Trong quan hệ lao động, kỷ luật là yếu tố then chốt để duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, không ít người lao động vẫn còn mơ hồ về việc tự ý nghỉ việc (nghỉ không phép) bao nhiêu ngày thì sẽ phải đối mặt với hình thức kỷ luật cao nhất là sa thải. Đặc biệt trong bối cảnh thị trường lao động năm 2024 có nhiều biến động, việc nắm vững quy định tại Bộ luật Lao động 2019 là vô cùng cần thiết để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

1. Nghỉ không phép có bị trừ lương trực tiếp không?

Một trong những hiểu lầm phổ biến là người sử dụng lao động có quyền trừ lương khi nhân viên nghỉ không phép. Tuy nhiên, căn cứ theo quy định tại Điều 102 và Điều 127 của Bộ luật Lao động 2019, pháp luật nghiêm cấm việc phạt tiền hoặc cắt lương thay cho việc xử lý kỷ luật lao động.

Cụ thể, người sử dụng lao động chỉ được khấu trừ tiền lương để bồi thường thiệt hại do làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị theo quy định. Đối với ngày nghỉ không phép, về nguyên tắc, người lao động sẽ không được hưởng lương cho những ngày không làm việc đó, nhưng doanh nghiệp không được phép áp dụng thêm các khoản phạt tiền trừ vào phần lương của những ngày đã làm việc thực tế.

Điều 127. Các hành vi bị nghiêm cấm khi xử lý kỷ luật lao động

... 2. Phạt tiền, cắt lương thay việc xử lý kỷ luật lao động.

2. Số ngày nghỉ không phép dẫn đến bị sa thải

Hình thức kỷ luật sa thải là biện pháp mạnh nhất, chấm dứt hoàn toàn quan hệ lao động. Theo khoản 4 Điều 125 của Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động có quyền sa thải người lao động tự ý bỏ việc trong các trường hợp sau:

• Nghỉ 05 ngày cộng dồn trong thời hạn 30 ngày: Tính từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc.
• Nghỉ 20 ngày cộng dồn trong thời hạn 365 ngày: Tính từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc mà không có lý do chính đáng.

Cần lưu ý rằng, việc tính ngày nghỉ ở đây là ngày làm việc theo lịch của doanh nghiệp, không bao gồm ngày nghỉ lễ, tết hoặc ngày nghỉ hằng tuần theo quy định.

3. Phân biệt Sa thải và Đơn phương chấm dứt hợp đồng khi nghỉ 05 ngày

Đây là điểm mà rất nhiều người lao động và cả người sử dụng lao động thường xuyên nhầm lẫn. Pháp luật quy định hai cơ chế xử lý khác nhau đối với con số "05 ngày":

Trường hợp 1: Nghỉ 05 ngày liên tục

Theo điểm e khoản 1 Điều 36, nếu người lao động tự ý bỏ việc từ 05 ngày làm việc liên tục trở lên mà không có lý do chính đáng, người sử dụng lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động. Trong trường hợp này, doanh nghiệp không cần báo trước cho người lao động theo quy định tại khoản 3 Điều 36.

Trường hợp 2: Nghỉ 05 ngày cộng dồn

Nếu 05 ngày nghỉ không liên tục nhưng nằm trong khoảng thời gian 30 ngày, doanh nghiệp phải thực hiện quy trình xử lý kỷ luật sa thải theo đúng trình tự pháp luật (họp kỷ luật, có sự tham gia của tổ chức đại diện người lao động...).

4. Những lý do nghỉ việc được coi là chính đáng

Không phải mọi trường hợp nghỉ không báo trước đều bị xử lý. Khoản 4 Điều 125 cũng nêu rõ các trường hợp được coi là có lý do chính đáng bao gồm:

• Thiên tai, hỏa hoạn.
• Bản thân hoặc thân nhân (bố đẻ, mẹ đẻ, bố nuôi, mẹ nuôi, bố vợ, mẹ vợ, bố chồng, mẹ chồng, vợ hoặc chồng, con đẻ, con nuôi) bị ốm có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền.
• Các trường hợp khác được quy định cụ thể trong nội quy lao động của công ty.

Ngoài ra, người lao động cũng cần lưu ý về quyền nghỉ việc riêng tại Điều 115 để thực hiện đúng thủ tục thông báo, tránh bị coi là tự ý bỏ việc.

Lời khuyên pháp lý

Để tránh rủi ro bị sa thải và mất các khoản trợ cấp thôi việc, người lao động nên tuân thủ nghiêm túc quy trình xin nghỉ phép của công ty. Trong trường hợp bất khả kháng, hãy nhanh chóng thông báo cho quản lý trực tiếp và bổ sung các giấy tờ chứng minh lý do chính đáng ngay khi trở lại làm việc. Việc hiểu rõ luật không chỉ giúp bạn tránh bị kỷ luật oan mà còn là cơ sở để thương thảo quyền lợi trong quan hệ lao động.

Trên đây là nội dung tư vấn chi tiết về việc nghỉ làm không phép bao nhiêu ngày thì bị sa thải dựa trên quy định pháp luật hiện hành năm 2024. Nếu quý khách còn thắc mắc về quy trình kỷ luật hoặc cần hỗ trợ giải quyết tranh chấp lao động, vui lòng liên hệ để được tư vấn chuyên sâu.