Việc đăng ký khai sinh là quyền và nghĩa vụ của mỗi công dân ngay khi trẻ mới chào đời. Tuy nhiên, trong thực tế, không ít trường hợp cha mẹ làm mất hoặc không có giấy chứng sinh do sinh con tại nhà hoặc các lý do khách quan khác. Vậy trong bối cảnh pháp luật năm 2019, thủ tục này được thực hiện như thế nào?

1. Giấy chứng sinh có bắt buộc khi đăng ký khai sinh?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 16 Luật Hộ tịch 2014, người đi đăng ký khai sinh phải nộp tờ khai theo mẫu quy định và giấy chứng sinh cho cơ quan đăng ký hộ tịch. Giấy chứng sinh là căn cứ quan trọng nhất để xác định việc sinh ra của một cá nhân về mặt thời gian, địa điểm và quan hệ mẹ - con.

Giấy khai sinh là văn bản pháp lý quan trọng nhất của mỗi cá nhân (ảnh minh họa)

2. Giải pháp khi không có giấy chứng sinh

Pháp luật hiện hành (tính đến năm 2019) rất linh hoạt trong việc tạo điều kiện cho người dân đăng ký khai sinh. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 16 Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định rõ:

"Trường hợp không có giấy chứng sinh thì nộp văn bản của người làm chứng xác nhận về việc sinh; nếu không có người làm chứng thì phải có giấy cam đoan về việc sinh."

Như vậy, nếu bạn làm mất giấy chứng sinh, bạn có thể thay thế bằng một trong hai loại giấy tờ sau:

• Văn bản xác nhận của người làm chứng: Người làm chứng phải là người biết rõ sự việc sinh con và chịu trách nhiệm trước pháp luật về lời khai của mình.
• Giấy cam đoan về việc sinh: Trong trường hợp không tìm được người làm chứng, người đi đăng ký khai sinh (thường là cha hoặc mẹ) tự viết giấy cam đoan về các thông tin liên quan đến việc sinh của trẻ.

Người dân thực hiện thủ tục đăng ký hộ tịch tại cơ quan hành chính (ảnh minh họa)

3. Thủ tục nhập hộ khẩu và làm Chứng minh nhân dân (CMND)

Sau khi đã có giấy khai sinh, bước tiếp theo quan trọng không kém là đăng ký thường trú (nhập hộ khẩu) và làm CMND (đối với người đã thành niên). Theo bối cảnh năm 2019, các quy định này vẫn tuân thủ Luật Cư trú 2006 (sửa đổi 2013).

Hồ sơ đăng ký thường trú

Căn cứ Điều 6 Thông tư 35/2014/TT-BCA, hồ sơ bao gồm:

• Bản khai nhân khẩu (mẫu HK01);
• Phiếu báo thay đổi hộ khẩu, nhân khẩu (mẫu HK02);
• Giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp (Sổ đỏ, hợp đồng thuê nhà có công chứng...).

Thủ tục cấp CMND mới

Theo điểm a khoản 1 Điều 6 Nghị định 05/1999/NĐ-CP, khi đi làm CMND, công dân phải xuất trình hộ khẩu thường trú. Do đó, việc nhập hộ khẩu là điều kiện tiên quyết trước khi bạn muốn sở hữu tấm thẻ CMND để thực hiện các giao dịch dân sự khác.

Lời khuyên pháp lý: Dù pháp luật cho phép dùng giấy cam đoan, nhưng để tránh các rắc rối về sau (như tranh chấp quan hệ cha mẹ con), bạn nên cố gắng liên hệ lại cơ sở y tế nơi sinh để xin cấp lại bản sao giấy chứng sinh nếu có thể. Nếu sinh con tại nhà, hãy chủ động mời người làm chứng hoặc báo ngay cho cán bộ y tế xã để có biên bản xác nhận kịp thời.