Trong bối cảnh các vụ hỏa hoạn diễn biến phức tạp, việc hiểu rõ các quy định pháp luật về an toàn cháy nổ trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Không chỉ dừng lại ở việc trang bị kỹ năng, mỗi người dân cần nắm vững các nguyên tắc cơ bản và trách nhiệm pháp lý để chủ động ứng phó trong mọi tình huống.

Lực lượng phòng cháy chữa cháy luôn sẵn sàng trong mọi tình huống (ảnh minh họa)

1. 4 nguyên tắc cốt lõi trong phòng cháy và chữa cháy

Theo quy định tại Điều 4 Luật phòng cháy và chữa cháy 2001, hoạt động này phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

1. Huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân tham gia hoạt động phòng cháy và chữa cháy.
2. Trong hoạt động phòng cháy và chữa cháy lấy phòng ngừa là chính; phải tích cực và chủ động phòng ngừa, hạn chế đến mức thấp nhất các vụ cháy xảy ra và thiệt hại do cháy gây ra.
3. Phải chuẩn bị sẵn sàng lực lượng, phương tiện, phương án và các điều kiện khác để khi có cháy xảy ra thì chữa cháy kịp thời, có hiệu quả.
4. Mọi hoạt động phòng cháy và chữa cháy trước hết phải được thực hiện và giải quyết bằng lực lượng và phương tiện tại chỗ.

Việc đề cao phương châm "4 tại chỗ" (lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ và chỉ huy tại chỗ) chính là chìa khóa để dập tắt đám cháy ngay từ khi mới phát sinh, giảm thiểu tối đa thiệt hại về người và tài sản.

2. Trách nhiệm của người dân khi phát hiện hỏa hoạn

Pháp luật quy định rất rõ về nghĩa vụ của mỗi cá nhân khi đối mặt với giặc lửa. Cụ thể, tại Điều 33 Luật phòng cháy và chữa cháy 2001 (được sửa đổi bởi Luật phòng cháy, chữa cháy sửa đổi 2013), trách nhiệm chữa cháy được quy định như sau:

• Báo động kịp thời: Người phát hiện thấy cháy phải bằng mọi cách báo cháy nhanh nhất và chữa cháy; cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân gần nơi cháy phải nhanh chóng thông tin và tham gia chữa cháy.
• Sự phối hợp của các cơ quan: Các cơ quan y tế, điện lực, cấp nước... khi nhận được yêu cầu phải nhanh chóng điều động người và phương tiện đến hiện trường.
• Bảo vệ trật tự: Lực lượng Công an, dân quân tự vệ có trách nhiệm giữ gìn trật tự, bảo vệ khu vực chữa cháy.

Trang bị thiết bị báo cháy và bình chữa cháy là cách tự bảo vệ mình hiệu quả nhất (ảnh minh họa)

3. 10 hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối trong PCCC

Để đảm bảo an ninh trật tự và an toàn xã hội, pháp luật nghiêm cấm các hành vi sau đây:

1. Cố ý gây cháy, nổ gây tổn hại tính mạng, sức khỏe và tài sản.
2. Cản trở các hoạt động phòng cháy và chữa cháy hoặc chống người thi hành nhiệm vụ.
3. Lợi dụng hỏa hoạn để xâm phạm tài sản của Nhà nước, tổ chức, cá nhân.
4. Báo cháy giả: Đây là hành vi gây lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng đến công tác cứu hộ thực tế.
5. Không báo cháy khi có điều kiện hoặc trì hoãn việc báo cháy.
6. Sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất nguy hiểm về cháy, nổ.
7. Mang hàng nguy hiểm cháy, nổ trái phép vào nơi tập trung đông người.
8. Thi công, đưa vào sử dụng các công trình chưa được nghiệm thu về PCCC.
9. Chiếm đoạt, làm hư hỏng hoặc tự ý di chuyển các thiết bị, biển báo PCCC.
10. Các hành vi khác vi phạm quy định pháp luật về phòng cháy và chữa cháy.

Việc tuân thủ các quy định về Luật phòng cháy và chữa cháy 2001 không chỉ giúp bạn tránh được các rủi ro pháp lý mà quan trọng hơn hết là bảo vệ sự sống của chính mình và những người xung quanh.