Việc xác định chính xác mức độ khuyết tật không chỉ là cơ sở để người khuyết tật được cấp Giấy xác nhận khuyết tật mà còn là điều kiện tiên quyết để hưởng các chính sách an sinh xã hội, trợ cấp hàng tháng và các ưu đãi khác từ Nhà nước. Theo quy định pháp luật hiện hành tính đến tháng 02/2020, quy trình này được thực hiện qua hai cấp hội đồng chính với các bước thủ tục chặt chẽ.

1. Thẩm quyền xác định mức độ khuyết tật

Căn cứ theo Điều 15 Luật Người khuyết tật 2010, việc xác định mức độ khuyết tật được thực hiện bởi:

• Hội đồng xác định mức độ khuyết tật: Do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thành lập, thực hiện xác định đối với hầu hết các trường hợp thông thường.
• Hội đồng Giám định y khoa: Thực hiện trong các trường hợp đặc biệt như Hội đồng cấp xã không kết luận được, có khiếu nại hoặc có bằng chứng về việc xác định không khách quan.

2. Quy trình thực hiện tại Hội đồng xác định mức độ khuyết tật cấp xã

Theo quy định tại Điều 5 Thông tư 01/2019/TT-BLĐTBXH, trình tự thực hiện như sau:

Bước 1: Nộp hồ sơ đề nghị

Người khuyết tật hoặc người đại diện hợp pháp chuẩn bị hồ sơ theo Điều 4 Thông tư 01/2019/TT-BLĐTBXH bao gồm:

• Đơn đề nghị xác định mức độ khuyết tật (Mẫu số 01).
• Bản sao các giấy tờ liên quan đến khuyết tật: bệnh án, giấy ra viện, giấy tờ điều trị, phẫu thuật...
• Bản sao kết luận của Hội đồng Giám định y khoa cũ (nếu có).

Bước 2: Tiếp nhận và xử lý hồ sơ

Trong thời hạn 20 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, Chủ tịch Hội đồng cấp xã có trách nhiệm triệu tập các thành viên và thông báo thời gian, địa điểm xác định mức độ khuyết tật cho người dân.

Bước 3: Tổ chức đánh giá và kết luận

Hội đồng thực hiện đánh giá thông qua phương pháp quan sát trực tiếp và phỏng vấn người khuyết tật hoặc người giám hộ. Kết quả được ghi vào Biên bản kết luận dạng khuyết tật và mức độ khuyết tật.

3. Quy trình giám định tại Hội đồng Giám định y khoa

Trường hợp người dân không đồng ý với kết luận của cấp xã hoặc có khiếu nại, hồ sơ sẽ được chuyển lên Hội đồng Giám định y khoa theo Điều 5 Thông tư liên tịch 34/2012/TTLT-BYT-BLĐTBXH.

Điều 5. Hồ sơ khám giám định
2. Trường hợp người khuyết tật hoặc đại diện hợp pháp của người khuyết tật không đồng ý với kết luận của Hội đồng xác định mức độ khuyết tật, hồ sơ khám giám định gồm các giấy tờ sau:
a) Giấy giới thiệu của UBND xã nơi đối tượng cư trú đề nghị khám giám định khuyết tật...
b) Biên bản họp của Hội đồng xác định mức độ khuyết tật (bản sao Biên bản).
c) Các giấy tờ theo quy định tại điểm c, điểm d, Khoản 1 Điều này.
d) Giấy kiến nghị của người khuyết tật hoặc đại diện hợp pháp của người khuyết tật về kết luận của Hội đồng xác định mức độ khuyết tật.

Trình tự thực hiện tại cấp huyện/tỉnh:

• Bước 1: Gửi đơn kiến nghị đến Chủ tịch Hội đồng cấp xã.
• Bước 2: Hội đồng cấp xã hoàn thiện hồ sơ và chuyển đến Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội trong vòng 03 ngày làm việc.
• Bước 3: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội kiểm tra và chuyển hồ sơ đến Hội đồng Giám định y khoa.
• Bước 4: Trong vòng 30 ngày làm việc, Hội đồng Giám định y khoa tổ chức khám lâm sàng, cận lâm sàng và ra kết luận cuối cùng.

4. Một số lưu ý quan trọng

Người dân cần lưu ý rằng việc xác định mức độ khuyết tật được thực hiện dựa trên các tiêu chí về khả năng tự phục vụ, sinh hoạt và lao động. Nếu tình trạng khuyết tật có thay đổi (nặng hơn hoặc nhẹ đi), người khuyết tật có quyền yêu cầu xác định lại mức độ khuyết tật để đảm bảo quyền lợi chính đáng của mình theo quy định tại Điều 4 Nghị định 28/2012/NĐ-CP.

Trên đây là quy trình giám định mức độ khuyết tật chi tiết theo quy định pháp luật năm 2020. Việc nắm vững các bước thủ tục sẽ giúp người khuyết tật và gia đình tiết kiệm thời gian và đảm bảo được hưởng đầy đủ các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước.