Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam năm 2019 đang trên đà phát triển mạnh mẽ, việc các doanh nghiệp thực hiện đầu tư xây dựng dây chuyền sản xuất mới, mở rộng quy mô hay đổi mới công nghệ là điều tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng nắm rõ các quy định về ưu đãi thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) để tối ưu hóa lợi ích tài chính. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết cách lập Phụ lục 3B/TNDN - một thành phần không thể thiếu trong hồ sơ quyết toán thuế đối với các dự án đầu tư mở rộng.

Chuyên gia kế toán đang rà soát hồ sơ quyết toán thuế TNDN (ảnh minh họa)

Căn cứ pháp lý quan trọng cần lưu ý

Để thực hiện đúng việc kê khai, doanh nghiệp cần đối chiếu với các văn bản quy phạm pháp luật sau:

• Thông tư 156/2013/TT-BTC hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế.
• Thông tư 78/2014/TT-BTC hướng dẫn thi hành Luật Thuế TNDN.
• Thông tư 96/2015/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số quy định về ưu đãi thuế TNDN đối với đầu tư mở rộng.

Xác định điều kiện và mức độ ưu đãi thuế

Theo quy định tại Điều 10 Thông tư 96/2015/TT-BTC, doanh nghiệp có dự án đầu tư mở rộng thuộc lĩnh vực hoặc địa bàn ưu đãi thuế TNDN theo quy định của Nghị định số 218/2013/NĐ-CP (bao gồm cả khu kinh tế, khu công nghệ cao, khu công nghiệp trừ khu công nghiệp nằm trên địa bàn các quận nội thành của đô thị loại đặc biệt, đô thị loại I trực thuộc trung ương và các đô thị loại I trực thuộc tỉnh) nếu đáp ứng một trong ba tiêu chí sau thì được lựa chọn hưởng ưu đãi thuế TNDN theo dự án đang hoạt động cho thời gian còn lại (nếu có) hoặc được áp dụng thời gian miễn thuế, giảm thuế đối với phần thu nhập tăng thêm do đầu tư mở rộng mang lại:

1. Nguyên giá tài sản cố định tăng thêm khi dự án đầu tư hoàn thành đi vào hoạt động ít nhất từ 20 tỷ đồng đối với dự án đầu tư mở rộng thuộc lĩnh vực hưởng ưu đãi thuế TNDN hoặc từ 10 tỷ đồng đối với các dự án đầu tư mở rộng thực hiện tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn.
2. Tỷ trọng nguyên giá tài sản cố định tăng thêm đạt ít nhất từ 20% so với tổng nguyên giá tài sản cố định trước khi đầu tư.
3. Công suất thiết kế tăng thêm ít nhất từ 20% so với công suất thiết kế trước khi đầu tư.

Dây chuyền sản xuất hiện đại tại một nhà máy được đầu tư mở rộng (ảnh minh họa)

Hướng dẫn kê khai các chỉ tiêu chính trên Phụ lục 3B

Việc kê khai chính xác các mã chỉ tiêu sẽ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro bị truy thu thuế sau này. Dưới đây là hướng dẫn cho các chỉ tiêu quan trọng:

1. Xác định thu nhập tính thuế tăng thêm (Chỉ tiêu [01] đến [04])

• Chỉ tiêu [01]: Tổng nguyên giá TSCĐ dùng cho sản xuất kinh doanh trong kỳ. Đây là số liệu tổng hợp từ sổ kế toán tài sản cố định của doanh nghiệp.
• Chỉ tiêu [02]: Tổng giá trị TSCĐ đầu tư mới đã đưa vào sản xuất kinh doanh. Chỉ bao gồm các tài sản thuộc dự án đầu tư mở rộng đang xét.
• Chỉ tiêu [04]: Thu nhập tăng thêm do đầu tư mang lại. Nếu doanh nghiệp không hạch toán riêng được thu nhập tăng thêm thì xác định theo tỷ lệ nguyên giá TSCĐ đầu tư mới trên tổng nguyên giá TSCĐ của doanh nghiệp.

2. Xác định số thuế TNDN chênh lệch (Chỉ tiêu [05] đến [07])

Doanh nghiệp cần tính toán số thuế phải nộp theo thuế suất phổ thông (thường là 20% vào năm 2019) và so sánh với số thuế tính theo thuế suất ưu đãi để xác định phần chênh lệch được hưởng.

3. Xác định số thuế được miễn, giảm (Chỉ tiêu [08] đến [11])

Căn cứ vào thời gian miễn, giảm thuế đã đăng ký, doanh nghiệp áp dụng tỷ lệ miễn giảm (thường là miễn 100% hoặc giảm 50%) trên số thuế TNDN phải nộp của phần thu nhập tăng thêm.

"Trường hợp doanh nghiệp có dự án đầu tư mở rộng mà không hạch toán riêng được thu nhập tăng thêm do đầu tư mở rộng mang lại thì thu nhập từ hoạt động đầu tư mở rộng được xác định theo tỷ lệ giữa nguyên giá tài sản cố định mới đầu tư đi vào sản xuất, kinh doanh trên tổng nguyên giá tài sản cố định thực tế dùng cho sản xuất, kinh doanh."

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Việc lập Phụ lục 3B/TNDN đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối về số liệu kế toán và sự am hiểu sâu sắc về các mốc thời gian hưởng ưu đãi. Doanh nghiệp nên lưu trữ đầy đủ hồ sơ dự án đầu tư, hóa đơn chứng từ mua sắm TSCĐ và các biên bản nghiệm thu để giải trình khi có thanh tra thuế. Nếu dự án của bạn thực hiện tại địa bàn đặc biệt khó khăn, hãy chắc chắn rằng bạn đã áp dụng đúng khung thuế suất ưu đãi nhất dành cho khu vực đó.

Hy vọng hướng dẫn trên sẽ giúp quý doanh nghiệp tự tin hơn trong kỳ quyết toán thuế TNDN năm 2019. Nếu có bất kỳ vướng mắc nào về cách tính toán cụ thể cho từng trường hợp đặc thù, hãy tham khảo ý kiến của các chuyên gia tư vấn thuế uy tín.