Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) đã chính thức có hiệu lực, mở ra một khu vực thương mại tự do quy mô lớn nhất thế giới. Để hiện thực hóa các ưu đãi thuế quan trong hiệp định này, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư 05/2022/TT-BCT quy định về Quy tắc xuất xứ hàng hóa. Đây được coi là văn bản pháp lý quan trọng, hướng dẫn doanh nghiệp cách thức xác định nguồn gốc hàng hóa để tận dụng tối đa lợi thế từ RCEP kể từ ngày 04/4/2022.

Các tiêu chí xác định hàng hóa có xuất xứ

Theo quy định tại Điều 5 Thông tư 05/2022/TT-BCT, hàng hóa được coi là có xuất xứ nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Hàng hóa có xuất xứ thuần túy hoặc được sản xuất toàn bộ tại một nước thành viên.
• Hàng hóa được sản xuất toàn bộ tại một nước thành viên chỉ từ nguyên liệu có xuất xứ từ một hoặc nhiều nước thành viên.
• Hàng hóa sử dụng nguyên liệu không có xuất xứ nhưng đáp ứng được các quy định về chuyển đổi mã số hàng hóa (CTC) hoặc tỷ lệ giá trị khu vực (RVC).

Hàng hóa có xuất xứ của Việt Nam xuất khẩu sang các nước thành viên được xem xét cho hưởng ưu đãi thuế quan trong khuôn khổ Hiệp định RCEP khi có C/O được cấp theo quy định tại Thông tư này.

Quy tắc cộng gộp - Điểm sáng của Hiệp định RCEP

Một trong những ưu điểm lớn nhất của RCEP so với các FTA khác chính là quy tắc cộng gộp. Doanh nghiệp có thể sử dụng nguyên liệu có xuất xứ từ bất kỳ nước thành viên nào trong khối RCEP để sản xuất hàng hóa và vẫn được tính là có xuất xứ khi xuất khẩu sang nước thành viên khác. Điều này giúp chuỗi cung ứng trong khu vực trở nên linh hoạt và gắn kết hơn bao giờ hết.

Cơ chế chứng nhận và kiểm tra xuất xứ

Về cơ chế chứng nhận, hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam có thể hưởng ưu đãi nếu nộp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) hoặc chứng từ tự chứng nhận xuất xứ do nhà xuất khẩu đủ điều kiện phát hành. Đặc biệt, chứng từ tự chứng nhận xuất xứ có thể được phát hành dưới dạng văn bản hoặc điện tử, sử dụng ngôn ngữ tiếng Anh và có hiệu lực trong vòng 01 năm.

Bên cạnh đó, các công đoạn gia công chế biến đơn giản như lau chùi, sơn, đóng gói, chia lẻ hàng hóa... sẽ không được coi là làm thay đổi xuất xứ hàng hóa. Doanh nghiệp cần lưu ý kỹ các quy định về vận chuyển trực tiếp để tránh bị từ chối ưu đãi thuế quan một cách đáng tiếc.

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Trước thời điểm Thông tư 05/2022/TT-BCT chính thức có hiệu lực vào ngày 04/4/2022, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chủ động rà soát lại nguồn cung nguyên liệu và quy trình sản xuất. Việc nắm vững các quy tắc xuất xứ không chỉ giúp tiết kiệm chi phí thuế quan mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nếu còn thắc mắc về các thủ tục cấp C/O hoặc quy định cụ thể cho từng mặt hàng, quý độc giả có thể liên hệ các cơ quan chức năng hoặc chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ kịp thời.