiến và làm việc ngoài giờ của người lao động.

9. Miễn thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở

Nhằm thúc đẩy sự phát triển của thị trường tài chính, đặc biệt là các quỹ đầu tư đại chúng, Chính phủ quyết định miễn thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở của cá nhân. Quy định này giúp tăng tính hấp dẫn của kênh đầu tư quỹ mở, khuyến khích dòng tiền nhàn rỗi trong dân chúng đổ vào các quỹ đầu tư chuyên nghiệp, từ đó gián tiếp hỗ trợ nguồn vốn cho các doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán.

10. Hướng dẫn chuyển tiếp kê khai thuế trước và sau thời điểm 01/07/2026

Vì Nghị định 253/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ giữa năm tài chính (ngày 01/07/2026), việc kê khai và quyết toán thuế cho năm 2026 sẽ được thực hiện theo nguyên tắc phân bổ thời gian:

• Giai đoạn từ 01/01/2026 đến 30/06/2026: Áp dụng các quy định cũ về thu nhập chịu thuế và mức giảm trừ gia cảnh cũ (nếu có phát sinh trước thời điểm áp dụng mức mới).
• Giai đoạn từ 01/07/2026 đến 31/12/2026: Áp dụng toàn bộ các quy định mới tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP, bao gồm cả việc tính toán các khoản giảm trừ chi phí y tế, giáo dục phát sinh trong giai đoạn này.

Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý nâng cấp hệ thống phần mềm kế toán, nhân sự để tách biệt dữ liệu thu nhập và áp dụng chính xác các công thức tính thuế cho từng giai đoạn, tránh sai sót dẫn đến bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế.

Phân tích thực tế: Thu nhập bao nhiêu thì mới phải nộp thuế TNCN từ ngày 01/07/2026?

Với việc áp dụng đồng thời mức giảm trừ gia cảnh mới theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 (giảm trừ bản thân 15,5 triệu đồng/tháng, người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/tháng) và các khoản giảm trừ chi phí y tế, giáo dục mới tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP, ngưỡng thu nhập chịu thuế thực tế của người lao động đã được nâng lên rất cao.

Ví dụ thực tế: Anh Nguyễn Văn A là nhân viên văn phòng tại TP.HCM, có 01 người phụ thuộc (con nhỏ đang đi học). Trong tháng 07/2026, anh A phát sinh chi phí học phí cho con là 2 triệu đồng (có hóa đơn hợp pháp). Các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc (BHXH, BHYT, BHTN) của anh A là 10,5% trên lương thực tế. Hãy cùng tính toán xem thu nhập tối đa bao nhiêu thì anh A chưa phải nộp thuế TNCN:

• Giảm trừ gia cảnh cho bản thân anh A: 15,5 triệu đồng.
• Giảm trừ gia cảnh cho 01 người phụ thuộc (con anh A): 6,2 triệu đồng.
• Giảm trừ chi phí giáo dục thực tế trong tháng: 2 triệu đồng (nằm trong hạn mức tối đa 24 triệu đồng/năm, tương đương trung bình 2 triệu đồng/tháng).
• Các khoản bảo hiểm bắt buộc (10,5%): Giả sử lương anh A là 28,6 triệu đồng, bảo hiểm bắt buộc là khoảng 3 triệu đồng.

Tổng các khoản được trừ của anh A trong tháng là: 15,5 + 6,2 + 2 + 3 = 26,7 triệu đồng. Nếu thu nhập của anh A dưới mức này, anh hoàn toàn không phải nộp một đồng thuế TNCN nào. Trên thực tế, các chuyên gia tính toán rằng đối với người lao động có 01 người phụ thuộc và có phát sinh chi phí y tế, giáo dục hợp lý, thì thu nhập trên 28,6 triệu đồng/tháng mới bắt đầu phải nộp thuế TNCN. Đây là một cải cách vô cùng ý nghĩa, giúp khoan thư sức dân, kích thích tiêu dùng nội địa và thúc đẩy kinh tế phát triển bền vững.

Doanh nghiệp và người lao động cần chủ động thu thập, lưu trữ đầy đủ các hóa đơn, chứng từ y tế, giáo dục hợp pháp ngay từ bây giờ để làm căn cứ tự quyết toán thuế TNCN vào cuối năm, đảm bảo tối ưu hóa quyền lợi chính đáng của mình theo đúng tinh thần của Nghị định 253/2026/NĐ-CP.