Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số và hoàn thiện hệ thống quản lý dân cư hiện đại, việc thu thập và cập nhật thông tin vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đóng vai trò then chốt. Đặc biệt, kể từ thời điểm tháng 04/2021, nhiều quy định mới đã chính thức đi vào cuộc sống, mang lại những thay đổi căn bản trong cách thức quản lý và giao dịch của người dân.

Bổ sung hàng loạt thông tin mới vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư

Theo quy định tại khoản 1 Điều 9 Luật Căn cước công dân 2014, danh mục thông tin của công dân được lưu trữ trong hệ thống đã được mở rộng đáng kể. Không chỉ dừng lại ở những thông tin cơ bản, hệ thống hiện nay đã cập nhật thêm các dữ liệu mang tính biến động cao nhưng vô cùng quan trọng trong quản lý cư trú.

Cụ thể, các thông tin được bổ sung bao gồm:

• Nơi tạm trú: Giúp xác định chính xác vị trí thực tế của công dân ngoài nơi đăng ký thường trú.
• Tình trạng khai báo tạm vắng: Quản lý biến động dân cư tại địa phương.
• Quan hệ với chủ hộ: Làm rõ cấu trúc gia đình trong hệ thống dữ liệu số.
• Thông tin định danh của các thành viên: Bao gồm họ tên, số định danh cá nhân hoặc số Chứng minh nhân dân của mọi thành viên trong hộ gia đình.

"Điều 9. Nội dung thông tin được thu thập, cập nhật... 1. Họ, chữ đệm và tên khai sinh; 2. Ngày, tháng, năm sinh; 3. Giới tính; 4. Nơi đăng ký khai sinh; 5. Quê quán; 6. Dân tộc; 7. Tôn giáo; 8. Quốc tịch; 9. Tình trạng hôn nhân; 10. Nơi thường trú; 11. Nơi tạm trú; 12. Tình trạng khai báo tạm vắng; 13. Nơi ở hiện tại..."

Nguồn thu thập dữ liệu: Sự kết nối liên thông giữa các bộ ngành

Một điểm đáng chú ý là việc thu thập thông tin không gây phiền hà cho người dân. Phần lớn dữ liệu được trích xuất và chuẩn hóa từ các nguồn có sẵn như tàng thư căn cước công dân, cơ sở dữ liệu về cư trú, hộ tịch và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác. Đây là bước tiến lớn trong việc thực hiện Luật Cư trú 2020, hướng tới việc bãi bỏ sổ hộ khẩu giấy trong tương lai gần.

Tuy nhiên, trong trường hợp các thông tin nêu trên chưa có hoặc chưa đầy đủ trong các kho dữ liệu hiện có, cơ quan chức năng sẽ tiến hành thu thập trực tiếp từ công dân thông qua các đợt rà soát hoặc khi người dân thực hiện các thủ tục hành chính.

Thay đổi khái niệm "Hộ gia đình" trong Bảo hiểm y tế

Song song với việc cập nhật dữ liệu dân cư, quy định về bảo hiểm y tế cũng có sự điều chỉnh tương ứng để phù hợp với thực tế quản lý mới. Theo Luật Bảo hiểm y tế (đã được sửa đổi, bổ sung), khái niệm hộ gia đình tham gia BHYT đã có sự thay đổi quan trọng.

Thay vì định nghĩa dựa trên "toàn bộ người có tên trong sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú" như trước đây, quy định mới xác định hộ gia đình bao gồm "những người cùng đăng ký thường trú hoặc cùng đăng ký tạm trú tại một chỗ ở hợp pháp". Sự thay đổi này giúp việc tham gia BHYT hộ gia đình trở nên linh hoạt hơn, bảo vệ quyền lợi của những người thực tế đang sinh sống cùng nhau tại một địa điểm.

Lời khuyên cho người dân

Để đảm bảo quyền lợi cá nhân và thuận tiện trong các giao dịch hành chính, người dân cần chủ động kiểm tra và cập nhật thông tin chính xác khi có thay đổi về nơi ở hoặc tình trạng nhân thân. Việc sở hữu một bộ dữ liệu sạch, sống trên hệ thống quốc gia sẽ giúp giảm thiểu tối đa các loại giấy tờ rườm rà khi thực hiện thủ tục hành chính trong kỷ nguyên số.