Trong công tác quản trị và thi công xây dựng hiện nay, kiểm soát an toàn lao động cùng chất lượng kết cấu công trình luôn là hai ưu tiên hàng đầu, quyết định toàn bộ tiến độ và trách nhiệm pháp lý của nhà thầu. Chỉ cần một sai phạm nhỏ về tải trọng giàn giáo, khiếm khuyết trong liên kết cốt thép hay sơ suất trong bảo hộ lao động đều có thể để lại hệ lụy khôn lường. Nhằm siết chặt trật tự kỷ cương trên các công trường, pháp luật quy định rõ: Khi phát sinh các nguy cơ hoặc sự cố kỹ thuật, nhà thầu xây dựng không được phép thi công đối phó mà bắt buộc phải dừng thi công ngay lập tức. Vậy cụ thể nhà thầu phải cho dừng thi công trong những trường hợp nào? Trách nhiệm lập hồ sơ trình chủ đầu tư ra sao và quyền hạn của kỹ sư tư vấn giám sát được thực thi như thế nào?

1. Những trường hợp khẩn cấp nhà thầu xây dựng bắt buộc phải dừng thi công ngay

Theo quy định tại khoản 9 Điều 15 Nghị định 207/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Xây dựng về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng, nhà thầu thi công xây dựng có trách nhiệm pháp lý phải lập tức dừng thi công trong các trường hợp sau:

• Dừng thi công khi phát hiện sai sót, khiếm khuyết về chất lượng hoặc xảy ra sự cố công trình: Khi phát hiện bất kỳ công việc, bộ phận, hạng mục hoặc toàn bộ công trình xuất hiện sai sót, khiếm khuyết ảnh hưởng tới chất lượng hoặc độ bền vững kết cấu, nhà thầu phải ngừng ngay việc thi công phần việc đó. Đồng thời, nhà thầu phải phối hợp cùng chủ đầu tư, tư vấn thiết kế và tư vấn giám sát thực hiện các biện pháp cô lập hiện trường, giải quyết và khắc phục triệt để các sai sót, sự cố này trước khi xin phép tiếp tục triển khai.
• Dừng thi công khi phát hiện nguy cơ xảy ra tai nạn lao động, sự cố mất an toàn lao động: Trong quá trình thi công, nếu nhận thấy nguy cơ mất an toàn xuất phát từ giàn giáo rung lắc, sạt lở hố móng, thiết bị nâng hạ hư hỏng hoặc điều kiện thời tiết nguy hiểm, nhà thầu bắt buộc phải cho dừng thi công ngay lập tức. Nhà thầu phải sơ tán công nhân ra khỏi khu vực nguy hiểm và triển khai các biện pháp xử lý bảo đảm tuyệt đối an toàn trước khi tiếp tục công việc.
• Dừng thi công và khắc phục hậu quả khi xảy ra tai nạn lao động hoặc sự cố mất an toàn: Khi không may xảy ra tai nạn hoặc sự cố lao động trên hiện trường, nhà thầu phải ưu tiên cấp cứu nạn nhân, khoanh vùng hiện trường để phục vụ điều tra và thực hiện đầy đủ các giải pháp khắc phục hậu quả theo đúng quy định của pháp luật an toàn vệ sinh lao động.

Rủi ro pháp lý nếu nhà thầu phớt lờ nguy cơ mất an toàn

Nhiều nhà thầu vì áp lực tiến độ cam kết hoặc muốn tránh các khoản phạt chậm tiến độ đã chọn cách bỏ qua các cảnh báo an toàn hoặc giấu giếm khiếm khuyết kết cấu. Đây là hành vi vi phạm pháp luật đặc biệt nghiêm trọng. Không chỉ bị lập biên bản đình chỉ thi công, xử phạt vi phạm hành chính nặng nề, nhà thầu còn phải bồi thường toàn bộ thiệt hại phát sinh và đối mặt với nguy cơ bị cấm tham gia hoạt động xây dựng hoặc xử lý hình sự nếu sự cố gây thương vong về người.

