Ngày 26/10/2020, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 40/2020/TT-BGDĐT quy định về mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp, bổ nhiệm và xếp lương đối với viên chức giảng dạy trong các cơ sở giáo dục đại học công lập. Đây được xem là một bước đi quyết liệt nhằm chuẩn hóa đội ngũ giảng viên, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo đại học trong giai đoạn mới.

Nâng chuẩn trình độ đào tạo: Bằng Thạc sĩ là yêu cầu tối thiểu

Điểm thay đổi lớn nhất và có tác động sâu rộng nhất chính là việc nâng mức trình độ đào tạo đối với chức danh giảng viên (hạng III). Nếu như trước đây, theo quy định tại Thông tư liên tịch 36/2014/TTLT-BGDĐT-BNV, người có bằng tốt nghiệp đại học đã có thể được bổ nhiệm vào chức danh giảng viên, thì nay quy định mới đã khắt khe hơn rất nhiều.

Cụ thể, tại khoản 2 Điều 5 Thông tư 40/2020/TT-BGDĐT nêu rõ tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng của Giảng viên (hạng III) như sau:

"a) Có bằng thạc sỹ trở lên phù hợp với vị trí việc làm, ngành hoặc chuyên ngành giảng dạy;
b) Có chứng chỉ bồi dưỡng tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giảng viên (hạng III)."

Việc yêu cầu bằng thạc sĩ trở lên không chỉ áp dụng cho giảng viên mới tuyển dụng mà còn là căn cứ để rà soát, sắp xếp lại đội ngũ viên chức giảng dạy hiện có. Điều này cho thấy quyết tâm của ngành giáo dục trong việc loại bỏ dần tình trạng "đại học dạy đại học", hướng tới một môi trường học thuật chuyên sâu và chất lượng hơn.

Thay đổi về chứng chỉ bồi dưỡng chức danh nghề nghiệp

Bên cạnh trình độ chuyên môn, hệ thống chứng chỉ bồi dưỡng cũng có sự điều chỉnh. Thay vì yêu cầu "Chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho giảng viên" như tại điểm b khoản 2 Điều 6 Thông tư liên tịch 36/2014/TTLT-BGDĐT-BNV, quy định mới yêu cầu giảng viên phải có "Chứng chỉ bồi dưỡng tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giảng viên (hạng III)".

Sự thay đổi này phản ánh xu hướng quản lý viên chức theo chức danh nghề nghiệp, tập trung vào các kỹ năng và kiến thức đặc thù của từng hạng chức danh thay vì chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm chung chung.

Cởi bỏ "nút thắt" chứng chỉ ngoại ngữ và tin học

Một tin vui đối với đông đảo giảng viên là Thông tư 40/2020/TT-BGDĐT đã bãi bỏ yêu cầu bắt buộc về chứng chỉ ngoại ngữ bậc 2 và chứng chỉ tin học đạt chuẩn kỹ năng sử dụng CNTT cơ bản. Thay vào đó, tiêu chuẩn về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ tại điểm đ khoản 3 Điều 5 quy định:

"đ) Có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin và sử dụng ngoại ngữ trong thực hiện các nhiệm vụ của chức danh giảng viên (hạng III)."

Quy định này giúp giảm bớt gánh nặng về văn bằng, chứng chỉ mang tính hình thức, tập trung vào năng lực thực tế của giảng viên trong việc khai thác tài liệu ngoại ngữ và ứng dụng công nghệ vào giảng dạy, nghiên cứu khoa học.

Lộ trình thực hiện và hiệu lực thi hành

Các quy định mới tại Thông tư 40/2020/TT-BGDĐT chính thức có hiệu lực từ ngày 12/12/2020. Đối với những giảng viên chưa đạt chuẩn trình độ thạc sĩ, các cơ sở giáo dục đại học cần có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng để viên chức hoàn thiện tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật.

Việc áp dụng chuẩn mới này không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để các giảng viên tự nâng cao năng lực bản thân, góp phần xây dựng hệ thống giáo dục đại học Việt Nam tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế.