Nghĩa vụ quân sự là nghĩa vụ vẻ vang của công dân phục vụ trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Tuy nhiên, đối với những công dân có khiếm khuyết về thể chất hoặc tinh thần, pháp luật Việt Nam luôn có những quy định nhân văn nhằm đảm bảo quyền lợi và phù hợp với thực tiễn sức khỏe của họ. Vậy người khuyết tật có đi nghĩa vụ quân sự không? Câu trả lời phụ thuộc rất lớn vào mức độ khuyết tật và kết quả khám tuyển thực tế.

1. Người khuyết tật mức độ nào được miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự?

Theo quy định tại Điều 14 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, người khuyết tật thuộc diện được miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải mọi trường hợp khuyết tật đều được miễn hoàn toàn ngay từ đầu.

Cụ thể, căn cứ theo Danh mục các bệnh miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự ban hành kèm theo Thông tư 105/2023/TT-BQP, chỉ những người khuyết tật nặng và đặc biệt nặng mới thuộc diện miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự và không nhận vào quân thường trực.

"Người khuyết tật nặng và đặc biệt nặng theo quy định của pháp luật về người khuyết tật thuộc diện miễn đăng ký nghĩa vụ quân sự."

Đối với người khuyết tật nhẹ, họ vẫn có thể phải thực hiện các bước đăng ký và khám tuyển ban đầu để Hội đồng nghĩa vụ quân sự xác định chính xác tình trạng sức khỏe và khả năng đáp ứng yêu cầu quân đội.

2. Phân loại mức độ khuyết tật theo quy định hiện hành

Để xác định một người có thuộc diện miễn nghĩa vụ hay không, cơ quan chức năng sẽ đối chiếu với Nghị định 28/2012/NĐ-CP. Mức độ khuyết tật được chia làm 3 nhóm chính:

• Khuyết tật đặc biệt nặng: Người do khuyết tật dẫn đến mất hoàn toàn chức năng, không tự kiểm soát hoặc không tự thực hiện được các hoạt động sinh hoạt hàng ngày, suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
• Khuyết tật nặng: Suy giảm chức năng, không tự thực hiện được một số hoạt động sinh hoạt hàng ngày, suy giảm khả năng lao động từ 61% đến 80%.
• Khuyết tật nhẹ: Người khuyết tật không thuộc hai trường hợp trên, vẫn có khả năng tự phục vụ sinh hoạt.

Như vậy, chỉ nhóm khuyết tật nặng và đặc biệt nặng mới chắc chắn không phải đi nghĩa vụ quân sự. Nhóm khuyết tật nhẹ vẫn phải tham gia khám tuyển theo lệnh gọi.

3. Tiêu chuẩn sức khỏe và các bệnh được miễn nghĩa vụ quân sự

Ngoài yếu tố khuyết tật, việc tuyển chọn công dân nhập ngũ còn dựa trên tiêu chuẩn sức khỏe khắt khe quy định tại Thông tư 148/2018/TT-BQP và Thông tư 105/2023/TT-BQP. Cụ thể:

• Chỉ tuyển chọn công dân có sức khỏe loại 1, 2, 3.
• Không gọi nhập ngũ đối với công dân có sức khỏe loại 3 nhưng mắc tật khúc xạ về mắt (cận thị từ 1,5 diop trở lên, viễn thị các mức độ).
• Miễn nghĩa vụ quân sự đối với các bệnh lý như: Tâm thần, động kinh, Parkinson, mù một mắt, điếc, nhiễm HIV, và đặc biệt là người khuyết tật nặng/đặc biệt nặng.

Nếu người khuyết tật nhẹ khi đi khám tuyển được xếp loại sức khỏe từ loại 4 trở lên (không đủ tiêu chuẩn phục vụ tại ngũ), họ sẽ được tạm hoãn gọi nhập ngũ theo quy định tại Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015.

Lời khuyên từ chuyên gia

Đối với các gia đình có con em là người khuyết tật, cần chủ động chuẩn bị Giấy xác nhận mức độ khuyết tật do Ủy ban nhân dân cấp xã cấp. Khi nhận được lệnh đăng ký hoặc khám tuyển nghĩa vụ quân sự, hãy mang theo giấy tờ này cùng các hồ sơ bệnh án liên quan để cung cấp cho Hội đồng nghĩa vụ quân sự địa phương. việc này giúp đảm bảo quyền lợi chính đáng của công dân và giúp cơ quan chức năng thực hiện đúng quy định của pháp luật.