Việc chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp (thường gọi là đổi đất) là một nhu cầu thực tế và phổ biến của người dân nhằm thuận tiện cho việc canh tác, xóa bỏ tình trạng manh mún. Tuy nhiên, quy định về phạm vi địa lý được phép đổi đất đã có sự thay đổi mang tính bước ngoặt kể từ khi Luật Đất đai 2024 chính thức có hiệu lực.

1. Có được đổi đất với người ở địa phương khác không?

Trước đây, theo Luật Đất đai 2013, hộ gia đình và cá nhân chỉ được phép chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp trong cùng một xã, phường, thị trấn. Điều này gây ra không ít khó khăn cho những người có nhu cầu đổi đất nhưng thửa đất lại nằm ở ranh giới giữa hai xã hoặc hai huyện khác nhau.

Tin vui là theo quy định tại Điều 218 Luật Đất đai 2024, cá nhân sử dụng đất nông nghiệp được Nhà nước giao, cho thuê hoặc công nhận quyền sử dụng đất có quyền chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp trong cùng một tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cho cá nhân khác.

"Cá nhân sử dụng đất nông nghiệp được Nhà nước giao đất trong hạn mức; đất được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất; đất nhận chuyển đổi, nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho, nhận thừa kế quyền sử dụng đất hợp pháp từ người khác thì có quyền chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp trong cùng một tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương với cá nhân khác để thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp."

Như vậy, bạn hoàn toàn có thể đổi đất với người ở huyện khác, miễn là các thửa đất đó nằm trong cùng một tỉnh.

Nông dân trao đổi, thỏa thuận về việc chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp (ảnh minh họa)

2. Điều kiện để thực hiện việc đổi đất nông nghiệp

Dù phạm vi địa lý đã được mở rộng, nhưng để việc chuyển đổi hợp pháp, các bên phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện quy định tại Điều 45 Luật Đất đai 2024:

• Có Giấy chứng nhận: Đất phải có Sổ đỏ/Sổ hồng (trừ một số trường hợp đặc biệt theo quy định).
• Đất không có tranh chấp: Hoặc tranh chấp đã được giải quyết bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
• Không bị kê biên: Quyền sử dụng đất không bị kê biên để bảo đảm thi hành án hoặc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.
• Trong thời hạn sử dụng đất: Đất vẫn còn thời hạn sử dụng theo quy định.
• Không vi phạm pháp luật đất đai: Quyền sử dụng đất không bị đình chỉ hoặc tạm đình chỉ thực hiện quyền.

3. Hợp đồng đổi đất có cần công chứng không?

Theo quy định mới, hợp đồng chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp phải được lập thành văn bản. Việc công chứng hoặc chứng thực hợp đồng thực hiện theo yêu cầu của các bên. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn pháp lý và tránh các tranh chấp phát sinh sau này, các chuyên gia khuyến nghị người dân nên thực hiện công chứng hoặc chứng thực tại cơ quan có thẩm quyền.

4. Hồ sơ và thủ tục thực hiện

Người dân cần chuẩn bị 01 bộ hồ sơ nộp tại Văn phòng đăng ký đất đai hoặc bộ phận một cửa cấp huyện, bao gồm:

• Đơn đăng ký biến động đất đai (theo mẫu).
• Hợp đồng chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp.
• Bản gốc Giấy chứng nhận đã cấp của các thửa đất chuyển đổi.

Thời gian giải quyết thông thường không quá 10 ngày làm việc (có thể kéo dài hơn đối với các vùng sâu, vùng xa, hải đảo).

5. Nghĩa vụ tài chính khi đổi đất

Một điểm đáng lưu ý là việc chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp giữa các cá nhân nhằm mục đích thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp thường được hưởng các chính sách ưu đãi về thuế và lệ phí. Thông thường, các bên sẽ được miễn thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ nếu việc chuyển đổi đáp ứng đúng quy định về mục đích sản xuất.

Việc mở rộng phạm vi đổi đất lên cấp tỉnh là một bước tiến lớn, giúp người dân chủ động hơn trong việc tổ chức sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai trong thời kỳ mới.