Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam vào đầu năm 2020, việc các doanh nghiệp, đặc biệt là mô hình Công ty TNHH Một thành viên, tham gia vào hoạt động thương mại điện tử (TMĐT) không còn là điều xa lạ. Tuy nhiên, đi kèm với cơ hội kinh doanh là những trách nhiệm pháp lý quan trọng mà không ít chủ doanh nghiệp thường bỏ qua, đặc biệt là nghĩa vụ báo cáo định kỳ về tình hình hoạt động TMĐT cho cơ quan quản lý Nhà nước.

Doanh nhân Việt Nam thực hiện rà soát số liệu báo cáo thương mại điện tử (ảnh minh họa)

Căn cứ pháp lý và đối tượng phải thực hiện báo cáo

Theo quy định tại Nghị định 52/2013/NĐ-CP về thương mại điện tử, các thương nhân, tổ chức sở hữu website TMĐT bán hàng hoặc website cung cấp dịch vụ TMĐT đều có trách nhiệm tuân thủ các quy định về quản lý và báo cáo. Cụ thể hơn, Thông tư 47/2014/TT-BCT đã chi tiết hóa các yêu cầu này.

Đối với Công ty TNHH Một thành viên, khi vận hành các nền tảng trực tuyến để kinh doanh, doanh nghiệp cần xác định rõ mô hình của mình thuộc nhóm nào:

• Website TMĐT bán hàng: Doanh nghiệp tự thiết lập website để phục vụ hoạt động xúc tiến thương mại, bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ của chính mình.
• Website cung cấp dịch vụ TMĐT: Bao gồm các sàn giao dịch TMĐT, website khuyến mại trực tuyến hoặc website đấu giá trực tuyến.

Nghĩa vụ báo cáo định kỳ theo quy định tại Thông tư 47/2014/TT-BCT

Tại thời điểm tháng 02/2020, các doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý quy định về chế độ báo cáo. Theo Điều 27 Thông tư 47/2014/TT-BCT, thương nhân sở hữu website cung cấp dịch vụ TMĐT có trách nhiệm:

"Báo cáo định kỳ hàng năm về tình hình hoạt động của website theo hướng dẫn của Bộ Công Thương; báo cáo số liệu thống kê về tình hình hoạt động của năm trước đó theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền để phục vụ công tác thống kê hoặc xây dựng định hướng phát triển."

Việc báo cáo này thường được thực hiện trực tuyến thông qua Cổng thông tin Quản lý hoạt động thương mại điện tử (online.gov.vn). Doanh nghiệp cần đăng nhập vào tài khoản đã được cấp khi đăng ký website và cập nhật các số liệu về doanh thu, số lượng giao dịch, cũng như các khó khăn vướng mắc trong quá trình vận hành.

Số liệu thống kê là căn cứ quan trọng để cơ quan quản lý định hướng phát triển TMĐT (ảnh minh họa)

Các nội dung trọng tâm trong mẫu báo cáo

Một bản báo cáo tình hình hoạt động TMĐT đầy đủ thường bao gồm các nhóm thông tin sau:

1. Thông tin chung về doanh nghiệp và website

Bao gồm tên công ty, địa chỉ trụ sở, thông tin người chịu trách nhiệm và địa chỉ tên miền chính thức. Doanh nghiệp cần đảm bảo các thông tin này khớp với dữ liệu đã đăng ký/thông báo với Bộ Công Thương.

2. Mô hình và phạm vi hoạt động

Doanh nghiệp cần làm rõ website đang hoạt động theo hình thức bán hàng trực tuyến hay cung cấp dịch vụ cho bên thứ ba. Phạm vi hoạt động là trong nước hay có yếu tố quốc tế cũng cần được thống kê chính xác để phục vụ công tác quản lý thuế và hải quan.

3. Tình hình kinh doanh và hạ tầng kỹ thuật

Đây là phần quan trọng nhất, yêu cầu doanh nghiệp cung cấp số liệu về:

• Tổng số đơn hàng và tỷ lệ giao dịch thành công.
• Nhóm hàng hóa, dịch vụ được giao dịch nhiều nhất.
• Các phương thức thanh toán được tích hợp (COD, Internet Banking, Ví điện tử...).
• Chi phí đầu tư cho hạ tầng kỹ thuật và quảng cáo trực tuyến.

Rủi ro khi không tuân thủ nghĩa vụ báo cáo

Nhiều Công ty TNHH Một thành viên do quy mô nhân sự hạn chế thường lơ là việc cập nhật báo cáo. Tuy nhiên, theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thương mại, việc không thực hiện chế độ báo cáo định kỳ có thể dẫn đến các hình thức xử phạt tiền, thậm chí là bị thu hồi giấy phép/chấm dứt hiệu lực của thông báo, đăng ký website trên hệ thống của Bộ Công Thương.

Lời khuyên cho doanh nghiệp: Chủ sở hữu Công ty TNHH Một thành viên nên phân công nhân sự chuyên trách (IT hoặc Pháp chế) để theo dõi các thông báo từ Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, đảm bảo việc nộp báo cáo đúng hạn (thường là trước ngày 15/01 hàng năm cho số liệu của năm trước đó) để duy trì hoạt động kinh doanh ổn định và đúng pháp luật.