Dịp Tết Nguyên đán với nhu cầu giao dịch tiền mặt tăng cao là cơ hội vàng để các đối tượng tội phạm tung tiền giả vào lưu thông. Nếu không tỉnh táo, người dân rất dễ trở thành nạn nhân, không chỉ thiệt hại về kinh tế mà còn có nguy cơ vướng vào vòng lao lý. Vậy làm thế nào để phân biệt được những tờ tiền tinh vi này?

Thế nào là tiền giả theo quy định pháp luật?

Theo quy định tại Nghị định 87/2023/NĐ-CP, tiền giả là loại tiền làm giống tiền Việt Nam nhưng không phải do Ngân hàng Nhà nước tổ chức in, đúc, phát hành. Việc nắm vững các kỹ năng nhận biết là vô cùng quan trọng để bảo vệ quyền lợi cá nhân.

Dưới đây là 5 kỹ thuật kiểm tra nhanh được Thông tư 58/2024/TT-NHNN và Ngân hàng Nhà nước khuyến nghị:

1. Soi tờ tiền trước nguồn sáng

Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Khi đưa tờ tiền lên trước nguồn sáng (mặt trời, bóng đèn), bạn cần kiểm tra:

• Hình bóng chìm: Ở tiền thật, hình bóng chìm (thường là chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh) hiện lên rõ nét, tinh xảo với nhiều mức độ sáng tối khác nhau. Ở tiền giả, hình này thường mờ nhạt hoặc chỉ là hình in trên bề mặt.
• Dây bảo hiểm: Chạy dọc tờ tiền, nhìn thấy rõ từ hai mặt, có cụm số mệnh giá và chữ "NHNNVN" sắc nét.
• Hình định vị: Các chi tiết ở hai mặt khớp khít hoàn hảo tạo thành một hình ảnh thống nhất.

2. Vuốt nhẹ để cảm nhận độ nhám ráp

Tiền thật sử dụng công nghệ in lõm đặc biệt tạo nên độ nổi và nhám ráp đặc trưng tại các vị trí như: Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, Quốc huy, mệnh giá bằng số và bằng chữ. Khi vuốt nhẹ, bạn sẽ cảm nhận được độ gợn rõ rệt.

Ngược lại, tiền giả thường có bề mặt trơn lì hoặc chỉ có cảm giác gợn tay do vết dập cơ học, không phải do độ nổi của mực in.

3. Chao nghiêng để kiểm tra mực đổi màu

Các mệnh giá lớn (từ 100.000đ trở lên) có yếu tố mực đổi màu (OVI). Khi nhìn thẳng, mực có màu vàng, nhưng khi chao nghiêng sẽ chuyển sang màu xanh lá cây. Ngoài ra, dải màu vàng lấp lánh (Iriodin) chạy dọc tờ tiền cũng là một dấu hiệu bảo an khó làm giả.

4. Kiểm tra các cửa sổ trong suốt

Trên tờ tiền polymer có hai cửa sổ trong suốt:

• Cửa sổ lớn: Có số mệnh giá được dập nổi tinh xảo.
• Cửa sổ nhỏ: Có yếu tố hình ẩn (DOE). Khi nhìn xuyên qua cửa sổ này vào nguồn sáng đỏ (như ngọn lửa, bóng đèn sợi đốt), bạn sẽ thấy hình ẩn hiện lên xung quanh nguồn sáng. Tiền giả thường bỏ qua chi tiết này hoặc làm rất thô sơ.

5. Sử dụng công cụ hỗ trợ (Kính lúp, đèn cực tím)

Nếu có điều kiện, hãy sử dụng kính lúp để soi các mảng chữ in siêu nhỏ "NHNNVN" hoặc "VN" lặp đi lặp lại. Dưới đèn cực tím (UV), tiền thật sẽ hiện lên các yếu tố phát quang như số sêri hoặc mệnh giá ẩn mà mắt thường không thấy được.

Sử dụng tiền giả: Coi chừng đi tù!

Hành vi làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả là tội danh đặc biệt nghiêm trọng. Theo quy định tại Điều 207 Bộ luật Hình sự 2015:

"1. Người nào làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm."

Mức hình phạt có thể lên đến 20 năm hoặc tù chung thân nếu trị giá tiền giả tương ứng từ 50 triệu đồng trở lên. Do đó, khi phát hiện tiền giả, người dân tuyệt đối không được tìm cách "đẩy" đi mà cần báo ngay cho cơ quan Công an hoặc Ngân hàng gần nhất để xử lý theo đúng quy định.

Hy vọng với những hướng dẫn trên, quý độc giả sẽ có thêm kinh nghiệm để bảo vệ mình trước vấn nạn tiền giả trong dịp Tết này.