Ngày 14/06/2005, thay mặt Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Tấn Dũng đã chính thức ký ban hành Quyết định 528/QĐ-TTg. Đây được xem là một trong những văn bản pháp lý quan trọng nhất trong năm 2005, tạo ra cú hích mạnh mẽ cho tiến trình sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp nhà nước theo tinh thần của Luật Doanh nghiệp nhà nước 2003 và Nghị định 187/2004/NĐ-CP.

Bước ngoặt từ Quyết định 528/QĐ-TTg và lộ trình cổ phần hóa quy mô lớn

Theo nội dung quyết định, Chính phủ đã phê duyệt danh sách 75 doanh nghiệp nhà nước (DNNN) thực hiện bán đấu giá cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO) và niêm yết, đăng ký giao dịch tại các Trung tâm giao dịch chứng khoán (TTGDCK). Mục tiêu cốt lõi của chính sách này không chỉ dừng lại ở việc thu hồi vốn cho ngân sách mà còn nhằm thay đổi phương thức quản trị, nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp đầu tàu trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng.

Danh sách 75 doanh nghiệp "vàng" thực hiện bán đấu giá công khai

Trong số 75 đơn vị được lựa chọn, cơ cấu bao gồm:

• 09 doanh nghiệp độc lập trực thuộc các Bộ, ngành Trung ương.
• 44 doanh nghiệp thành viên thuộc các Tổng công ty nhà nước lớn.
• 22 doanh nghiệp do các địa phương quản lý trực tiếp.

Đáng chú ý, danh sách này xuất hiện những cái tên "nặng ký" đang nắm giữ huyết mạch của nền kinh tế như: Công ty Thông tin di động (Mobifone), Công ty Dịch vụ kỹ thuật dầu khí, Công ty Giấy Bãi Bằng. Ngoài ra, các đơn vị có uy tín lớn như Công ty Sông Đà 9, Công ty Dịch vụ Cụm cảng hàng không sân bay Tân Sơn Nhất, Xi măng Hà Tiên 2, Xi măng Bỉm Sơn... cũng đồng loạt triển khai bán đấu giá công khai.

Niêm yết bắt buộc - Đòn bẩy minh bạch cho các doanh nghiệp sau cổ phần hóa

Bên cạnh việc bán đấu giá, Chính phủ cũng yêu cầu 165 công ty cổ phần mà Nhà nước đang giữ cổ phần chi phối phải thực hiện niêm yết trên thị trường chứng khoán. Tổng vốn điều lệ của nhóm này lên tới gần 4.828 tỷ đồng, trong đó phần vốn Nhà nước chiếm khoảng 3.672 tỷ đồng. Việc đưa các doanh nghiệp này lên sàn giao dịch tập trung là bước đi chiến lược để tăng tính thanh khoản, thu hút vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài và buộc các doanh nghiệp phải tuân thủ các chuẩn mực công bố thông tin khắt khe.

Những "siêu doanh nghiệp" và kỳ vọng của nhà đầu tư

Dẫn đầu danh sách niêm yết là Công ty cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) với số vốn điều lệ ấn tượng 1.500 tỷ đồng (Nhà nước nắm giữ 60%). Tiếp theo là các doanh nghiệp có quy mô vốn lớn như:

• Công ty cổ phần Dầu thực vật Tường An (189,8 tỷ đồng).
• Công ty cổ phần Gas Petrolimex và Công ty cổ phần Hóa dầu (mỗi đơn vị 150 tỷ đồng).
• Công ty Nhựa Bình Minh (107 tỷ đồng) và Công ty Pin Ắc quy miền Nam (trên 102 tỷ đồng).

Sự xuất hiện của các mã cổ phiếu chất lượng cao này được kỳ vọng sẽ làm thay đổi diện mạo của thị trường chứng khoán Việt Nam, vốn còn khá non trẻ vào thời điểm giữa năm 2005.

Chính sách ưu đãi thuế và vai trò điều phối của Bộ Tài chính

Để khuyến khích các doanh nghiệp tham gia thị trường, Chính phủ giao Bộ Tài chính chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức triển khai. Một điểm đáng lưu ý là mức ưu đãi thuế đối với các doanh nghiệp đăng ký giao dịch tại TTGDCK Hà Nội sẽ được áp dụng tương đương với mức ưu đãi tại TTGDCK TP.HCM, tạo sự công bằng và thúc đẩy cả hai sàn giao dịch cùng phát triển.

Việc thực hiện quyết liệt Quyết định 528/QĐ-TTg không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà còn là minh chứng cho quyết tâm đổi mới thể chế, tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng và minh bạch của Chính phủ Việt Nam trong giai đoạn bản lề này.

Nguồn: Tổng hợp dựa trên văn bản pháp luật và tư liệu lịch sử tháng 6/2005.