Trong hệ thống pháp luật về đầu tư tại Việt Nam, việc chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án quan trọng quốc gia là một quy trình chặt chẽ, đòi hỏi sự thẩm định kỹ lưỡng từ nhiều cấp chính quyền trước khi trình Quốc hội xem xét. Căn cứ vào Điều 34 Luật Đầu tư 2020 và các quy định chi tiết tại Nghị định 29/2021/NĐ-CP, trình tự này được chuẩn hóa nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả kinh tế - xã hội.

Tòa nhà Quốc hội - Nơi xem xét và quyết định các dự án quan trọng quốc gia (ảnh minh họa)

1. Giai đoạn chuẩn bị và nộp hồ sơ đề nghị

Tùy thuộc vào chủ thể đề xuất dự án là nhà đầu tư tư nhân hay cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, thành phần hồ sơ sẽ có những điểm khác biệt nhất định. Tuy nhiên, điểm chung là tất cả đều phải nộp 20 bộ hồ sơ đến Bộ Kế hoạch và Đầu tư để bắt đầu quy trình thẩm định.

1.1. Đối với dự án do nhà đầu tư đề xuất

Theo quy định tại khoản 1 Điều 33 Luật Đầu tư 2020, hồ sơ bao gồm:

• Văn bản đề nghị thực hiện dự án, kèm theo cam kết tự chịu mọi chi phí và rủi ro.
• Tài liệu về tư cách pháp lý: Bản sao CCCD/Hộ chiếu (cá nhân) hoặc Giấy chứng nhận thành lập (tổ chức).
• Chứng minh năng lực tài chính: Báo cáo tài chính 02 năm gần nhất, cam kết hỗ trợ từ công ty mẹ hoặc tổ chức tín dụng.
• Đề xuất dự án đầu tư: Bao gồm quy mô, vốn, địa điểm, tiến độ, nhu cầu lao động và đánh giá sơ bộ tác động môi trường.
• Giải trình về công nghệ và hợp đồng BCC (nếu có).

1.2. Đối với dự án do cơ quan Nhà nước lập

Căn cứ khoản 2 Điều 33 Luật Đầu tư 2020, hồ sơ cần có:

• Tờ trình chấp thuận chủ trương đầu tư.
• Đề xuất dự án hoặc Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi (theo pháp luật xây dựng).
• Thông tin về hiện trạng sử dụng đất, điều kiện thu hồi đất và các cơ chế chính sách đặc biệt đề xuất áp dụng.

2. Thành lập Hội đồng thẩm định Nhà nước

Sau khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, trong thời hạn 15 ngày, Bộ Kế hoạch và Đầu tư có trách nhiệm báo cáo Thủ tướng Chính phủ để quyết định thành lập Hội đồng thẩm định Nhà nước. Đây là cơ quan liên ngành tập hợp các chuyên gia và đại diện các bộ, ngành liên quan để đánh giá toàn diện dự án.

Các chuyên gia và đại diện bộ ngành thảo luận trong quá trình thẩm định dự án (ảnh minh họa)

3. Quá trình thẩm định và lập báo cáo chuyên sâu

Hội đồng thẩm định Nhà nước có thời hạn 90 ngày để hoàn thành việc thẩm định. Nội dung thẩm định không chỉ dừng lại ở con số tài chính mà còn mở rộng ra các khía cạnh chiến lược:

Việc thẩm định phải đánh giá sự phù hợp của dự án với quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh. Đặc biệt, cần làm rõ nhu cầu sử dụng đất, hiệu quả kinh tế - xã hội và các tác động môi trường theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020.

4. Chính phủ trình hồ sơ lên Quốc hội

Chậm nhất là 60 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp Quốc hội, Chính phủ phải hoàn thiện và gửi hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư đến cơ quan chủ trì thẩm tra của Quốc hội (thường là Ủy ban Kinh tế). Hồ sơ lúc này đã bao gồm Báo cáo thẩm định chính thức của Hội đồng thẩm định Nhà nước.

5. Thẩm tra và xem xét tại Quốc hội

Cơ quan thẩm tra của Quốc hội sẽ tiến hành rà soát lại toàn bộ tính pháp lý và thực tiễn của dự án. Các tiêu chí trọng tâm bao gồm:

• Dự án có thực sự thuộc thẩm quyền của Quốc hội hay không?
• Sự cần thiết và tính cấp bách của việc thực hiện dự án.
• Khả năng bảo đảm quốc phòng, an ninh và phát triển bền vững.
• Các cơ chế, chính sách đặc thù đề xuất cho dự án.

6. Thông qua Nghị quyết chấp thuận chủ trương đầu tư

Tại kỳ họp, Quốc hội sẽ thảo luận và biểu quyết. Nếu đạt được sự đồng thuận, Quốc hội sẽ ban hành Nghị quyết về chấp thuận chủ trương đầu tư. Đây là văn bản pháp lý cao nhất làm cơ sở để nhà đầu tư triển khai các bước tiếp theo như lập dự án chi tiết, thiết kế kỹ thuật và thi công.

Việc nắm vững trình tự này giúp các nhà đầu tư và cơ quan quản lý chủ động trong việc chuẩn bị nguồn lực và lộ trình thực hiện, tránh những sai sót về mặt thủ tục hành chính gây chậm trễ cho các công trình trọng điểm quốc gia.

Nếu quý khách hàng cần tư vấn chuyên sâu về hồ sơ đầu tư hoặc các quy định liên quan, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ kịp thời.