Trong quan hệ lao động, sa thải là hình thức kỷ luật nặng nhất mà người sử dụng lao động có thể áp dụng đối với nhân viên. Khi đối mặt với quyết định này, một trong những câu hỏi lớn nhất mà người lao động quan tâm chính là: "Bị sa thải có được hưởng trợ cấp thôi việc không?". Để trả lời thấu đáo vấn đề này, chúng ta cần đối chiếu trực tiếp với các quy định tại Bộ luật Lao động 2019.

Người lao động thường lo lắng về quyền lợi tài chính khi bị chấm dứt hợp đồng (ảnh minh họa)

1. Khi nào doanh nghiệp được quyền áp dụng hình thức sa thải?

Không phải mọi sai phạm đều dẫn đến sa thải. Pháp luật quy định rất chặt chẽ các trường hợp được phép áp dụng hình thức kỷ luật này nhằm bảo vệ quyền làm việc của người lao động. Theo quy định tại Điều 125 Bộ luật Lao động 2019, hình thức sa thải chỉ được áp dụng trong các trường hợp sau:

"Điều 125. Áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải

Hình thức xử lý kỷ luật sa thải được người sử dụng lao động áp dụng trong trường hợp sau đây:

1. Người lao động có hành vi trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích, sử dụng ma túy tại nơi làm việc;

2. Người lao động có hành vi tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người sử dụng lao động, có hành vi gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc đe dọa gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về tài sản, lợi ích của người sử dụng lao động hoặc quấy rối tình dục tại nơi làm việc được quy định trong nội quy lao động;

3. Người lao động bị xử lý kỷ luật kéo dài thời hạn nâng lương hoặc cách chức mà tái phạm trong thời gian chưa xóa kỷ luật. Tái phạm là trường hợp người lao động lặp lại hành vi vi phạm đã bị xử lý kỷ luật mà chưa được xóa kỷ luật theo quy định tại Điều 126 của Bộ luật này;

4. Người lao động tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong thời hạn 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong thời hạn 365 ngày tính từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc mà không có lý do chính đáng."

Như vậy, nếu hành vi của người lao động không thuộc các trường hợp nêu trên hoặc quy trình xử lý kỷ luật không đúng quy định, việc sa thải có thể bị coi là trái pháp luật.

2. Giải đáp: Bị sa thải có được hưởng trợ cấp thôi việc không?

Đây là nội dung cốt lõi mà nhiều người lao động đang nhầm lẫn. Để xác định quyền hưởng trợ cấp, chúng ta phải xem xét Điều 46 Bộ luật Lao động 2019 về trợ cấp thôi việc.

Theo đó, người sử dụng lao động có trách nhiệm trả trợ cấp thôi việc cho người lao động đã làm việc thường xuyên từ đủ 12 tháng trở lên khi hợp đồng lao động chấm dứt theo các khoản 1, 2, 3, 4, 6, 7, 9 và 10 của Điều 34.

Tuy nhiên, trường hợp người lao động bị xử lý kỷ luật sa thải lại nằm tại khoản 8 Điều 34. Khoản này KHÔNG nằm trong danh sách các trường hợp được hưởng trợ cấp thôi việc.

Kết luận: Người lao động bị sa thải đúng pháp luật sẽ KHÔNG được hưởng trợ cấp thôi việc từ người sử dụng lao động, bất kể thời gian làm việc là bao lâu.

Quyết định sa thải đúng luật sẽ tước đi quyền nhận trợ cấp thôi việc của nhân viên (ảnh minh họa)

3. Những quyền lợi còn lại người lao động vẫn được nhận

Dù không được nhận trợ cấp thôi việc, người lao động bị sa thải cũng không hoàn toàn "trắng tay". Theo quy định, doanh nghiệp vẫn phải đảm bảo các quyền lợi sau:

• Tiền lương và các khoản liên quan: Trong thời hạn 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản tiền liên quan đến quyền lợi của mỗi bên (lương những ngày đã làm việc nhưng chưa thanh toán, tiền thưởng...).
• Tiền phép năm chưa nghỉ: Theo khoản 3 Điều 113 Bộ luật Lao động 2019, trường hợp do thôi việc mà chưa nghỉ hằng năm hoặc chưa nghỉ hết số ngày nghỉ hằng năm thì được người sử dụng lao động thanh toán tiền lương cho những ngày chưa nghỉ.
• Chốt sổ Bảo hiểm xã hội: Người sử dụng lao động có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và trả lại cùng với bản chính giấy tờ khác nếu đã giữ của người lao động theo quy định tại Điều 48 Bộ luật Lao động 2019.
• Trợ cấp thất nghiệp: Nếu đáp ứng đủ điều kiện về thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp và nộp hồ sơ đúng hạn, người lao động bị sa thải vẫn có thể hưởng trợ cấp thất nghiệp từ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp (do cơ quan BHXH chi trả, không phải doanh nghiệp).

4. Cảnh báo về quy trình sa thải trái pháp luật

Nếu doanh nghiệp sa thải người lao động mà không có căn cứ hoặc vi phạm trình tự, thủ tục xử lý kỷ luật (ví dụ: không tổ chức cuộc họp xử lý kỷ luật lao động, không có sự tham gia của tổ chức đại diện người lao động...), thì đây là hành vi sa thải trái pháp luật.

Trong trường hợp này, người lao động có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện để yêu cầu doanh nghiệp phải nhận trở lại làm việc, bồi thường tiền lương trong những ngày không được làm việc và các khoản bồi thường khác theo quy định.

Hy vọng bài viết đã cung cấp cái nhìn chi tiết và chính xác về quyền lợi của người lao động khi bị sa thải. Nếu bạn đang gặp vướng mắc cụ thể về quy trình kỷ luật, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.