Lương hưu luôn là mối quan tâm hàng đầu của người lao động khi bước vào độ tuổi xế chiều. Trong bối cảnh chính sách an sinh xã hội ngày càng hoàn thiện, việc hiểu rõ cách tính và phương thức đóng để đạt được mức hưởng tối đa là vô cùng quan trọng. Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2014, mức lương hưu không phải là một con số cố định mà phụ thuộc trực tiếp vào hai yếu tố: Mức đóng và Thời gian đóng.

Nguyên tắc vàng: Đóng cao, hưởng cao - Đóng lâu, hưởng nhiều

Căn cứ theo Điều 56 và Điều 74 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, mức lương hưu hằng tháng của người lao động được tính bằng tỷ lệ phần trăm hưởng lương hưu hằng tháng nhân với mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội (BHXH).

"Mức lương hưu hằng tháng của người lao động đủ điều kiện quy định tại Điều 54 của Luật này được tính bằng 45% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội và tương ứng với số năm đóng bảo hiểm xã hội... Sau đó cứ thêm mỗi năm, người lao động được tính thêm 2%; mức tối đa bằng 75%."

Như vậy, để chạm mốc 75% - mức hưởng cao nhất theo quy định hiện hành, người lao động cần có chiến lược đóng BHXH hợp lý ngay từ khi còn trẻ.

1. Tối ưu hóa mức đóng: Đòn bẩy cho lương hưu cao

Mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH là nền tảng để tính số tiền lương hưu thực nhận. Do đó, mức đóng càng cao thì lương hưu sẽ càng lớn.

Đối với Bảo hiểm xã hội bắt buộc

Trong khu vực doanh nghiệp, mức tiền lương tháng đóng BHXH bao gồm mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác. Theo Quyết định 595/QĐ-BHXH, mức lương này có giới hạn trần và sàn:

• Mức thấp nhất: Không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng đối với người lao động làm công việc giản đơn nhất trong điều kiện lao động bình thường.
• Mức cao nhất: Không quá 20 lần mức lương cơ sở. Với mức lương cơ sở hiện nay (tháng 03/2021) là 1,49 triệu đồng, mức đóng tối đa sẽ là 29,8 triệu đồng/tháng.

Nhiều doanh nghiệp hiện nay đã chủ động đóng BHXH dựa trên mức lương thực tế của người lao động thay vì chỉ đóng trên mức lương tối thiểu. Đây là một lợi thế rất lớn giúp người lao động có tích lũy hưu trí cao hơn hẳn so với mặt bằng chung.

Đối với Bảo hiểm xã hội tự nguyện

Khác với BHXH bắt buộc, người tham gia BHXH tự nguyện có quyền tự lựa chọn mức thu nhập tháng làm căn cứ đóng. Theo Nghị định 134/2015/NĐ-CP, mức thu nhập này được quy định:

• Thấp nhất: Bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn. Theo Nghị định 07/2021/NĐ-CP, mức chuẩn nghèo nông thôn hiện tại là 700.000 đồng/tháng.
• Cao nhất: Bằng 20 lần mức lương cơ sở (tương đương 29,8 triệu đồng).

Người dân nên cân nhắc lựa chọn mức đóng phù hợp với khả năng tài chính nhưng vẫn đảm bảo tính tích lũy. Việc đóng ở mức cao ngay từ đầu hoặc tăng dần mức đóng qua các năm là cách hiệu quả để nâng cao mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH.

2. Kéo dài thời gian đóng: Chìa khóa mở cánh cửa 75%

Thời gian đóng BHXH là yếu tố quyết định tỷ lệ hưởng. Năm 2021 là một mốc thời gian quan trọng trong lộ trình thay đổi cách tính tỷ lệ hưởng lương hưu đối với lao động nam.

Lộ trình tính tỷ lệ 45% (mức tối thiểu):

• Lao động nữ: Nghỉ hưu từ năm 2018 trở đi, đóng đủ 15 năm BHXH được tính bằng 45%.
• Lao động nam: Nghỉ hưu vào năm 2021, phải đóng đủ 19 năm BHXH mới được tính bằng 45% (tăng 01 năm so với năm 2020). Từ năm 2022 trở đi, con số này sẽ là 20 năm.

Sau khi đạt mức 45%, cứ mỗi năm đóng thêm, người lao động (cả nam và nữ) được tính thêm 2%. Để đạt mức tối đa 75%, tổng số năm đóng BHXH cần thiết là:

• Lao động nữ: Cần đóng đủ 30 năm BHXH.
• Lao động nam: Nghỉ hưu năm 2021 cần đóng đủ 34 năm; nghỉ hưu từ năm 2022 cần đóng đủ 35 năm.

Ví dụ minh họa: Ông Minh nghỉ hưu vào tháng 05/2021 với 36 năm đóng BHXH. Tỷ lệ hưởng lương hưu của ông được tính như sau: - 19 năm đầu: 45%. - 17 năm đóng thêm: 17 x 2% = 34%. - Tổng cộng: 45% + 34% = 79%. Tuy nhiên, luật quy định mức tối đa là 75%, nên ông Minh sẽ nhận mức lương hưu bằng 75% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Phần thừa (4%) sẽ được tính để hưởng trợ cấp một lần khi nghỉ hưu.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Để đảm bảo quyền lợi hưu trí tốt nhất, người lao động cần lưu ý:

1. Không nên rút BHXH một lần: Việc rút BHXH một lần sẽ làm mất đi cơ hội hưởng lương hưu và các quyền lợi đi kèm như thẻ BHYT miễn phí suốt đời.
2. Tham gia BHXH tự nguyện khi gián đoạn công việc: Nếu nghỉ việc tại doanh nghiệp, hãy tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện để nối dài thời gian đóng, tránh lãng phí những năm đã tích lũy trước đó.
3. Kiểm tra quá trình đóng thường xuyên: Sử dụng ứng dụng VssID để theo dõi mức đóng và thời gian đóng, đảm bảo doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ bảo hiểm cho mình.

Việc chuẩn bị cho một tuổi già an nhàn không bao giờ là quá sớm. Hiểu luật và vận dụng đúng các quy định về BHXH chính là cách đầu tư thông minh nhất cho tương lai của chính bạn.