Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ, hoạt động đấu giá tài sản tại Việt Nam đã có những bước chuyển mình quan trọng với sự ra đời của Luật Đấu giá tài sản sửa đổi 2024. Không còn bó hẹp trong những hội trường truyền thống, đấu giá ngày nay đã trở nên minh bạch và tiếp cận dễ dàng hơn bao giờ hết.

1. Đấu giá tài sản là gì? Sự lên ngôi của hình thức trực tuyến

Theo quy định tại khoản 2 Điều 5 Luật Đấu giá tài sản 2016, đấu giá tài sản là hình thức bán tài sản có từ hai người trở lên tham gia theo nguyên tắc công khai, minh bạch. Tuy nhiên, điểm nhấn của năm 2026 chính là việc đẩy mạnh hình thức đấu giá trực tuyến nhằm hạn chế tình trạng "quây thầu", "thông thầu".

Đấu giá tài sản là hình thức bán tài sản mà trong đó có từ 02 người trở lên tham gia đấu giá tài sản theo các nguyên tắc, trình tự và thủ tục đấu giá tài sản được quy định tại Luật này.

Hiện nay, người tham gia có thể lựa chọn các hình thức đa dạng được quy định tại Điều 40 Luật Đấu giá tài sản:

• Đấu giá trực tuyến: Hình thức phổ biến nhất hiện nay, thực hiện qua Cổng đấu giá tài sản quốc gia.
• Bỏ phiếu gián tiếp: Đảm bảo tính bí mật tuyệt đối cho đến khi mở phiếu.
• Đấu giá trực tiếp bằng lời nói hoặc bỏ phiếu trực tiếp: Thường áp dụng cho các tài sản có tính đặc thù tại địa phương.

2. Danh mục tài sản bắt buộc phải qua đấu giá

Pháp luật quy định rất chặt chẽ các loại tài sản công hoặc tài sản có liên quan đến lợi ích nhà nước phải được bán thông qua đấu giá. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 4 Luật Đấu giá tài sản, danh mục này bao gồm:

• Tài sản nhà nước và tài sản thuộc sở hữu toàn dân.
• Quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai 2024.
• Tài sản thi hành án, tang vật vi phạm hành chính bị tịch thu.
• Nợ xấu và tài sản bảo đảm của các tổ chức tín dụng.

3. Quy trình đấu giá tài sản chuẩn pháp luật năm 2026

Để đảm bảo quyền lợi, người tham gia cần nắm vững trình tự được quy định chi tiết tại Nghị định 172/2024/NĐ-CP:

1. Niêm yết và thông báo công khai: Thông tin về tài sản phải được đăng tải rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng.
2. Đăng ký tham gia và nộp tiền đặt trước: Người tham gia nộp hồ sơ và một khoản tiền (thường từ 5% đến 20% giá khởi điểm).
3. Thực hiện cuộc đấu giá: Diễn ra dưới sự điều hành của đấu giá viên.
4. Phê duyệt kết quả và nộp tiền: Sau khi trúng đấu giá, các bên ký hợp đồng mua bán tài sản và người mua hoàn tất nghĩa vụ tài chính.

4. Phân biệt Đấu giá và Đấu thầu: Tránh nhầm lẫn phổ biến

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa hai khái niệm này. Thực tế, bản chất của chúng hoàn toàn khác nhau:

• Đấu giá: Là tìm người mua với giá cao nhất (áp dụng cho tài sản).
• Đấu thầu: Là tìm nhà cung cấp bán dịch vụ/hàng hóa với điều kiện tốt nhất (áp dụng cho dự án, gói thầu).

Việc hiểu rõ các quy định về đấu giá không chỉ giúp cá nhân, doanh nghiệp tìm kiếm cơ hội đầu tư mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp trước những rủi ro pháp lý có thể phát sinh.