Tính đến tháng 7 năm 2020, Luật Căn cước công dân 2014 đã đi vào đời sống được hơn 4 năm. Khác với Chứng minh nhân dân (CMND) có thời hạn sử dụng cố định 15 năm, thẻ Căn cước công dân (CCCD) lại có cơ chế quản lý dựa trên độ tuổi của người sử dụng. Điều này khiến không ít người dân lúng túng, dẫn đến việc quá hạn đổi thẻ mà không hề hay biết.

Các mốc tuổi "vàng" bắt buộc phải đổi thẻ Căn cước công dân

Theo quy định tại khoản 1 Điều 21 Luật Căn cước công dân 2014, thẻ CCCD phải được đổi khi công dân đủ các độ tuổi sau đây:

• Đủ 25 tuổi;
• Đủ 40 tuổi;
• Đủ 60 tuổi.

Tuy nhiên, có một trường hợp ngoại lệ quan trọng tại khoản 2 Điều 21: Nếu thẻ CCCD được cấp, đổi, cấp lại trong thời hạn 2 năm trước tuổi quy định (ví dụ cấp năm 23 tuổi, 38 tuổi hoặc 58 tuổi) thì vẫn có giá trị sử dụng đến tuổi đổi thẻ tiếp theo.

Không đổi thẻ Căn cước công dân khi đến tuổi có bị phạt tiền?

Đây là câu hỏi mà nhiều người dân quan tâm nhất trong năm 2020. Để trả lời chính xác, chúng ta cần đối chiếu với các quy định về xử phạt vi phạm hành chính hiện hành.

Tại thời điểm này, văn bản điều chỉnh chính là Nghị định 167/2013/NĐ-CP. Cụ thể, điểm b khoản 1 Điều 9 Nghị định 167/2013/NĐ-CP quy định:

"Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 200.000 đồng đối với hành vi: Không thực hiện đúng quy định của pháp luật về cấp mới, cấp lại, đổi chứng minh nhân dân."

Phân tích pháp lý: Mặc dù Nghị định 167 chỉ nhắc đến cụm từ "Chứng minh nhân dân", nhưng theo tinh thần triển khai đồng bộ, các cơ quan chức năng vẫn có thể áp dụng mức phạt này đối với các vi phạm về CCCD. Tuy nhiên, trên thực tế trong năm 2020, do việc cấp CCCD chưa được triển khai đồng loạt trên 63 tỉnh thành (mới chỉ có 16 địa phương), nên việc xử phạt thường mang tính nhắc nhở là chính.

Những rắc rối "khó đỡ" khi sử dụng thẻ quá hạn

Dù mức phạt tiền có thể không quá lớn, nhưng hệ lụy từ việc thẻ CCCD hết hạn lại cực kỳ nghiêm trọng trong các giao dịch dân sự và hành chính:

• Giao dịch ngân hàng: Hầu hết các ngân hàng sẽ từ chối thực hiện giao dịch nếu giấy tờ tùy thân hết hạn. Bạn sẽ không thể rút tiền tại quầy, mở thẻ mới hay thực hiện các khoản vay.
• Thủ tục nhà đất: Các văn phòng công chứng sẽ không thể chứng thực hợp đồng mua bán, chuyển nhượng nếu CCCD của một trong hai bên không còn giá trị.
• Di chuyển bằng máy bay: Các hãng hàng không kiểm soát rất chặt chẽ thời hạn của giấy tờ tùy thân. Thẻ quá hạn đồng nghĩa với việc bạn bị từ chối lên tàu bay.
• Đăng ký kết hôn, khai sinh: Các thủ tục hộ tịch đều yêu cầu CCCD còn hiệu lực để xác minh nhân thân.

Thủ tục đổi thẻ Căn cước công dân mới nhất năm 2020

Theo Thông tư 07/2016/TT-BCA (được sửa đổi bởi Thông tư 40/2019/TT-BCA), trình tự đổi thẻ CCCD năm 2020 như sau:

1. Bước 1: Điền vào Tờ khai CCCD tại cơ quan Công an hoặc khai trực tuyến trên Cổng dịch vụ công.
2. Bước 2: Xuất trình thẻ CCCD cũ và Sổ hộ khẩu để cán bộ đối chiếu thông tin.
3. Bước 3: Chụp ảnh chân dung, lấy dấu vân tay 10 ngón.
4. Bước 4: Nộp lệ phí theo quy định tại Thông tư 59/2019/TT-BTC (mức thu đổi thẻ là 30.000 đồng/thẻ).
5. Bước 5: Nhận giấy hẹn và chờ ngày trả kết quả (thường không quá 15 ngày làm việc).

Lời khuyên: Đừng đợi đến khi thẻ hết hạn mới đi đổi. Hãy chủ động kiểm tra mặt trước của thẻ CCCD để biết chính xác ngày tháng năm hết hạn và thực hiện thủ tục đổi thẻ trước đó khoảng 1-2 tháng để đảm bảo các giao dịch của bạn không bị gián đoạn.