2. Những nội dung quan trọng nhà thầu phải lập và trình chủ đầu tư chấp thuận

Để bảo đảm hoạt động thi công diễn ra liên tục, an toàn và đúng chuẩn kỹ thuật, căn cứ theo khoản 3 Điều 15 Nghị định 207/2026/NĐ-CP, nhà thầu thi công xây dựng phải chủ động lập và trình chủ đầu tư chấp thuận các nội dung thiết yếu sau đây trước khi tổ chức thi công:

1. Kế hoạch thí nghiệm, kiểm định và quan trắc: Kế hoạch tổ chức thí nghiệm, kiểm tra, kiểm định, thử nghiệm tải trọng, chạy thử liên động, quan trắc lún, chuyển vị và đo đạc các thông số kỹ thuật của công trình theo đúng yêu cầu thiết kế và chỉ dẫn kỹ thuật được duyệt.
2. Biện pháp kiểm soát chất lượng vật liệu và biện pháp thi công an toàn: Phương án kiểm tra, kiểm soát chất lượng nguồn gốc vật tư, sản phẩm, cấu kiện đúc sẵn, thiết bị lắp đặt vào công trình; biện pháp thi công chi tiết từng hạng mục, trong đó xác định rõ biện pháp bảo đảm an toàn lao động, an toàn công trình lân cận và vệ sinh môi trường.
3. Tiến độ thi công xây dựng tổng thể và chi tiết: Xác định rõ tiến độ các mốc chính, đường găng kỹ thuật và biện pháp bù tiến độ khi gặp thời tiết bất lợi để chủ đầu tư giám sát, điều phối giải ngân.
4. Kế hoạch kiểm tra, nghiệm thu công việc xây dựng: Quy định các giai đoạn kiểm tra, nghiệm thu nội bộ, nghiệm thu công việc xây dựng hoàn thành, nghiệm thu giai đoạn chuyển bước thi công và nghiệm thu hoàn thành toàn bộ hạng mục, công trình.
5. Các nội dung theo yêu cầu hợp đồng: Các giải pháp kỹ thuật, hồ sơ quản lý khác theo yêu cầu cụ thể của chủ đầu tư và thỏa thuận trong hợp đồng xây dựng.

3. Thẩm quyền của tư vấn giám sát: Khi nào có quyền yêu cầu tạm dừng thi công?

Theo khoản 1 Điều 20 Nghị định 207/2026/NĐ-CP, công trình xây dựng phải được giám sát liên tục trong suốt quá trình thi công. Tư vấn giám sát đại diện cho chủ đầu tư giữ vai trò quyết định trong việc bảo đảm chất lượng và an toàn công trường.

Trong các nhiệm vụ giám sát, pháp luật trao thẩm quyền đình chỉ thi công cho kỹ sư tư vấn giám sát khi phát hiện vi phạm:

• Yêu cầu nhà thầu tạm dừng thi công ngay lập tức: Kỹ sư tư vấn giám sát có quyền yêu cầu tạm dừng khi chất lượng thi công không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, thi công sai khác so với thiết kế được duyệt, biện pháp thi công không bảo đảm an toàn hoặc khi phát hiện có vi phạm an toàn lao động có nguy cơ gây tai nạn, sập đổ giàn giáo, sạt lở.
• Phối hợp khắc phục sai phạm và chỉ thị tiếp tục: Sau khi dừng thi công, tư vấn giám sát phối hợp cùng các bên xác định nguyên nhân, thẩm định giải pháp khắc phục của nhà thầu và kiểm tra kỹ lưỡng trước khi phát lệnh cho phép tiếp tục thi công.
• Tổ chức thí nghiệm đối chứng độc lập: Trường hợp phát sinh nghi ngờ về chất lượng, tư vấn giám sát yêu cầu thực hiện thí nghiệm đối chứng, kiểm định chất lượng theo Điều 8 Nghị định 207/2026/NĐ-CP để làm căn cứ xử lý vi phạm.

4. Khuyến nghị thực tiễn giúp nhà thầu phòng tránh nguy cơ bị đình chỉ công trường

Để duy trì tiến độ ổn định và giảm thiểu rủi ro pháp lý bị dừng thi công đột ngột, các nhà thầu thi công xây dựng cần chú trọng:

• Thành lập bộ phận chuyên trách về an toàn (HSE) và kiểm soát chất lượng (QA/QC) thường xuyên tuần tra, phát hiện và chấn chỉnh sai sót ngay từ cấp tổ đội;
• Kiểm định định kỳ và nghiêm ngặt mọi máy móc, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động trước khi đưa vào vận hành tại công trường;
• Tổ chức huấn luyện an toàn lao động bài bản cho người lao động, kiên quyết đình chỉ công nhân không trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ lao động;
• Duy trì trao đổi chặt chẽ, báo cáo kịp thời với chủ đầu tư và tư vấn giám sát khi phát hiện sự bất hợp lý trong bản vẽ thiết kế nhằm đưa ra phương án xử lý thống nhất, tránh việc phải dừng thi công để đập bỏ, sửa chữa lại kết cấu.