Nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong lực lượng vũ trang, Chính phủ đã ban hành Nghị định 305/2026/NĐ-CP quy định về tố cáo và giải quyết tố cáo trong Quân đội nhân dân. Điểm đột phá đáng chú ý nhất của văn bản này chính là việc bổ sung thêm 03 nhóm đối tượng mới thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng vào hệ thống quy định xử lý và giải quyết tố cáo.

Sự cần thiết của việc mở rộng đối tượng áp dụng quy định tố cáo trong Quân đội

Trải qua nhiều năm triển khai thực hiện Nghị định 28/2019/NĐ-CP, công tác tiếp nhận, xử lý và giải quyết đơn thư tố cáo trong toàn quân đã đi vào nếp, góp phần giữ vững bản chất cách mạng, phòng chống tiêu cực và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cán bộ, chiến sĩ. Tuy nhiên, theo quy định cũ tại Nghị định 28/2019/NĐ-CP, phạm vi điều chỉnh về hành vi vi phạm chỉ mới tập trung vào nhóm nhân sự truyền thống gồm: quân nhân (sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan, binh sĩ), công nhân và viên chức quốc phòng.

Trong bối cảnh tổ chức bộ máy Bộ Quốc phòng ngày càng đa dạng hóa cơ cấu lao động và thực hiện cơ chế quản lý hiện đại theo các quy định của Luật Tố cáo 2018, sự xuất hiện của các nhóm nhân sự mới đang đảm nhiệm nhiều vị trí công việc chuyên môn, kỹ thuật và cơ yếu yêu cầu phải có chế định pháp lý đồng bộ để giám sát, giải quyết vi phạm cũng như bảo vệ quyền tố cáo của chính họ.

Chi tiết 3 nhóm đối tượng mới được bổ sung từ ngày 17/9/2026

Căn cứ quy định tại Điều 1 Nghị định 305/2026/NĐ-CP, 03 nhóm đối tượng được bổ sung chính thức bao gồm:

• Người làm việc trong tổ chức cơ yếu thuộc Ban Cơ yếu Chính phủ nằm trong thẩm quyền quản lý của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng;
• Công chức quốc phòng công tác tại các cơ quan, đơn vị, tổ chức trực thuộc Bộ Quốc phòng;
• Lao động hợp đồng làm việc theo chế độ hợp đồng lao động thuộc Bộ Quốc phòng.

Định danh pháp lý cụ thể đối với từng nhóm đối tượng mới

Để đảm bảo áp dụng thống nhất và tránh sự chồng chéo trong quá trình thụ lý đơn thư, Nghị định 305/2026/NĐ-CP đã đưa ra giải thích thuật ngữ hết sức rõ ràng đối với hai khái niệm mới phát sinh:

- Công chức quốc phòng: Là công dân Việt Nam có trình độ chuyên môn kỹ thuật, nghiệp vụ, được tuyển chọn, tuyển dụng vào vị trí việc làm trong cơ quan, đơn vị, tổ chức thuộc Quân đội nhân dân nhưng không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân hoặc viên chức quốc phòng.

- Lao động hợp đồng thuộc Bộ Quốc phòng: Là người lao động làm công việc chuyên môn, kỹ thuật, dịch vụ, phục vụ trong cơ quan, đơn vị, tổ chức trực thuộc Bộ Quốc phòng nhưng không phải là quân nhân, công chức quốc phòng, công nhân hoặc viên chức quốc phòng.

Quyền tố cáo và trách nhiệm pháp lý tương ứng

Việc bổ sung 3 nhóm đối tượng nêu trên có tác động hai chiều rõ rệt trong công tác quản lý và bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong môi trường quân ngũ:

1. Quyền thực hiện tố cáo: Người làm việc trong tổ chức cơ yếu, công chức quốc phòng và lao động hợp đồng có quyền tố cáo đối với các hành vi vi phạm pháp luật của bất kỳ cá nhân, đơn vị nào trong Quân đội nếu phát hiện sai phạm gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
2. Trách nhiệm bị tố cáo: Hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, công vụ hoặc nhiệm vụ được giao của 03 nhóm đối tượng này sẽ chịu sự điều chỉnh, xác minh và kết luận theo đúng trình tự, thủ tục giải quyết tố cáo trong Quân đội. Người đứng đầu cơ quan, đơn vị quản lý trực tiếp sẽ có thẩm quyền thụ lý và xử lý theo phân cấp.

Hiệu lực thi hành và yêu cầu triển khai thực hiện

Nghị định 305/2026/NĐ-CP được ban hành chính thức vào ngày 03/8/2026 và bắt đầu có hiệu lực thi hành kể từ ngày 17/9/2026. Việc bổ sung này được thể hiện đồng bộ, xuyên suốt từ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, nguyên tắc xác định thẩm quyền cho đến quy trình xử lý đơn tố cáo của chỉ huy các cấp.

Các cơ quan, đơn vị trong toàn quân cần chủ động phổ biến, quán triệt sâu rộng nội dung của Nghị định 305/2026/NĐ-CP đến toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và lực lượng cơ yếu, đảm bảo mọi cá nhân đều nắm vững quyền hạn, nghĩa vụ và quy trình tố cáo theo đúng quy định pháp luật hiện hành.